Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την ασφάλεια των δημοσιογράφων: Θωράκιση απέναντι στους κινδύνους του ψηφιακού κόσμου και του AI
Στην προστασία των λειτουργών της ενημέρωσης από τους αλλεπάλληλους και εξελιγμένους κινδύνους που συνοδεύουν τη ραγδαία ανάπτυξη του ψηφιακού περιβάλλοντος και της τεχνητής νοημοσύνης επικεντρώθηκε η Task Force στην ημερίδα της Γενικής Γραμματείας Ενημέρωσης και Επικοινωνίας (ΓΓΕΕ) για το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την ασφάλεια των δημοσιογράφων.
Κατά τη διάρκεια των τοποθετήσεων, ακαδημαϊκοί, στελέχη της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος και εκπρόσωποι των μέσων ενημέρωσης ανέλυσαν τις νέες μορφές απειλών, αναδεικνύοντας ότι η ψηφιακή ασφάλεια δεν αποτελεί πλέον ατομική τεχνική ευθύνη, αλλά συλλογικό δημοκρατικό καθήκον.
Γεωμετρική αύξηση του κυβερνοεγκλήματος και στοχευμένη παρενόχληση
Ο Αναστάσιος Παπαθανασίου από τη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος υπογράμμισε τη γεωμετρική αύξηση και την πολυπλοκότητα των υποθέσεων. Όπως εξήγησε, στην εποχή της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης, οι επιτήδειοι χρησιμοποιούν εργαλεία AI για:
-
Τη δημιουργία εξελιγμένων deep fakes (κατασκευασμένων βίντεο/φωτογραφιών).
-
Την αυτοματοποιημένη μαζική παρενόχληση και τον εκφοβισμό.
-
Την υποκλοπή δεδομένων μέσω social engineering (ανθρώπινου hacking).
Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, ο κ. Παπαθανασίου πρότεινε τη θεσμοθέτηση ιδιώνυμου αδικήματος για εγκλήματα που τελούνται σε βάρος δημοσιογράφων κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.
Πλατφορμοποίηση της ενημέρωσης και ο κίνδυνος της αυτολογοκρισίας
Η αναπληρώτρια καθηγήτρια του ΕΚΠΑ, Μαρίνα Ρήγου, επεσήμανε ότι η χρήση κακόβουλων λογισμικών (Pegasus, Predator) και η διασπορά deep fakes καλλιεργούν μια γενικευμένη δυσπιστία που υπονομεύει τη δημόσια σφαίρα.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η Βάλια Καϊμάκη, επίκουρη καθηγήτρια στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, αναφέρθηκε στην «πλατφορμοποιημένη ενημέρωση». Οι πολυεθνικές ψηφιακές πλατφόρμες ελέγχουν απόλυτα την ορατότητα του περιεχομένου, δημιουργώντας μια ασύμμετρη σχέση εξουσίας. Αυτός ο διαρκής φόβος απώλειας πρόσβασης ή της ψηφιακής στοχοποίησης, όπως τόνισε, νομοτελειακά παράγει αυτολογοκρισία.
Οι δημοσιογράφοι ως στόχοι υψηλής αξίας (Whales)
Ο Βασίλης Βασιλόπουλος, Υπεύθυνος Προστασίας Δεδομένων της ΕΡΤ, σημείωσε ότι οι δημοσιογράφοι αντιμετωπίζονται πλέον ως «λογαριασμοί υψηλής αξίας» (whales) για τη διασπορά ψευδών ειδήσεων. Προειδοποίησε μάλιστα για τον κίνδυνο εξοντωτικών ευρωπαϊκών προστίμων λόγω έλλειψης γνώσης γύρω από τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς (GDPR, DSA, AI Act) και κατέθεσε τρεις προτάσεις:
-
Υποχρεωτική χρηματοδότηση εκστρατειών ενημέρωσης από ΝΠΔΔ μόλις εντοπίζεται επίθεση phishing.
-
Προγράμματα δια βίου μάθησης σε συνεργασία με τα πανεπιστήμια.
-
Επέκταση της ρήτρας αναβάθμισης δεξιοτήτων (εκπαιδευτική άδεια και επίδομα) και στον ιδιωτικό τομέα.
Από τη θεωρία στην πρακτική άμυνα στο πεδίο
Κλείνοντας, ο εκπρόσωπος του ΑΠΕ-ΜΠΕ στην Task Force, Χρυσόστομος Μπίκατζικ, εστίασε στην ανάγκη το Εθνικό Σχέδιο Δράσης να λειτουργήσει ως ένας πρακτικός οδηγός κατεύθυνσης.
Πρότεινε τη χρήση συγκεκριμένων εργαλείων «ψηφιακής υγιεινής», όπως η καθολική χρήση ισχυρών κωδικών, η κρυπτογράφηση συσκευών, η προσεκτική διαχείριση γεωεντοπισμού και μεταδεδομένων, η αφαίρεση προσωπικών πληροφοριών από δημόσιους καταλόγους και η θέσπιση Πρωτοκόλλου Αποστασιοποίησης Πληροφορίας σε περιπτώσεις μαζικών επιθέσεων λασπολογίας (doxing).
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Ρεπορτάζ: Γιώργης-Βύρων Δάβος Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα RodopiPress
Σχόλιο Συντάκτη: Η πρωτοβουλία της ΓΓΕΕ για το Εθνικό Σχέδιο Δράσης έρχεται να καλύψει ένα τεράστιο κενό σε μια εποχή που η δημοσιογραφία δεν απειλείται πλέον μόνο στους φυσικούς χώρους, αλλά κυρίως στους ψηφιακούς. Η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη έχει εκδημοκρατίσει τα εργαλεία «δολοφονίας χαρακτήρα» και παραπληροφόρησης, επιτρέποντας σε οργανωμένα τρολ ή οικονομικά συμφέροντα να εξουδετερώνουν την αξιοπιστία ενός δημοσιογράφου μέσα σε λίγα λεπτά. Η πρόταση για θεσμοθέτηση ιδιώνυμου αδικήματος και η επέκταση των προγραμμάτων ψηφιακής κατάρτισης στον ιδιωτικό τομέα είναι προς τη σωστή κατεύθυνση. Η ελευθεροτυπία και η προστασία των πηγών δεν είναι συντεχνιακό προνόμιο, αλλά η ίδια η θωράκιση της δημοκρατικής λειτουργίας της κοινωνίας μας.
