Γράφει ο Νίκος Αρβανίτης
Ο εορτασμός των Θεοφανείων σύμφωνα με το Ιουλιανό Ημερολόγιο, τη Δευτέρα 19 Ιανουαρίου 2026, τόσο στη Ροδόπη όσο και στην Ξάνθη, δεν αποτελεί από μόνος του γεγονός που γεννά αντιπαράθεση. Αντιθέτως, η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει μακρά παράδοση ποιμαντικής «οικονομίας» και φροντίδας για πιστούς διαφορετικών γλωσσικών και λειτουργικών παραδόσεων.
Ωστόσο, η χρονική σύμπτωση των τελετών αυτών με τον εορτασμό των Θεοφανείων από το Πατριαρχείο Μόσχας, σε μια περίοδο ανοιχτής και βαθιάς κρίσης στον ορθόδοξο κόσμο, καθιστά αναγκαία μια πιο προσεκτική ανάγνωση.
Στην περιοχή της Νυμφαίας, στα «Παρχάρια», τελέσθηκε ο Μέγας Αγιασμός στο Ιερό Εξωκκλήσιο Αγίου Γεωργίου του εξ Αργυρουπόλεως, υπό την πνευματική ευθύνη της Ιερά Μητρόπολη Μαρωνείας και Κομοτηνής.
Την ίδια ημέρα, στον Ιερό Ναό Αγίου Ελευθερίου στην Ξάνθη, ανακοινώθηκε πανηγυρικός εορτασμός στη ρωσική γλώσσα και με το παλαιό ημερολόγιο, υπό την εποπτεία της Ιεράς Μητρόπολης Ξάνθης και Περιθεωρίου.
Και στις δύο περιπτώσεις, η επίσημη ερμηνεία είναι σαφής: ποιμαντική μέριμνα για πιστούς που ακολουθούν το παλαιό ημερολόγιο. Το ερώτημα, όμως, δεν είναι αν υπάρχει καλή πρόθεση. Το ερώτημα είναι αν —και πώς— διασφαλίζεται ότι η ποιμαντική ευαισθησία δεν αποκτά άθελά της εκκλησιαστικό και γεωπολιτικό φορτίο.
Η Θράκη υπάγεται πνευματικά στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Σε αυτήν ακριβώς την περιοχή, όπου η κανονική τάξη έχει ιστορικά και θεσμικά ιδιαίτερη σημασία, κάθε λειτουργική επιλογή εκπέμπει μήνυμα — όχι μόνο προς το τοπικό ποίμνιο, αλλά και προς το ευρύτερο ορθόδοξο περιβάλλον.
Γι’ αυτό και προκύπτουν εύλογα ερωτήματα που δεν μπορούν να αγνοηθούν:
- Υπάρχει κοινή γραμμή και συντονισμός μεταξύ των Μητροπόλεων της Θράκης σε τέτοιες πρωτοβουλίες;
- Υπήρξε θεσμική ενημέρωση ή συνεννόηση με το Φανάρι;
- Υπήρξε θεσμική ενημέρωση με την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδας;
- Πώς διασφαλίζεται ότι τέτοιες τελετές δεν παρερμηνεύονται —εντός ή εκτός Ελλάδας— ως έμμεση κανονική ανοχή σε εκκλησιαστικές στρατηγικές που αμφισβητούν την πρωτοκαθεδρία της Κωνσταντινούπολης;
Τα ερωτήματα αυτά απευθύνονται τόσο στην Ιερά Μητρόπολη Μαρωνείας και Κομοτηνής όσο και στην Ιερά Μητρόπολη Ξάνθης και Περιθεωρίου, και προσωπικά προς τους Προκαθημένους αυτών και Πνευματικούς Πατέρες όλων ημών. Όχι ως αμφισβήτηση της ποιμαντικής τους ευθύνης, αλλά ως ανάγκη θεσμικής καθαρότητας.
Σε κάθε περίπτωση, οφείλει να υπογραμμιστεί ότι είναι χρήσιμο και αναγκαίο για την κοινωνία να προάγεται ο διαθρησκειακός διάλογος και να καλλιεργούνται υγιείς εκκλησιαστικές σχέσεις, ιδιαίτερα σε περιοχές όπως η Θράκη, όπου η συνύπαρξη και η κατανόηση αποτελούν διαχρονικά θεμέλια κοινωνικής συνοχής. Ο διάλογος, όμως, για να είναι ουσιαστικός, προϋποθέτει σαφείς ρόλους, διαφάνεια και σεβασμό στην κανονική τάξη.
Η Εκκλησία μπορεί και οφείλει να αγκαλιάζει όλους. Όμως, σε μια περίοδο όπου η πίστη εργαλειοποιείται διεθνώς, η αγκαλιά αυτή πρέπει να συνοδεύεται από σαφή όρια, καθαρό λόγο και θεσμική εγρήγορση. Ειδικά στη Θράκη.
