Κρίση «ταυτότητας» και πόρων στο Αρχαίο Θέατρο Μαρώνειας: Μια παράσταση που προκάλεσε ερωτήματα
Γράφει ο Νίκος Αρβανίτης
Στο επίκεντρο της πολιτιστικής επικαιρότητας της Ροδόπης βρέθηκε το διήμερο 2-3 Ιουλίου η παράσταση «Η Επιστροφή», η οποία παρουσιάστηκε στο Αρχαίο Θέατρο Μαρώνειας υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού, στο πλαίσιο του θεσμού «Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός 2026».
Ωστόσο, η παραγωγή –μια μουσικοχορευτική προσέγγιση της έννοιας του ερειπίου και της μνήμης– δεν κατάφερε να «κερδίσει» το τοπικό κοινό, αναζωπυρώνοντας τη συζήτηση για το είδος του πολιτισμού που έχει ανάγκη η Θράκη.
«Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός 2026»: 95 παραγωγές αναζητούν το «μέτρο του ανθρώπου» στην επαρχία
Η αισθητική πρόκληση vs. η μνημειακή κλίμακα
Οι συντελεστές δήλωσαν πως ένιωσαν «τυχεροί» που μοιράστηκαν το έργο τους στο τοπίο της Μαρώνειας, επιλέγοντας μια «minimal» και «lo-fi» αισθητική, με χρήση καθημερινών αντικειμένων (σκάλα, απλώστρα ρούχων, πλαστικά τραπέζια). Αν και για τους δημιουργούς ο αρχαιολογικός χώρος λειτούργησε ως «συνομιλητής», για μεγάλο μέρος του τοπικού κοινού η αντίθεση ανάμεσα στη φθαρτή καθημερινότητα και το μνημειακό υπόβαθρο του θεάτρου δημιούργησε ένα αγεφύρωτο χάσμα. Η αισθητική αυτή φάνηκε ξένη, «δυσνόητη» και, τελικά, καλλιτεχνικά ανεπαρκής για να δικαιολογήσει το βάρος του ιστορικού χώρου.
Το ιδεολογικό «χάσμα» με την Ακριτική Θράκη
Είναι προφανές , ότι η αντίληψη των καλλιτεχνών της “ΑΜΚΕ Επιστροφή” για τη Ροδόπη και τη Θράκη είναι φιλτραρισμένη μέσα από μια συγκεκριμένη ιδεολογική οπτική. Η ομάδα προσεγγίζει τον τόπο μας ως ένα πεδίο «θραυσμάτων» και «ερειπίων», αντιμετωπίζοντας την τέχνη ως μέσο πολιτικής αντίστασης και «ασπίδα» απέναντι στην κρατική «θανατοπολιτική». Πρόκειται για μια κοσμοθεωρία που εστιάζει στην αποδόμηση και στον ακτιβισμό, η οποία όμως αδυνατεί να συνομιλήσει με τη ζώσα κοινωνία της ακριτικής Ελλάδας, η οποία αναζητά ανάπτυξη, ορατότητα και πολιτιστική καταξίωση, και όχι «κλειστές» αισθητικές ασκήσεις που βλέπουν τον κόσμο ως ένα διαρκές πεδίο πολιτικής ρήξης.
Το «αγκάθι» του κόστους και ο ρόλος του Υπουργείου
Η δημόσια δυσαρέσκεια, που εκφράστηκε έντονα και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, επικεντρώνεται στο οικονομικό σκέλος. Η είδηση ότι η συγκεκριμένη παραγωγή κόστισε στον φορολογούμενο Έλληνα το ποσό των 15.000 ευρώ προκαλεί αίσθηση και εύλογες αντιδράσεις. Σε μια περίοδο που η Θράκη διεκδικεί πόρους για ουσιαστική πολιτιστική ανάπτυξη και εξωστρέφεια, η διάθεση ενός τέτοιου ποσού για παραστάσεις με αμφίβολη απήχηση και περιορισμένη προσέλευση εγείρει σοβαρά ερωτήματα.
Το κοινό δεν είναι «αδιάφορο»· είναι ορθώς απαιτητικό, ζητώντας διαφάνεια στον τρόπο κατανομής των δημόσιων πόρων. Η έλλειψη ουσιαστικής προβολής και ενημέρωσης της τοπικής κοινωνίας για τη δράση αναδεικνύει μια πολιτιστική πολιτική που φαίνεται να κινείται σε δικούς της ρυθμούς, αποκομμένη από τις ανάγκες και την ιδιοσυγκρασία της ακριτικής Ελλάδας.
Τι πολιτισμό χρειάζεται η Θράκη;
Η κριτική που ασκείται δεν αφορά τον πειραματισμό καθεαυτόν, αλλά την επιλογή δράσεων που εμφορούνται από μια κλειστή, αστική αντίληψη περί τέχνης, η οποία αδυνατεί να συνομιλήσει με το τοπικό κοινωνικό σώμα. Η Θράκη έχει ανάγκη από δράσεις που:
-
Σέβονται τη μνημειακή κλίμακα: Ο σεβασμός στον χώρο είναι προϋπόθεση, όχι εμπόδιο.
-
Διαθέτουν κοινωνική ανταπόδοση: Ο πολιτισμός πρέπει να είναι εργαλείο συνάντησης, όχι μια κλειστή άσκηση «υψηλής τέχνης» για λίγους.
-
Ενισχύουν την ταυτότητα: Οι πόροι πρέπει να διοχετεύονται σε προτάσεις που προβάλλουν την περιοχή και την καθιστούν πολιτιστικό πόλο, αντί για δράσεις που αφήνουν το κοινό με το αίσθημα της απογοήτευσης.
Εν κατακλείδι, η παράσταση «Η Επιστροφή» λειτούργησε ως «καθρέπτης» μιας αποσυνδεδεμένης πολιτιστικής πολιτικής.
Για να μην καταλήγουν τέτοιες πρωτοβουλίες να «τρίζουν τα κόκκαλα» της ιστορίας μας, το Υπουργείο Πολιτισμού οφείλει να επανεξετάσει τα κριτήρια επιλογής και αξιολόγησης, διασφαλίζοντας ότι η τέχνη στη Θράκη θα είναι όντως «για όλους» και όχι μια δαπανηρή άσκηση επιλεκτικής διπλωματίας.
- Πηγή: Rodopi Press Πηγή Βίντεο: Ο ΧΡΟΝΟΣ Φωτό: facebook Επιμέλεια: Νίκος Αρβανίτης
Σχόλιο Συντάκτη: Η παραπάνω κριτική αναδεικνύει το χάσμα μεταξύ της κεντρικά σχεδιασμένης «υψηλής τέχνης» και των αναγκών μιας ακριτικής κοινωνίας που αναζητά πολιτιστική ταυτότητα και όχι απλώς δαπανηρές «ασκήσεις» αισθητικής που επιβαρύνουν τον Έλληνα φορολογούμενο.
