Γράφει ο Νίκος Αρβανίτης
Το τελευταίο διάστημα, οι δηλώσεις του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με την παρακεταμόλη και τον αυτισμό προκάλεσαν διεθνή συζήτηση. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η χρήση του παυσίπονου Tylenol (παρακεταμόλη) στην εγκυμοσύνη συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αυτισμού στα παιδιά, ενώ παρουσίασε ως πιθανή θεραπεία του αυτισμού το φάρμακο λευκοβορίνη.
Αντίθετα, η επιστημονική κοινότητα και οι επίσημοι οργανισμοί υγείας έχουν επανειλημμένα διαψεύσει τέτοιους ισχυρισμούς.
Παρακεταμόλη και εγκυμοσύνη: Η θέση των διεθνών οργανισμών
Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) δήλωσε ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να συνδέουν την παρακεταμόλη με τον αυτισμό. Οι μελέτες που εξετάστηκαν το 2019 δεν κατέληξαν σε σαφή συμπεράσματα για νευροαναπτυξιακές διαταραχές. Ο οργανισμός συνιστά ότι η παρακεταμόλη μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά την εγκυμοσύνη στη χαμηλότερη αποτελεσματική δόση και για το συντομότερο δυνατό χρονικό διάστημα.
Η θέση του ΕΟΦ στην Ελλάδα
Στις 23 Σεπτεμβρίου 2025, ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) επιβεβαίωσε ότι οι οδηγίες χρήσης παραμένουν αμετάβλητες:
-
Η παρακεταμόλη μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον πόνο ή τον πυρετό όταν είναι κλινικά απαραίτητο.
-
Η δόση πρέπει να είναι η χαμηλότερη αποτελεσματική και για το συντομότερο δυνατό χρονικό διάστημα.
-
Δεν υπάρχουν στοιχεία που να υποδεικνύουν αυξημένο κίνδυνο δυσπλασιών για το έμβρυο ή το νεογνό.
Οι έγκυες γυναίκες καλούνται να συμβουλεύονται τον γιατρό τους πριν από οποιαδήποτε χρήση φαρμάκου, ενώ οι αρμόδιες αρχές συνεχίζουν την παρακολούθηση της ασφάλειας της παρακεταμόλης.
Λευκοβορίνη: Μια πιθανή, αλλά ακόμη πειραματική προσέγγιση
Η λευκοβορίνη, γνωστή και ως φολινικό οξύ, είναι μια μορφή βιταμίνης Β9 που χρησιμοποιείται για να μειώνει την τοξικότητα ορισμένων αντικαρκινικών φαρμάκων και για συγκεκριμένες μορφές αναιμίας. Ο FDA ενέκρινε πρόσφατα μια εκδοχή της λευκοβορίνης της εταιρείας GlaxoSmithKline (GSK) για «τα συμπτώματα του αυτισμού».
Ωστόσο, τα επιστημονικά δεδομένα είναι περιορισμένα:
-
Η έρευνα στηρίζεται σε λιγότερες από τέσσερις μικρής κλίμακας τυχαιοποιημένες μελέτες, με διαφορετικές δόσεις και αποτελέσματα.
-
Ο Δρ. Ντέιβιντ Μάντελ, ειδικός στον αυτισμό, τονίζει ότι τα στοιχεία που υποστηρίζουν την αποτελεσματικότητα είναι «πραγματικά, πραγματικά αδύναμα».
-
Ορισμένοι γιατροί χορηγούν λευκοβορίνη εκτός ενδείξεων, σε παιδιά με γενετικές παραλλαγές ή αυτοάνοσες διαταραχές που επηρεάζουν την επεξεργασία φυλλικού οξέος στον εγκέφαλο, αλλά πρόκειται για περιορισμένη εφαρμογή και όχι ευρέως αποδεκτή θεραπεία.
Συμπερασματικά, η λευκοβορίνη παραμένει προς το παρόν ένα υποστηρικτικό φάρμακο στη χημειοθεραπεία, με περιορισμένη και πειραματική χρήση στον αυτισμό. Η επιστημονική κοινότητα προτρέπει σε περαιτέρω μελέτες πριν καταλήξει σε ασφαλή συμπεράσματα.
Τι δείχνει η εμπειρία των γονέων στις ΗΠΑ
Η έρευνα του MyAutismTeam.com, με τη συμμετοχή περίπου 8.000 γονέων παιδιών με αυτισμό, κατέγραψε ποιες θεραπείες έχουν λειτουργήσει καλύτερα στην καθημερινότητα:
| Θεραπεία | Ποσοστό γονέων που την ανέφερε |
|---|---|
| Εργοθεραπεία | 39% |
| Λογοθεραπεία | 27% |
| ABA Θεραπεία | 15% |
| Μαθήματα Κοινωνικών Δεξιοτήτων | 8% |
| Ιπποθεραπεία | 2% |
| Διατροφή GFCF | 2% |
| Ψυχιατρικές / Ψυχολογικές συνεδρίες | 2% |
| Άλλες (Floor Time, RDI, PECs, Swimming, PRT) | 1% |
| iPad | 0,1% |
| Vision therapy, aqua therapy, συμπληρώματα βιταμίνης, υπερβαρικό οξυγόνο | <0,1% |
Όπως εξηγεί ο Eric Peacock από το MyAutismTeam, η έρευνα αποτυπώνει τι λειτουργεί καλύτερα για το συγκεκριμένο παιδί και όχι γενικά για όλα τα παιδιά στο φάσμα. Η συνεργασία μεταξύ εργοθεραπευτή και λογοθεραπευτή αναδεικνύεται ως ιδιαίτερα αποτελεσματική, ενώ η πρώιμη παρέμβαση έχει καθοριστική σημασία για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και την κοινωνική προσαρμογή.
Συμπέρασμα
Παρά τις δηλώσεις υψηλόβαθμων αξιωματούχων και την προσωρινή αναστάτωση που προκλήθηκε στα μέσα ενημέρωσης, η επιστήμη συνεχίζει να υποστηρίζει ότι:
-
Η παρακεταμόλη παραμένει ασφαλής κατά την εγκυμοσύνη όταν χρησιμοποιείται σωστά.
-
Η λευκοβορίνη μπορεί να αποτελέσει υποσχόμενη, αλλά πειραματική θεραπεία για ορισμένα παιδιά με αυτισμό.
-
Οι πιο αποτελεσματικές στρατηγικές παρέμβασης στηρίζονται στην εργοθεραπεία, λογοθεραπεία, συμπεριφοριστικές θεραπείες και μαθήματα κοινωνικών δεξιοτήτων, όπως επιβεβαιώνουν οι ίδιοι οι γονείς.
Η κατανόηση του αυτισμού απαιτεί συνδυασμό επιστημονικών δεδομένων και εμπειρίας των γονέων, ώστε οι παρεμβάσεις να είναι στοχευμένες και αποτελεσματικές για κάθε παιδί ξεχωριστά.
Η έρευνα του MyAutismTeam.com, με τη συμμετοχή περίπου 8.000 γονέων παιδιών με αυτισμό, κατέγραψε ποιες θεραπείες έχουν λειτουργήσει καλύτερα στην καθημερινότητα:
