Από σήμερα, 1η Ιανουαρίου 2026, τίθεται σε εφαρμογή το νέο πειθαρχικό δίκαιο για τους δημοσίους υπαλλήλους, σηματοδοτώντας μια ουσιαστική σκλήρυνση του πλαισίου ευθυνών και κυρώσεων στο Δημόσιο. Με τον ν. 5225/2025, η Πολιτεία επαναχαράσσει τα όρια της υπηρεσιακής ευθύνης, διευρύνει τα πειθαρχικά παραπτώματα και αυστηροποιεί τις προβλεπόμενες ποινές, φτάνοντας –σε περισσότερες περιπτώσεις– έως και την οριστική παύση.
Οι νέες διατάξεις, που εισηγήθηκαν ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος και η υφυπουργός Βιβή Χαραλαμπογιάννη, αφορούν το σύνολο των υπαλλήλων του Δημοσίου, των ΟΤΑ α’ και β’ βαθμού, καθώς και των ΝΠΔΔ.
Νέα πειθαρχικά παραπτώματα και αυστηρότερες κυρώσεις
Στον κατάλογο των πειθαρχικών παραπτωμάτων προστίθενται νέα αδικήματα, ενώ κωδικοποιούνται και παραβάσεις που μέχρι σήμερα προβλέπονταν αποσπασματικά σε ειδικούς νόμους. Μεταξύ άλλων, ως πειθαρχικά παραπτώματα ορίζονται πλέον:
-
η παράλειψη δήλωσης σύγκρουσης συμφερόντων,
-
η εκδήλωση κάθε μορφής βίας ή παρενόχλησης στον χώρο εργασίας,
-
η αδικαιολόγητη καθυστέρηση έκδοσης διαπιστωτικών πράξεων,
-
η συμμετοχή σε εταιρείες ή δραστηριότητες ασυμβίβαστες με την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη διαδικασία αξιολόγησης. Η άρνηση συμμετοχής, είτε ως αξιολογητής είτε ως αξιολογούμενος, συνιστά πλέον αυτοτελές πειθαρχικό παράπτωμα και τιμωρείται με πρόστιμο ίσο με τις αποδοχές δύο μηνών. Σε περίπτωση άρνησης για δύο συνεχόμενες αξιολογικές περιόδους, προβλέπεται οριστική παύση.
Ειδικές προβλέψεις για ΟΤΑ και δημοτική αστυνομία
Για τους δημοτικούς υπαλλήλους, ειδικά πειθαρχικά παραπτώματα αποτελούν:
-
η άρνηση χρήσης των μέσων ατομικής προστασίας (γάντια, κράνη, μάσκες κ.λπ.),
-
η μη προσέλευση στον υποχρεωτικό προληπτικό ιατρικό έλεγχο.
Παράλληλα, σοβαρή παράβαση καθήκοντος για τα αρμόδια όργανα διοίκησης των δήμων θεωρείται πλέον η μη παροχή των προβλεπόμενων μέσων ατομικής προστασίας στους εργαζομένους.
Για το ένστολο προσωπικό της δημοτικής αστυνομίας, ειδικό πειθαρχικό παράπτωμα συνιστά η άρνηση να φέρει τη στολή και το διακριτικό σήμα κατά την εκτέλεση της υπηρεσίας.
Νέες ποινές και αυξημένα όρια
Στο υφιστάμενο πειθαρχικό «οπλοστάσιο» προστίθενται τρεις νέες ποινές:
-
στέρηση μισθολογικού κλιμακίου από 1 έως 5 έτη,
-
αφαίρεση έως τεσσάρων μισθολογικών κλιμακίων,
-
απαγόρευση άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου για 1 έως 5 έτη.
Συνολικά, οι πειθαρχικές ποινές –κατά αύξουσα βαρύτητα– φτάνουν πλέον έως την οριστική παύση, ενώ αυξάνονται και τα ανώτατα όρια ποινών που μπορούν να επιβάλλουν τα πειθαρχικά όργανα. Ενδεικτικά, το ανώτατο πρόστιμο που μπορεί να επιβάλει υπουργός αυξάνεται από τρεις σε πέντε μήνες αποδοχών.
«Πειθαρχική συνδιαλλαγή» και νέο κεντρικό όργανο
Για πρώτη φορά εισάγεται η έννοια της πειθαρχικής συνδιαλλαγής. Ο ελεγχόμενος υπάλληλος μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να ζητήσει ευνοϊκότερη ποινή, εφόσον το παράπτωμα δεν επισύρει οριστική παύση και δεν έχει προκληθεί οικονομική ζημία – ή αυτή έχει αποκατασταθεί πλήρως.
Παράλληλα, από το 2026 συγκροτείται το Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα, το οποίο θα αντικαταστήσει σταδιακά τα υφιστάμενα συλλογικά όργανα. Θα αποτελείται από 60 δικαστές – μέλη του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και θα λειτουργεί σε τριμελή και πενταμελή κλιμάκια, με ειδικό πενταμελές για υποθέσεις που προκαλούν έντονο δημόσιο αίσθημα.
Στόχος: ταχύτερη και πιο αξιόπιστη πειθαρχική δικαιοσύνη
Σύμφωνα με στοιχεία της Εθνική Αρχή Διαφάνειας, σήμερα εκκρεμούν περισσότερες από 3.300 ένορκες διοικητικές εξετάσεις και πάνω από 5.900 πειθαρχικές υποθέσεις υπαλλήλων, με ορισμένες να χρονίζουν από το 2021. Το νέο σύστημα φιλοδοξεί να περιορίσει δραστικά τις καθυστερήσεις που στο παρελθόν έφταναν ακόμη και τα πέντε έτη.
Με το νέο πειθαρχικό δίκαιο, η κυβέρνηση επιδιώκει να εγκαθιδρύσει ένα αυστηρότερο αλλά και πιο τυποποιημένο πλαίσιο, με μεγαλύτερη διαφάνεια και ταχύτερη απονομή πειθαρχικής δικαιοσύνης. Το αν αυτό θα οδηγήσει σε ουσιαστική βελτίωση της λειτουργίας του Δημοσίου ή σε νέες εστίες τριβής, μένει να φανεί στην πράξη
