Προληπτική Ιατρική: Το θεμέλιο της μακροζωίας – Γιατί η πρόληψη είναι η μόνη πραγματική θεραπεία;
Σε μια εποχή που η ιατροτεχνολογία και η φαρμακευτική επιστήμη καταγράφουν άλματα, η Προληπτική Ιατρική (Preventive Medicine) αναδεικνύεται ως ο πιο κρίσιμος πυλώνας για τη διατήρηση της Δημόσιας Υγείας. Ο στόχος της δεν περιορίζεται στην αντιμετώπιση μιας ασθένειας αφού εκδηλωθεί, αλλά επικεντρώνεται στην οχύρωση του οργανισμού και την έγκαιρη παρέμβαση, ώστε η νόσος να μην εμφανιστεί ποτέ.
Όπως επισημαίνει ο κ. Επαμεινώνδας Κοσμάς, Πνευμονολόγος, Διευθυντής της Πνευμονολογικής Κλινικής «ΠΝΟΗ» του Metropolitan Hospital και Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής συνοδεύεται δυστυχώς από έξαρση των χρόνιων νοσημάτων. Ωστόσο, το 70-80% αυτών των παθήσεων συνδέεται άμεσα με τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, δηλαδή με συνήθειες που μπορούμε να αλλάξουμε.
Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, τα μη μεταδοτικά (χρόνια) νοσήματα αποτελούν τις κύριες αιτίες θανάτου παγκοσμίως, με τα ποσοστά να σοκάρουν:
-
Καρδιαγγειακά νοσήματα: 53,4%
-
Καρκίνοι (Νεοπλάσματα): 29,3%
-
Αναπνευστικά νοσήματα: 12,9%
-
Σακχαρώδης Διαβήτης: 5,2%
Η εμφάνιση των περισσότερων από αυτές τις παθήσεις οφείλεται στο κάπνισμα, την κακή διατροφή, την παχυσαρκία, το άγχος και την καθιστική ζωή.
Τα τρία επίπεδα της ιατρικής πρόληψης
Η σύγχρονη Προληπτική Ιατρική δεν είναι μια γενική έννοια, αλλά χωρίζεται σε τρία σαφή, δομημένα επίπεδα δράσης:
1. Πρωτογενής Πρόληψη (Προαγωγή Υγείας)
Αφορά τη λήψη μέτρων πριν από την εμφάνιση οποιασδήποτε παθολογίας. Επικεντρώνεται στην υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής (ισορροπημένη διατροφή, άσκηση, επαρκής ύπνος) και περιλαμβάνει τον έγκαιρο εμβολιασμό, τη διακοπή του καπνίσματος και τον περιορισμό του αλκοόλ.
2. Δευτερογενής Πρόληψη (Προσυμπτωματικός Έλεγχος)
Στοχεύει στην ανακάλυψη της νόσου σε πολύ πρώιμο, αρχικό στάδιο, προτού ο ασθενής εκδηλώσει συμπτώματα. Εδώ ανήκει ο τακτικός προληπτικός έλεγχος (screening) με εξετάσεις όπως η μαστογραφία, το Pap-test, το PSA για τον προστάτη, η κολονοσκόπηση, οι αιματολογικές εξετάσεις λιπιδίων/γλυκόζης, καθώς και η χαμηλής δόσης αξονική τομογραφία θώρακος (LDCT) για την πρώιμη ανίχνευση του καρκίνου του πνεύμονα σε βαρείς καπνιστές.
3. Τριτογενής Πρόληψη (Διαχείριση Χρόνιας Νόσου)
Εφαρμόζεται σε ασθενείς που έχουν ήδη διαγνωσθεί με μια χρόνια πάθηση. Στόχος είναι η ανακοπή της εξέλιξής της, η αποφυγή των επιπλοκών και η μείωση των νοσηλειών, μέσα από τη σωστή φαρμακευτική αγωγή, τη συστηματική παρακολούθηση, την ιατρική αποκατάσταση και την ψυχολογική υποστήριξη.
Το οικονομικό παράδοξο της Πρόληψης
Παρά τα συντριπτικά επιστημονικά δεδομένα που αποδεικνύουν ότι η πρόληψη σώζει ζωές και μειώνει το κόστος στα συστήματα υγείας, οι επενδύσεις παραμένουν διεθνώς χαμηλές. Σύμφωνα με τη Eurostat, οι ευρωπαϊκές χώρες δαπανούν μόλις το 2,8-3,5% του προϋπολογισμού τους για την υγεία στην πρόληψη, ενώ στην Ελλάδα το ποσοστό αυτό βρισκόταν καθηλωμένο κοντά στο 1,3%.
Εντούτοις, τα τελευταία χρόνια καταγράφεται μια θετική στροφή, με την πολιτεία να επενδύει σε εθνικά προγράμματα δωρεάν προσυμπτωματικού ελέγχου και τους πολίτες να γίνονται πιο συνειδητοποιημένοι.
Επαμεινώνδας Κοσμάς: «Η πρόληψη δεν αποτελεί μόνο θεωρητική έννοια της Δημόσιας Υγείας, αλλά εφαρμόζεται καθημερινά μέσα από εξειδικευμένες ιατρικές δομές που ενσωματώνουν τις αρχές της έγκαιρης διάγνωσης και της εξατομικευμένης φροντίδας».
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Ρεπορτάζ: Με Ενδιαφέρει Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα RodopiPress
Σχόλιο Συντάκτη: Το παλιό ρητό του Ιπποκράτη «κρεῖττον τὸ προλαμβάνειν ἢ τὸ θεραπεύειν» (κάλλιο το προλαμβάνειν παρά το θεραπεύειν) παραμένει πιο επίκαιρο από ποτέ στον 21ο αιώνα. Η Προληπτική Ιατρική, ειδικά με την αρωγή της Τεχνητής Νοημοσύνης και των γενετικών αναλύσεων, μετατρέπεται πλέον σε «εξατομικευμένη ασπίδα». Το γεγονός ότι το 80% των θανάτων από καρδιαγγειακά ή διαβήτη θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί με απλές αλλαγές στην καθημερινότητά μας, αναδεικνύει την ανάγκη για ριζική αλλαγή κουλτούρας. Η Πολιτεία οφείλει να ξεφύγει από το νοσοκομειοκεντρικό μοντέλο δαπανών και να ρίξει το βάρος στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας. Το ετήσιο check-up δεν πρέπει να θεωρείται πολυτέλεια ή αγγαρεία, αλλά η πιο σοβαρή επένδυση που κάνει ο καθένας μας για το μέλλον του.
