Το «Βαθύ Κράτος» της Άγκυρας στη Θράκη Συντηρεί το Αφήγημα του «Κεμαλικού Εθνικισμού»
Ρεπορτάζ: Νίκος Αρβανίτης
Για μια ακόμη φορά, γίναμε μάρτυρες της συντονισμένης προσπάθειας των γνωστών παρακρατικών, εθνικιστικών κύκλων της μουσουλμανικής μειονότητας να εργαλειοποιήσουν το παρελθόν, στήνοντας ένα ακόμη «σόου» μνήμης με σαφείς πολιτικές στοχεύσεις.
Αυτή τη φορά, με αφορμή τη συμπλήρωση 95 ετών από τον θάνατο του Μεχμέτ Χιλμή, το προξενικό κατεστημένο της Ξάνθης συγκεντρώθηκε πάνω από έναν τάφο για να στείλει, ουσιαστικά, μηνύματα στην Αθήνα.
Η ελεγχόμενη από το Τουρκικό Προξενείο, παράνομη «Τουρκική Ένωση Ξάνθης» (İTB), υπό την καθοδήγηση του Κερέμ Αμπντουραχίμογλου, οργάνωσε μια φιέστα στο νεκροταφείο του Κάτω Μαχαλά. Εκεί βρέθηκε σύσσωμη η γνωστή «ηγεσία» του αναθεωρητισμού: ο ψευδομουφτής Ξάνθης Μουσταφά Τράμπα, ο εγκάθετος βουλευτής Χουσείν Ζεϊμπέκ, η πρόεδρος του εθνικιστικού κόμματος DEB Τσιγδέμ Ασάφογλου, και η Περβίν Χαϊρουλάχ της ΠΕΚΕΜ. Όλοι τους, «στρατιώτες» μιας συγκεκριμένης γραμμής, απέδωσαν τιμές στον άνθρωπο που έβαλε τα θεμέλια του εκτουρκισμού της περιοχής.
Φιλοπροξενικες εκδηλώσεις στη μνήμη του Εθνικιστή Μεχμέτ Χιλμή
Μεχμέτ Χιλμή: Ο άνθρωπος που «άναψε τη φλόγα» του κεμαλικού εθνικισμού στην Θράκη
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την κατανόηση της πολιτικής εξέλιξης της μουσουλμανικής μειονότητας στηνΘράκη παρουσιάζει η εμβληματική μορφή του Μεχμέτ Χιλμή, ο οποίος αναδεικνύεται ως ο απόλυτος πρωτοπόρος του κεμαλικού «νεωτερισμού» κατά τη δεκαετία του 1920. Σε μια περίοδο όπου η επιρροή των νεωτερικών ιδεών στην περιοχή ήταν ακόμη εξαιρετικά περιορισμένη έως μηδαμινή, ο Χιλμί λειτούργησε ως ο βασικός ιδεολογικός μοχλός για την ανάπτυξη και τη διάδοση του σύγχρονου τουρκικού εθνικισμού, με τη σύγχρονη εθνικιστική ιστοριογραφία να τον χαρακτηρίζει παραδοσιακά ως τον ηγέτη που «άναψε τη φλόγα του εθνικισμού στους Τούρκους της Δυτικής Θράκης».
Η δράση του Μεχμέτ Χιλμί υπήρξε βαθιά ριζοσπαστική και πολυεπίπεδη, εστιάζοντας κυρίως στον Τύπο και την οργάνωση της νεολαίας:
-
Η εκδοτική πρωτοπορία: Υπήρξε ο ιδρυτής των πρώτων τουρκόφωνων εντύπων στην Ξάνθη, εκδίδοντας τον Μάρτιο του 1924 την εφημερίδα Yeni Ziya (Νέο Φως) και στη συνέχεια, από το 1925 μέχρι τον θάνατό του το 1931, την εφημερίδα Yeni Adim (Νέο Βήμα), η οποία αποτέλεσε το κύριο ιδεολογικό όργανο της παράταξής του.
-
Η κοινωνική δικτύωση: Πρωτοστάτησε ενεργά στην ίδρυση των «Ενώσεων Τουρκικής Νεολαίας» σε Ξάνθη και Κομοτηνή, δημιουργώντας τις πρώτες οργανωμένες δομές εκσυγχρονισμού.
Παρά τον πρόωρο θάνατό του το 1931, η πολιτική κληρονομιά του Χιλμή υπήρξε καθοριστική, καθώς μέσα από την πολιτική ομάδα που διαμόρφωσε γύρω του ξεπήδησε η επόμενη γενιά των ηγετικών στελεχών του μειονοτικού εκσυγχρονισμού. Επιφανές παράδειγμα υπήρξε ο δημοσιογράφος Οσμάν Νουρή (Γιλμάζ), ο οποίος μετά το κλείσιμο του «Νέου Βήματος» συνέχισε την εκδοτική και πολιτική του διαδρομή (μέσα από τις εφημερίδες Μιλλιέτ και Trakya), αποτελώντας έναν από τους βασικούς πρωταγωνιστές της τοπικής πολιτικής σκηνής κατά τα επόμενα χρόνια.
Όπως τεκμηριώνεται και στη γνωστή ιστορική μελέτη του Ηλία Νικολακόπουλου στο Δελτίο Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών, η εμφάνιση και η δράση του Μεχμέτ Χιλμί αποτέλεσε το σημείο εκκίνησης για τη σταδιακή μεταβολή των συσχετισμών στο εσωτερικό της μειονότητας και τη μετέπειτα ιστορική σύγκρουση ανάμεσα στους «νεωτεριστές» και τους «παλαιομουσουλμάνους».
✍️ Σχόλιο Συντάκτη
Ποιος ήταν πραγματικά ο Μεχμέτ Χιλμή; Δεν ήταν ένας απλός «δάσκαλος» ή «δημοσιογράφος», όπως προσπαθεί να τον παρουσιάσει η προπαγάνδα της Άγκυρας. Ήταν ο βασικός πράκτορας επιρροής του Κεμαλισμού στη Δυτική Θράκη τη δεκαετία του 1920. Μέσα από τα έντυπά του (Yeni Ziya, Yeni Yol, Yeni Adım) λειτούργησε ως ο εμπροσθοφυλακή του Τουρκικού Προξενείου, ερχόμενος σε μετωπική σύγκρουση με την ελληνική διοίκηση, αλλά κυρίως με την πλειοψηφία των τότε Μουσουλμάνων της Θράκης.
Αξίζει να θυμόμαστε —και να θυμίζουμε στους εγχώριους αρμόδιους— ότι το 1926-1928, όταν ο Χιλμή ίδρυε τις «Ενώσεις Τούρκων Νέων» για να επιβάλει τον κεμαλικό εθνικισμό, οι Πομάκοι της Ξάνθης (με χαρακτηριστικό το υπόμνημα του χωριού Ωραίον) αντιστεκόταν σθεναρά, αρνούμενοι να ταυτοποιηθούν με εθνικά κριτήρια, επιμένοντας στον θρησκευτικό, ειρηνικό τους χαρακτήρα. Η ιστορία επαναλαμβάνεται, και η Αθήνα συνεχίζει να παρακολουθεί ως θεατής την πολιτισμική και εθνική αφομοίωση των Πομάκων και των Ρομά από τους εγκάθετους της Άγκυρας.
- Πηγή / Προέλευση: Δικτυακός τόπος ITB / Επιτόπιο Ρεπορτάζ / Ιστορικό Αρχείο Ανάλυσης RodopiPress Επιμέλεια / Ανάλυση: Νίκος Αρβανίτης
