Γράφει ο Νίκος Αρβανίτης
Η ιστορική μνήμη δεν είναι απλώς μια σελίδα του παρελθόντος. Είναι η ζώσα συνέχεια ενός έθνους που τιμά εκείνους που πολέμησαν και θυσιάστηκαν για την ελευθερία του. Έναν τέτοιο κρίκο, ανάμεσα στο ένδοξο χθες και το απαιτητικό σήμερα, αποτελεί η 29η Μηχανοποιημένη Ταξιαρχία Πεζικού «ΠΟΓΡΑΔΕΤΣ», η οποία συνεχίζει με υπερηφάνεια την παράδοση του 29ου Συντάγματος Πεζικού, κρατώντας ζωντανή την ιστορία του Ελληνικού Στρατού.
Από την Έδεσσα στα πεδία των μαχών
Το 29ο Σύνταγμα Πεζικού συγκροτήθηκε τον Αύγουστο του 1913, με έδρα την Έδεσσα. Από τα πρώτα του βήματα συμμετείχε σε κρίσιμες επιχειρήσεις του Ελληνικού Στρατού, ενώ έγραψε λαμπρές σελίδες δόξας στη Μικρασιατική Εκστρατεία.
Κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο του 1940, το Σύνταγμα έλαβε μέρος στις ηρωικές μάχες του Πόγραδετς και της Κλεισούρας, όπου οι Έλληνες στρατιώτες αντιστάθηκαν σθεναρά στον ιταλικό φασισμό, χαρίζοντας στην Ελλάδα και στην Ευρώπη ένα έπος ελευθερίας.
Η μάχη του Πόγραδετς (25 Νοεμβρίου – 6 Δεκεμβρίου 1940) υπήρξε μία από τις σπουδαιότερες του μετώπου. Στα βουνά της νοτιοανατολικής Αλβανίας, οι ελληνικές δυνάμεις κατανίκησαν τις ιταλικές με γενναιότητα και στρατηγική ευφυΐα. Όμως η νίκη είχε βαρύ τίμημα: 396 Έλληνες αξιωματικοί και οπλίτες έπεσαν στα πεδία των μαχών, αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα τιμής και θυσίας.
Το 29ο Σύνταγμα Πεζικού – Από την Κομοτηνή στα χιονισμένα βουνά της Αλβανίας
Το περίφημο 29ο Σύνταγμα Πεζικού, που είχε ιδρυθεί στους Βαλκανικούς Πολέμους και είχε την έδρα του στην Κομοτηνή, αποτέλεσε την ψυχή της θρακιώτικης συμμετοχής στο έπος. Με την κήρυξη του πολέμου, στις 28 Οκτωβρίου 1940, οι στρατεύσιμοι της Θράκης ετοιμάστηκαν και στις 17 Νοεμβρίου αναχώρησαν για το μέτωπο της Βορείου Ηπείρου.
Στις μάχες του Πόγραδετς, του Τεπελενίου και της Κλεισούρας, οι Θρακιώτες στρατιώτες έγραψαν σελίδες δόξας και αίματος. Πάνω από τρεις χιλιάδες Έλληνες στρατιώτες έπεσαν σε αυτές τις μάχες, ανάμεσά τους και ο ανθυπολοχαγός Θεόδωρος Κανδηλάπτης, ο οποίος θα μείνει στην Ιστορία ως ένας από τους ήρωες του μετώπου.
Ο Κανδηλάπτης, τέκνο του σπουδαίου εκπαιδευτικού και συγγραφέα Γεωργίου Κανδηλάπτη (Κάνις), γεννήθηκε το 1918 στην Αργυρούπολη του Πόντου. Μετά τη Γενοκτονία, έφτασε ως πρόσφυγας με την οικογένειά του στην Αλεξανδρούπολη το 1924. Απόφοιτος της Σχολής Ευελπίδων, πολέμησε με θάρρος και έπεσε μαχόμενος στο ύψωμα Μπούμπεσι της Κλεισούρας στις 28 Φεβρουαρίου 1941.
Λίγο πριν τον θάνατό του έγραψε στη μητέρα του:
«Ανήκω κατά τα τρία τέταρτα εις την Πατρίδα και κατά το υπόλοιπον εις την σεβαστή μου οικογένειαν. Αντιμετωπίζομεν τους αναιδείς επιδρομείς με θάρρος και αποφασιστικότητα. Μη κλάψετε αν κατά τύχη χαθώ.»
Μετά τον θάνατό του τιμήθηκε με το Χρυσούν Αριστείον Ανδρείας, ενώ το στρατόπεδο της 23ης Τεθωρακισμένης Ταξιαρχίας στην Αλεξανδρούπολη φέρει το όνομά του. Ωστόσο, 82 χρόνια μετά, τα οστά του παραμένουν αγνοούμενα – μια πληγή ανοιχτή στη συλλογική μνήμη.
