Με τη δέουσα ένταση και πιστή τήρηση των παραδόσεων ολοκληρώθηκε στις 8 Ιανουαρίου 2026 η αναβίωση του εθίμου της «Μπάμπως» (ή Γυναικοκρατίας) σε οικισμούς του Δήμου Μαρωνείας-Σαπών. Το έθιμο, το οποίο αποτελεί ζωντανή ανάκληση της μητριαρχικής δομής και τιμά τον ρόλο της μαμής στη γέννηση και την αναπαραγωγή, αναβίωσε φέτος στην Ξυλαγανή, τις Σάπες, τη Διώνη, τον Ίμερο και τους Προσκυνητές.
Η σημειολογία και οι ρίζες του εθίμου
Το έθιμο έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα και μεταφέρθηκε στις περιοχές της Θράκης και της Μακεδονίας από τους πρόσφυγες της Ανατολικής Ρωμυλίας. Πέρα από τον εορταστικό του χαρακτήρα, συμβολίζει την ευγνωμοσύνη προς τη γυναίκα που βοηθά στη γέννηση των παιδιών, ενώ ιστορικά συνδέεται με την ανάγκη για την εξασφάλιση της γονιμότητας και της καλής σοδειάς.
Το τυπικό της «Γυναικοκρατίας»
Κατά τη διάρκεια της 8ης Ιανουαρίου, η κοινωνική ιεραρχία στους οικισμούς ανατράπηκε πλήρως:
-
Ανάληψη Εξουσίας: Από νωρίς το πρωί, οι γυναίκες κατέλαβαν δημόσια κτήρια και ανακήρυξαν τη δική τους «διοίκηση», εκλέγοντας πρόεδρο και διοικητικό συμβούλιο αποκλειστικά από παντρεμένες γυναίκες.
-
Αποκλεισμός Ανδρών: Η κυκλοφορία των ανδρών στους δρόμους απαγορεύθηκε αυστηρά. Όσοι «παραβάτες» εντοπίστηκαν εκτός οικίας, ήρθαν αντιμέτωποι με τις παραδοσιακές «ποινές», όπως το κατάβρεγμα και το συμβολικό γδύσιμο, προκαλώντας το γέλιο και τον ενθουσιασμό των γυναικών.
-
Αντιστροφή Ρόλων: Οι άνδρες των οικισμών παρέμειναν εντός των σπιτιών, αναλαμβάνοντας αποκλειστικά τις οικιακές εργασίες, όπως το πλύσιμο των ρούχων, το σιδέρωμα και τη φροντίδα των παιδιών, φορώντας συμβολικά την ποδιά της νοικοκυράς.
Τοπική αναβίωση 2026
Οι εκδηλώσεις κορυφώθηκαν με παραδοσιακές ορχήστρες και ομαδικά γλέντια στους δρόμους και τις πλατείες της Ξυλαγανής και των Σαπών, ενώ στον Ίμερο, τη Διώνη και τους Προσκυνητές το έθιμο διατήρησε τον έντονο τοπικό του χαρακτήρα με τη συμμετοχή γυναικών όλων των ηλικιών.
Με τη δύση του ηλίου και την ολοκλήρωση του βραδινού γλεντιού, οι οικισμοί επέστρεψαν στη συνήθη καθημερινότητά τους, ανανεώνοντας το ραντεβού για την επόμενη χρονιά. Η αναβίωση του εθίμου της Μπάμπως παραμένει ένας από τους ισχυρότερους πολιτιστικούς πυλώνες του Δήμου Μαρωνείας-Σαπών, ενισχύοντας τους δεσμούς της τοπικής κοινωνίας με τις προσφυγικές της καταβολές.
