Ιστορικό «χαστούκι» του ΕΔΔΑ στην Άγκυρα: Δικαίωση για τους Ρωμιούς της Πόλης – Παράνομος ο αποκλεισμός κληρικών από τη διοίκηση των Βακουφίων
Μια απόφαση-σταθμό με τεράστια ιστορική και νομική σημασία για το μέλλον και τη βιωσιμότητα της ελληνορθόδοξης κοινότητας της Κωνσταντινούπολης εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), επιφέροντας μια ηχηρή ήττα στις αυθαίρετες διοικητικές πρακτικές δεκαετιών της Τουρκίας. Η απόφαση στην υπόθεση «Μαυράκης και άλλοι κατά Τουρκίας», η οποία εκδόθηκε στις 26 Μαΐου 2026, έρχεται σε μια χρονική συγκυρία όπου το ζήτημα της επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της διεθνούς επικαιρότητας.
Η υπόθεση αφορά τις προσφυγές τριών κληρικών του Οικουμενικού Πατριαρχείου, οι οποίοι είχαν εκλεγεί νόμιμα στα διοικητικά συμβούλια ελληνορθόδοξων ευαγών ιδρυμάτων (βακουφίων) στην Τουρκία, αλλά αποκλείστηκαν αυθαίρετα από τις τουρκικές αρχές λόγω της ιερατικής τους ιδιότητας.
Το ΕΔΔΑ έκρινε ομόφωνα ότι η πρακτική αυτή της Γενικής Διεύθυνσης Βακουφίων της Τουρκίας παραβιάζει κατάφωρα τόσο την ελευθερία της θρησκείας και της συνείδησης (Άρθρο 9 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης) όσο και το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι (Άρθρο 11).
Η Άγκυρα επιχείρησε να δικαιολογήσει τον αποκλεισμό επικαλούμενη τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους και μια δική της, αυθαίρετη ερμηνεία της Συνθήκης της Λωζάννης. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο απέρριψε πλήρως τους τουρκικούς ισχυρισμούς, καθώς οι νομικοί σύμβουλοι του Οικουμενικού Πατριαρχείου, Στέφανος Σταύρος και Πάρις Ασανάκης, απέδειξαν ότι δεν υφίσταται καμία νομοθετική ή κανονιστική διάταξη στην Τουρκία που να απαγορεύει σε ιερείς να συμμετέχουν στα συμβούλια των ίδιων των ενοριών, των εκκλησιών ή των σχολείων τους.
Το Δικαστήριο του Στρασβούργου έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη σημασία του δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι για μια κοινότητα που αριθμητικά συρρικνώνεται, υπογραμμίζοντας ότι η συμμετοχή όλων των μελών της στη διοίκηση των ιδρυμάτων είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της ταυτότητας και της συνοχής της. Αξίζει να σημειωθεί ότι είναι η πρώτη φορά που το ΕΔΔΑ καταδικάζει την Τουρκία για παραβίαση της θρησκευτικής ελευθερίας των Ρωμιών της Πόλης, καθώς μέχρι σήμερα οι υποθέσεις αφορούσαν σχεδόν αποκλειστικά περιουσιακά ζητήματα.
Μεταξύ των δικαιωθέντων είναι και ο αείμνηστος πατέρας Γεννάδιος (κατά κόσμον Νικόλαος Μαυράκης), πρώην διευθυντής της Μεγάλης του Γένους Σχολής, ο οποίος έφυγε από τη ζωή πριν την έκδοση της απόφασης, με το ΕΔΔΑ να αναγνωρίζει το έννομο συμφέρον των κληρονόμων του για τη συνέχιση της δικαστικής μάχης.
-
Πηγή: iefimerida.gr (Ρεπορτάζ: Αντώνης Τελόπουλος)Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα RodopiPress
Σχόλιο Συντάκτη
Η ιστορική απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου αποτελεί ένα ηχηρό, νομικό και πολιτικό ράπισμα στην αναθεωρητική και καταπιεστική πολιτική της Άγκυρας, η οποία επί δεκαετίες επιχειρεί να στραγγαλίσει θεσμικά και οικονομικά την ελληνορθόδοξη μειονότητα της Κωνσταντινούπολης. Το γεγονός ότι το τουρκικό κράτος εφηύρε ανύπαρκτες διατάξεις και «ερμηνείες» της Συνθήκης της Λωζάννης για να απαγορεύσει σε ιερείς να διοικούν τα ίδια τα σχολεία και τις εκκλησίες των ενοριών τους, αποδεικνύει το μέγεθος του διοικητικού διωγμού που υφίστανται οι Ρωμιοί στην ίδια τους την πατρίδα.
Αυτή η απόφαση έχει διπλή αξία. Πρώτον, διότι για πρώτη φορά το Στρασβούργο ξεφεύγει από τη στενή λογική των περιουσιακών αποζημιώσεων και αγγίζει τον πυρήνα της θρησκευτικής ελευθερίας και του δικαιώματος αυτοδιοίκησης της μειονότητας. Δεύτερον, διότι στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα στην κυβέρνηση Ερντογάν, τη στιγμή που η διεθνής πίεση για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης κορυφώνεται. Η Άγκυρα δεν μπορεί να εμφανίζεται διεθνώς ως δήθεν προστάτης των δικαιωμάτων των μουσουλμάνων στην Ευρώπη (και στη Θράκη), όταν στο εσωτερικό της στερεί από τους εναπομείναντες Έλληνες της Πόλης ακόμη και το αυτονόητο δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι.
Για εμάς εδώ στη Θράκη, η εξέλιξη αυτή αποτελεί ένα εξαιρετικό μάθημα για το πώς κερδίζονται οι μάχες των μειονοτικών δικαιωμάτων: μέσα από το διεθνές δίκαιο, τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και το κράτος δικαίου, και όχι μέσω των τραμπουκισμών και της Φίτνα που επιστρατεύουν οι προξενικοί εγκάθετοι στην περιοχή μας. Η Τουρκία οφείλει να συμμορφωθεί άμεσα, να σταματήσει το κυνήγι μαγισσών κατά των κληρικών του Οικουμενικού Πατριαρχείου και να καταλάβει ότι η εποχή που οι μειονότητες αντιμετωπίζονταν ως όμηροι ή πολίτες δεύτερης κατηγορίας έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Η δικαίωση, έστω και μεταθανάτια, του πατρός Γεννάδιου Μαυράκη είναι η καλύτερη απάντηση στη σήψη του τουρκικού αυταρχισμού.