Η διάλυση και η αναγέννηση
Μετά την εισβολή των Γερμανών και την Κατοχή, το Σύνταγμα διαλύθηκε στις 14 Απριλίου 1941. Ωστόσο, το πνεύμα του δεν έσβησε. Στις 15 Μαΐου 1960 ανασυγκροτήθηκε στην Κομοτηνή, συνεχίζοντας την αποστολή του με νέα μορφή και νέες προκλήσεις.
Το 2000 μετονομάστηκε σε 29ο Σύνταγμα Πεζικού «ΠΟΓΡΑΔΕΤΣ», ενώ από την 1η Ιανουαρίου 2003 ξεκίνησε η αναδιοργάνωσή του σε Ταξιαρχία. Λίγα χρόνια αργότερα, το 2005, η 29η Ταξιαρχία επέκτεινε τη ζώνη ευθύνης της προς Δράμα και Καβάλα, ενώ από το 2011 φέρει την επίσημη ονομασία 29 Μηχανοποιημένη Ταξιαρχία Πεζικού «ΠΟΓΡΑΔΕΤΣ».
Σήμερα, το Στρατηγείο της εδρεύει στο Στρατόπεδο «Λοχαγού (ΠΖ) Βίκτωρος Παράσχου» στην Κομοτηνή — έναν χώρο φορτισμένο με συμβολισμό και ιστορική συνέχεια.
Το Τρισάγιο Μνήμης και Τιμής
Η 29η Μ/Π ΤΑΞ ΠΖ δεν περιορίζεται στη στρατιωτική της αποστολή. Φροντίζει διαρκώς να τιμά τους πεσόντες της μάχης του Πόγραδετς, κρατώντας αναμμένη τη φλόγα της ιστορικής μνήμης.
Κάθε χρόνο, τελεί Τρισάγιο Μνήμης και Τιμής για τους αξιωματικούς, υπαξιωματικούς και οπλίτες που θυσιάστηκαν για την πατρίδα.
Κατά τη διάρκεια των τελετών, αναγιγνώσκονται τα ονόματα των ηρώων που έπεσαν στα βουνά της Βορείου Ηπείρου, ενώ συμβολικά κατατίθενται λήκυθοι με χώμα από το πεδίο της μάχης — ένα συγκλονιστικό τελετουργικό που ενώνει το χθες με το σήμερα.
Ο τ. Υποδιοικητής του Δ’ Σώματος Στρατού, Υποστράτηγος Αλέξανδρος Τσιρίδης, είχε επισημάνει πως «με το Τρισάγιο αυτό τιμούμε όχι απλώς τους νεκρούς μας, αλλά την ίδια την ιστορική συνέχεια του Ελληνικού Στρατού, που ποτέ δεν έπαψε να υπερασπίζεται τα ιερά και τα όσια της πατρίδας».
Το έργο και η αποστολή της Ταξιαρχίας σήμερα
Η 29 Μηχανοποιημένη Ταξιαρχία Πεζικού «ΠΟΓΡΑΔΕΤΣ» μέσα από το έργο και την αποστολή της, αναδεικνύει το πολυσχιδές έργο του προσωπικού της — επιχειρησιακό, κοινωνικό και ανθρωπιστικό, με πρωτοβουλίες και οι συνέργειες που έχουν αναπτυχθεί με τοπικούς φορείς και κοινωνίες της Θράκης, στην περιοχή ευθύνης της .
Στο έμβλημα της Ταξιαρχίας απεικονίζεται οπλίτης του Πεζικού με τυφέκιο σε θέση φύλαξης. Στο φόντο, ένας χάρτης της Θράκης συμβολίζει την αποστολή της μονάδας να διασφαλίζει την ακεραιότητα και την ειρήνη της περιοχής.
Το κόκκινο χρώμα που περιβάλλει την παράσταση δεν είναι τυχαίο — συμβολίζει το Όπλο του Πεζικού αλλά και το αίμα των ηρωικών νεκρών του 29ου Συντάγματος, του οποίου η Ταξιαρχία αποτελεί την ιστορική συνέχεια.
Η συνέχεια της Ιστορίας
Σήμερα, η 29η Μηχανοποιημένη Ταξιαρχία Πεζικού «ΠΟΓΡΑΔΕΤΣ» στέκεται σε εγρήγορση και υψηλή επιχειρησιακή ετοιμότητα, ως εγγυήτρια της ασφάλειας στη Θράκη. Παράλληλα, αποτελεί ζωντανό φορέα ιστορικής συνείδησης, μεταλαμπαδεύοντας στις νέες γενιές το μήνυμα της θυσίας, της ευθύνης και της ελευθερίας. Γιατί, όπως λένε και οι ίδιοι οι άνθρωποί της, «η μνήμη δεν είναι παρελθόν — είναι καθήκον».
