Μια πρώτη εκτίμηση με επίκεντρο το συμβάν στο Αγαθονήσι, το SAFE, τον ΘΧΣ και τη στάση του τουρκικού προξενείου στην Κομοτηνή
Γράφει ο Νίκος Αρβανίτης
Τους τελευταίους μήνες οι ελληνοτουρκικές σχέσεις παρουσιάζουν σαφή επιδείνωση, κυρίως σε επίπεδο ρητορικής και διπλωματικών κινήσεων. Η αρχική κόπωση στις επαφές κορυφής –με την τουρκική πλευρά να αποφεύγει συνάντηση ηγετών και την προώθηση του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας– συνοδεύεται πλέον από μια σειρά ενεργειών που δείχνουν ότι η περίοδος σχετικής ηρεμίας υποχωρεί.
- Το πρόσφατο επεισόδιο στο Αγαθονήσι μεταξύ του Λιμενικού και τουρκικών αλιευτικών, με την παρουσία της τουρκικής ακτοφυλακής, αποτέλεσε την πρώτη ένδειξη ότι η Άγκυρα επανέρχεται σε τακτικές πίεσης στο πεδίο.
- Ακολούθησε η ασύμμετρη αντίδραση της Τουρκίας για την επικαιροποίηση του ελληνικού Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού σε πλατφόρμα της Κομισιόν – μια διαδικασία που είναι απολύτως συμβατή με το διεθνές και ενωσιακό δίκαιο. Η Αθήνα απάντησε άμεσα, υπογραμμίζοντας ότι οι χάρτες στηρίζονται στις διεθνείς συμφωνίες οριοθέτησης ΑΟΖ με Ιταλία και Αίγυπτο, όπως έχει κατατεθεί και σε διεθνείς οργανισμούς.
- Την ίδια στιγμή, ένας βασικός παράγοντας έντασης είναι η ελληνική στάση απέναντι στον ευρωπαϊκό κανονισμό SAFE. Η Αθήνα έχει επιδοθεί σε διπλωματική εκστρατεία εντός Ε.Ε. προκειμένου να συνδεθεί η συμμετοχή της Τουρκίας στα σχετικά αμυντικά δάνεια με την άρση του casus belli. Η θέση αυτή, παρότι συχνά αντιμετωπίζεται με επιφυλάξεις από ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, δημιουργεί σαφή πολιτική πίεση στην Άγκυρα.
- Στο ήδη φορτισμένο περιβάλλον προστίθεται και η στάση του τουρκικού προξενείου στην Κομοτηνή, το οποίο εμφανίζεται το τελευταίο διάστημα ιδιαίτερα ενεργό, με κινήσεις που παρακολουθούνται στενά από την Αθήνα. Η προξενική δραστηριότητα, σε μια περιοχή όπου η τουρκική διπλωματική παρουσία έχει ιστορικά ειδικό βάρος, ερμηνεύεται ως ακόμη ένα στοιχείο της ευρύτερης τακτικής της Άγκυρας να επαναφέρει σκληρότερη γραμμή σε όλα τα επίπεδα των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
Συνολικά, η συσσώρευση επεισοδίων και διπλωματικών αντιδράσεων αποτυπώνει μια σταδιακή, αλλά καθαρή απομάκρυνση της Τουρκίας από το προηγούμενο πλαίσιο σταθεροποίησης, δημιουργώντας ξανά συνθήκες δυνητικής έντασης στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
