Είμαστε άρρωστοι βαριά από νοσταλγία. Μας περιμένουν τα τσιγγέλια στα σφαγεία. – Μάνος Ελευθερίου Μάρτης 2015
Γράφει ο Νίκος Αρβανίτης
Χρειάστηκαν έντεκα ολόκληρα χρόνια. Έντεκα χρόνια για να διανύσει ένα κομμάτι χαρτί την απόσταση από τα Ιωάννινα μέχρι την Κρήτη. Τόσος χρόνος χρειάστηκε για να δεχθεί η ελληνική Πολιτεία, μέσω του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης Μαργαρίτη Σχοινά, να πράξει το αυτονόητο: να παραδώσει το πτυχίο του Βαγγέλη Γιακουμάκη στους γονείς του. Ένα «χρέος τιμής», όπως ειπώθηκε. Μόνο που η τιμή, στην προκειμένη περίπτωση, έχει ξεθωριάσει προ πολλού μέσα στην κολυμβήθρα του Σιλωάμ μιας κοινωνίας που συνεχίζει να εθελοτυφλεί.
Ας μην κρυβόμαστε πίσω από βαρύγδουπες λέξεις και συγκινησιακά φορτισμένες αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η χειρονομία αυτή, αν και ηθικά επιβεβλημένη, έρχεται ως μια αργοπορημένη υπενθύμιση της συλλογικής μας αποτυχίας. Ήταν Φεβρουάριος του 2015 όταν ο 20χρονος σπουδαστής λύγισε κάτω από το βάρος του συστηματικού, άγριου και απάνθρωπου εκφοβισμού. Έντεκα χρόνια μετά, η μητέρα του, Μαρία Γιακουμάκη, ξεσπά με λόγια που θα έπρεπε να μας στοιχειώνουν: «Δεν ξέρω τι έχουμε καταφέρει ως κοινωνία. Δεν ξέρω τι γίνεται με τη βία».
Και η απάντηση, αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς με τους εαυτούς μας, είναι απογοητευτική: Δεν καταφέραμε απολύτως τίποτα.
Η Επαρχιακή Ομερτά και η «Χώρα των Αθώων»
Η υπόθεση Γιακουμάκη δεν ήταν ένα «μεμονωμένο περιστατικό». Ήταν η ακτινογραφία μιας βαθιά άρρωστης νοοτροπίας. Ήταν η ανάδειξη της επαρχιακής «ομερτά», όπου οι τοίχοι των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων έκρυβαν –και ίσως κρύβουν ακόμα– καψώνια, χλευασμούς, σωματική και ψυχολογική κακοποίηση, με την ανοχή ή την εγκληματική αδιαφορία των υπευθύνων.
Όπως ακριβώς το αποτύπωσε ο μεγάλος Μάνος Ελευθερίου στο ποίημά του «Στη χώρα των αθώων», που μελοποίησαν ο Μίλτος Πασχαλίδης με τον Γιώργο Νταλάρα:
«Αθώοι όλοι. Σε μια χώρα των αθώων. […] Κι η ομερτά στις καφετέριες καντήλι».
Σήμερα, οι θύτες έχουν καταδικαστεί, οι ποινές έχουν επιβληθεί, αλλά το υπόβαθρο που γεννά αυτούς τους «νταήδες» παραμένει ανέπαφο. Το bullying μεταλλάχθηκε, ψηφιοποιήθηκε, έγινε πιο σκληρό, πιο καθημερινό. Η βία των ανηλίκων και των νεαρών ενηλίκων καλπάζει, και εμείς παρακολουθούμε ως θεατές, σοκαρισμένοι τάχα από το επόμενο βίντεο που θα κυκλοφορήσει στα κινητά τηλέφωνα.
Πέρα από την Πολιτική Επικαιρότητα
Η κίνηση του κ. Σχοινά να μεταφέρει ο ίδιος το πτυχίο στην οικογένεια έχει, αναμφίβολα, έναν ισχυρό συμβολισμό. Όμως, η δικαίωση για τον Βαγγέλη δεν έρχεται με τελετές παράδοσης, ούτε με τις απαραίτητες αναφορές στις διαπραγματεύσεις για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) που στριμώχτηκαν στην ίδια υπουργική ατζέντα.
Η πραγματική δικαίωση θα έρθει όταν η Πολιτεία πάψει να λειτουργεί πυροσβεστικά και κατόπιν εορτής. Όταν τα ελληνικά εκπαιδευτικά ιδρύματα πάψουν να είναι άσυλα ασυδοσίας για τις «παρέες των ισχυρών» και γίνουν πραγματικοί χώροι παιδείας και ασφάλειας.
Το πτυχίο του Βαγγέλη Γιακουμάκη δεν είναι απλώς ένα έγγραφο σπουδών. Είναι ένα βαρύ τεκμήριο ενοχής μιας κοινωνίας που άργησε να καταλάβει. Και όσο η βία εξακολουθεί να φωλιάζει στα σχολεία και τις σχολές μας, θα παραμένουμε όλοι συνένοχοι, κρυμμένοι πίσω από την υποκρισία της δικής μας «αθωότητας».
