Mια αντιπαράθεση σχετικά με τον επίσημο θεσμικό χαρακτηρισμό «Ρομά» εκδηλώθηκε στην περιοχή Τέρμα Άβαντος της Αλεξανδρούπολης, με αφορμή δράση εκπαιδευτικής ενημέρωσης που πραγματοποίησε το Κέντρο Κοινότητας του Δήμου. Ενώ η δράση εστίαζε στην ενθάρρυνση παιδιών, νέων και ενηλίκων για επιστροφή στην εκπαίδευση, την επανένταξη στο σχολείο και την επαγγελματική κατάρτιση μέσω ΔΥΠΑ, κάτοικοι και εκπρόσωποι της περιοχής εξέφρασαν την αντίθεσή τους στη διοικητική ονομασία «Κέντρο Κοινότητας με Παράρτημα Ρομά». Ο πρόεδρος του τοπικού συλλόγου μουσουλμάνων, Δαγλή Γιασάρ, υπογράμμισε ότι οι κάτοικοι επιθυμούν να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως ισότιμοι δημότες Αλεξανδρούπολης χωρίς συλλογικούς ταυτοτικούς προσδιορισμούς, σημειώνοντας παράλληλα την εσωτερική πολυμορφία της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης. Από την πλευρά της διοίκησης, διευκρινίζεται ότι ο όρος αποτελεί τυπική ονομασία του εθνικού θεσμικού πλαισίου (Ν. 4368/2016) για κοινωνικές δομές καταπολέμησης του αποκλεισμού και όχι αυθαίρετη επιλογή του Δήμου. Η συνέχιση των εκπαιδευτικών δράσεων και των υποστηρικτικών παρεμβάσεων, όπως η διανομή τροφίμων από τη Βακουφική Επιτροπή, κρίνεται ουσιαστική, με ζητούμενο τη σαφή ενημέρωση και τον διάλογο για την αποφυγή εντάσεων.
Πηγή / Προέλευση: iPineza.gr / Ρεπορτάζ Όλιας Γκαντανίδου
Σχόλιο Σύνταξης: Η συζήτηση που άνοιξε στην περιοχή Τέρμα Άβαντος αναδεικνύει τη λεπτή ισορροπία που απαιτείται στη Θράκη ανάμεσα στη διοικητική ορολογία του κράτους και τις ευαισθησίες της τοπικής κοινωνίας γύρω από ζητήματα ταυτότητας. Ενώ η Πολιτεία χρησιμοποιεί τυποποιημένους θεσμικούς όρους για την απορρόφηση κονδυλίων και την παροχή κοινωνικής πρόνοιας, οι τοπικοί φορείς οφείλουν να επιδεικνύουν την απαραίτητη ευελιξία ώστε οι τεχνικοί αυτοί χαρακτηρισμοί να μην δημιουργούν αισθήματα στοχοποίησης ή αποκλεισμού. Το ουσιαστικό διακύβευμα παραμένει η αδιάλειπτη πρόσβαση των κατοίκων στην εκπαίδευση, την κατάρτιση και την ισότιμη ενσωμάτωση στον κοινωνικό και οικονομικό ιστό της Αλεξανδρούπολης, μακριά από άγονες αντιπαραθέσεις.
Άβαντος: Εκπαίδευση και σεβασμός στην ταυτότητα μακριά από “ταμπέλες”
Ζήτημα που ενδέχεται να αγγίζει και ευρύτερες πτυχές της ελληνικής πολιτικής στη Θράκη αναδεικνύει η αντιπαράθεση που εκδηλώθηκε στον Έβρο, με αφορμή δημοσίευμα του iPineza.gr για δράση εκπαιδευτικής ενημέρωσης στην περιοχή Τέρμα Άβαντος. Κάτοικοι της περιοχής εκφράζουν την αντίθεσή τους στη χρήση του επίσημου χαρακτηρισμού «Ρομά».
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται η ονομασία «Κέντρο Κοινότητας με Παράρτημα Ρομά», η οποία προβλέπεται από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο για τη λειτουργία αντίστοιχων κοινωνικών δομών σε όλη τη χώρα. Η διοικητική χρήση του όρου δεν αναιρεί τις ενστάσεις των κατοίκων, οι οποίοι επιθυμούν να αντιμετωπίζονται ως ισότιμοι δημότες της Αλεξανδρούπολης, χωρίς συλλογικούς χαρακτηρισμούς που θεωρούν ότι δεν αποτυπώνουν την ταυτότητα του συνόλου της κοινότητας.
Η υπόθεση απαιτεί προσεκτικούς χειρισμούς, σαφή ενημέρωση και αποφυγή διατυπώσεων που μπορούν να ενισχύσουν την ένταση. Η ουσία της αρχικής δράσης παραμένει η πρόσβαση παιδιών, νέων και ενηλίκων στην εκπαίδευση και στην επαγγελματική κατάρτιση, σε συνδυασμό με τον σεβασμό στις ιδιαίτερες ευαισθησίες μιας περιοχής όπου ζητήματα ταυτότητας, κοινωνικής ένταξης και μειονοτικής πολιτικής συναντώνται.
Η εκπαίδευση στο επίκεντρο
Στην ενημέρωση παιδιών, νέων και γονέων για τις δυνατότητες φοίτησης και επανένταξης στην εκπαιδευτική διαδικασία στόχευσε η δράση που πραγματοποιήθηκε μέσω του Κέντρου Κοινότητας και της διαμεσολαβήτριας του Δήμου Αλεξανδρούπολης.
Η ενημέρωση κάλυψε όλες τις βαθμίδες της δημόσιας εκπαίδευσης, από το σχολείο έως το Πανεπιστήμιο, καθώς και τις δυνατότητες επαγγελματικής κατάρτισης μέσω των Σχολών ΕΠΑΣ της ΔΥΠΑ. Ιδιαίτερη σημασία έχει το ενδιαφέρον που εκδήλωσαν γονείς και νέοι οι οποίοι είχαν διακόψει τη φοίτησή τους και αναζητούν πλέον τρόπους επιστροφής στην εκπαίδευση ή απόκτησης επαγγελματικών δεξιοτήτων.
Η ανταπόκριση αυτή αναδεικνύει την ανάγκη να διατηρηθούν ανοικτοί οι δίαυλοι ενημέρωσης και υποστήριξης. Η πρόσβαση στη γνώση, στην κατάρτιση και στις ίσες ευκαιρίες μπορεί να ενισχύσει τις δυνατότητες απασχόλησης, να περιορίσει τον κοινωνικό αποκλεισμό και να προσφέρει περισσότερες επιλογές στους νέους της περιοχής.
Η συνέχιση των σχετικών δράσεων μπορεί να έχει ουσιαστικό αποτέλεσμα, όταν συνοδεύεται από σταθερή παρουσία των υπηρεσιών, προσωπική καθοδήγηση και συνεργασία με τις οικογένειες.
Οι ενστάσεις για τον χαρακτηρισμό «Ρομά»
Παράλληλα με την εκπαιδευτική διάσταση, η συζήτηση επικεντρώθηκε στον τρόπο με τον οποίο προσδιορίζεται θεσμικά η δομή και, κατ’ επέκταση, η ίδια η τοπική κοινότητα.
Σύμφωνα με όσα μετέφερε ο πρόεδρος του τοπικού συλλόγου μουσουλμάνων, Δαγλή Γιασάρ, οι κάτοικοι της Άβαντος επιθυμούν να αναφέρονται ως δημότες και πολίτες της Αλεξανδρούπολης. Ο ίδιος ευχαρίστησε τον Δήμο για όλες τις δράσεις ενημέρωσης που πραγματοποιούνται στην περιοχή. “Θεωρούμε ιδιαίτερα σημαντική κάθε πρωτοβουλία που αφορά την παιδεία και τα κοινωνικά ζητήματα”.
Η θεσμική διάσταση της ονομασίας
Για την πλήρη αποτύπωση της υπόθεσης απαιτείται η διευκρίνιση ότι ο όρος «Κέντρο Κοινότητας με Παράρτημα Ρομά» δεν αποτελεί αυθαίρετη επιλογή του Δήμου Αλεξανδρούπολης ούτε χρησιμοποιήθηκε ειδικά για την Άβαντος.
Πρόκειται για την επίσημη διοικητική ονομασία που προβλέπεται από το εθνικό θεσμικό πλαίσιο και τον Ν. 4368/2016 για τη λειτουργία αντίστοιχων κοινωνικών δομών σε ολόκληρη τη χώρα. Οι δομές αυτές έχουν ως αντικείμενο την αντιμετώπιση του κοινωνικού αποκλεισμού και την παροχή υπηρεσιών ενημέρωσης, συμβουλευτικής και διασύνδεσης με την εκπαίδευση, την απασχόληση, την υγεία και την κοινωνική πρόνοια.
Η θεσμική προέλευση του όρου εξηγεί τη χρήση του από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Δεν αίρει, ωστόσο, την ανάγκη να εξηγείται με σαφήνεια το διοικητικό του περιεχόμενο και να αποφεύγεται η εντύπωση ότι ένας τεχνικός χαρακτηρισμός αποδίδεται αυτομάτως στο σύνολο των κατοίκων.
Η πληρέστερη ενημέρωση και η απευθείας συζήτηση με τους εκπροσώπους της κοινότητας μπορούν να περιορίσουν τις παρερμηνείες και να επαναφέρουν το ενδιαφέρον στον πραγματικό σκοπό της δομής: την παροχή πρόσβασης σε υπηρεσίες και ευκαιρίες.
Η πολυμορφία της μουσουλμανικής μειονότητας
Σε παλαιότερη δημόσια τοποθέτησή του μέσω του iPineza.gr, ο Δαγλή Γιασάρ είχε αναφερθεί στην εσωτερική πολυμορφία της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης, σημειώνοντας ότι σε αυτήν συνυπάρχουν Πομάκοι, Ρομά και τουρκογενείς.
Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι είναι τουρκογενής, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι ο αυτοπροσδιορισμός ενός ανθρώπου δεν πρέπει να μετατρέπεται σε αιτία αντιπαράθεσης ή στοχοποίησης. Η θέση αυτή αποτυπώνει την ανάγκη να αποφεύγονται οι συλλογικές ταυτίσεις και να αναγνωρίζεται η διαφορετικότητα που υπάρχει στο εσωτερικό της μειονότητας.
Η συζήτηση γύρω από την ταυτότητα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στη Θράκη, όπου οι όροι που χρησιμοποιούνται έχουν συχνά ιστορικό, κοινωνικό και θεσμικό περιεχόμενο. Για τον λόγο αυτό, η ακρίβεια στη διατύπωση και η προσεκτική στάθμιση των λέξεων μπορούν να συμβάλουν στην αποκλιμάκωση.
Ο σεβασμός του αυτοπροσδιορισμού μπορεί να συνυπάρξει με την εφαρμογή της διοικητικής και κοινωνικής πολιτικής, υπό την προϋπόθεση ότι οι θεσμοί εξηγούν τις επιλογές τους και ακούν τις ανησυχίες των πολιτών.
Η κοινωνική στήριξη στην πράξη
Η παρουσία στην περιοχή δεν περιορίζεται στη δράση για την εκπαίδευση. Στην Άβαντος έχουν πραγματοποιηθεί και πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην κάλυψη καθημερινών αναγκών και στην ενίσχυση της κοινωνικής αλληλεγγύης.
Ενόψει του Κουρμπάν Μπαϊράμ, η Βακουφική Επιτροπή Μουσουλμανικής Περιουσίας, υπό τον Μουαμμέρ Χατζηκερίμογλου, προχώρησε σε εκτεταμένη διανομή τροφίμων σε οικονομικά ευάλωτες οικογένειες της περιοχής. Παράλληλα, φρόντισε για τον ευπρεπισμό των μουσουλμανικών κοιμητηρίων.
Οι παρεμβάσεις αυτές ανταποκρίνονται σε συγκεκριμένες ανάγκες των κατοίκων και ενισχύουν την αίσθηση αλληλεγγύης στο εσωτερικό της κοινότητας. Η καθημερινή στήριξη, η φροντίδα των κοινόχρηστων χώρων και η παρουσία κοινωνικών δομών αποτελούν πρακτικά πεδία στα οποία μπορεί να οικοδομηθεί σχέση εμπιστοσύνης.
Η ουσιαστική κοινωνική πολιτική αξιολογείται από τον βαθμό στον οποίο φτάνει στους ανθρώπους, διευκολύνει την καθημερινότητά τους και τους παρέχει πραγματικές δυνατότητες συμμετοχής.
Στόχος η αποκλιμάκωση
Η αντιπαράθεση γύρω από την ονομασία δεν χρειάζεται να επισκιάσει τον βασικό σκοπό της αρχικής πρωτοβουλίας. Η ενημέρωση για τη φοίτηση, την επαγγελματική κατάρτιση και τις διαθέσιμες δημόσιες υπηρεσίες αφορά άμεσα τις ανάγκες των κατοίκων.
Η αποκλιμάκωση μπορεί να στηριχθεί στη διάκριση ανάμεσα στη θεσμική ονομασία της δομής και στους χαρακτηρισμούς που χρησιμοποιούνται για τους πολίτες. Μπορεί επίσης να ενισχυθεί μέσα από σαφείς εξηγήσεις, διάλογο με την τοπική κοινωνία και αποφυγή διατυπώσεων που επιτρέπουν διαφορετικές ερμηνείες.
Η εκπαιδευτική και κοινωνική πολιτική αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο όταν ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες, εξασφαλίζει ίση πρόσβαση στις υπηρεσίες και διατηρεί ανοικτούς τους διαύλους επικοινωνίας.
Στην περίπτωση της Άβαντος, ζητούμενο παραμένει η συνέχιση των δράσεων εκπαίδευσης και κοινωνικής στήριξης με τρόπο που περιορίζει την ένταση, διευκολύνει τη συνεργασία και διατηρεί τη συζήτηση μακριά από συλλογικές κρίσεις για την ταυτότητα των κατοίκων.
Όλια Γκαντανίδου
