«Ψάχνοντας το εγχειρίδιο του καλού γονέα»: Μια βαθιά συζήτηση για τη βία ανηλίκων και τον ρόλο της οικογένειας
Τι φταίει για την έκρηξη της παραβατικότητας των ανηλίκων; Είναι η οικογένεια, το σχολείο, τα social media ή η έλλειψη ορίων; Σε μια αποκαλυπτική συζήτηση στο «Βήμα της Κυριακής», η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, και η κλινική ψυχολόγος Ευαγγελία Μανδουράρη, επιχειρούν να χαρτογραφήσουν το φαινόμενο της ανήλικης βίας πέρα από στερεότυπα και εύκολες απαντήσεις.
Οικογένεια: Μεταξύ «αγιοποίησης» και «δαιμονοποίησης»
Η Δόμνα Μιχαηλίδου θέτει το δάκτυλο επί τον τύπον των ήλων, σημειώνοντας ότι συχνά παγιδευόμαστε σε ένα δίπολο: είτε θεωρούμε την οικογένεια ένα «ιερό τοτέμ» που δεν αγγίζουμε, είτε την στοχοποιούμε ως την αποκλειστική πηγή κάθε κακού. Η πραγματικότητα, όπως τονίζει, είναι πιο σύνθετη. Η γονεϊκότητα δεν είναι μόνο ένστικτο, αλλά ένα σύνολο δεξιοτήτων που η Πολιτεία οφείλει να ενισχύσει.
Γιατί «χάθηκαν» τα όρια;
Η κλινική ψυχολόγος Ευαγγελία Μανδουράρη υπογραμμίζει μια κρίσιμη μετάβαση: από τη σκληρή αυστηρότητα του παρελθόντος περάσαμε σε μια «διάχυτη ανοριωσία».
-
Το παιδί αναζητά την «άγκυρα»: Τα παιδιά, ακόμα και όταν προκαλούν, δοκιμάζουν αν ο ενήλικας απέναντί τους αντέχει να μείνει σταθερός.
-
Η παγίδα της ενοχής: Οι εργαζόμενοι γονείς, πιεσμένοι από τον χρόνο, συχνά προσπαθούν να «εξαγοράσουν» την απουσία τους χαλαρώνοντας τα όρια, κάτι που τελικά στερεί από το παιδί το αίσθημα ασφάλειας.
Θεσμική προστασία για τους ειδικούς
Ένα σημαντικό σημείο της συζήτησης αφορά τον φόβο των εκπαιδευτικών και των ψυχολόγων να μιλήσουν. Η Υπουργός και η ψυχολόγος συμφώνησαν ότι οι ειδικοί χρειάζονται θεσμική προστασία ώστε να ασκούν την κρίση τους χωρίς τον φόβο των καταγγελιών από γονείς που αρνούνται να δουν το πρόβλημα.
Η λύση στην πρώιμη παρέμβαση Το Υπουργείο εστιάζει πλέον σε δύο πυλώνες:
-
Σχολές Γονέων: Ενίσχυση της επιμόρφωσης σε εθνική κλίμακα.
-
Πρώιμη Παρέμβαση: Ένα πρόγραμμα που στηρίζει ήδη 1.600 παιδιά ηλικίας 2 έως 6 ετών, όπου ο γονιός εκπαιδεύεται μαζί με το παιδί.
“Το παιδί δεν ταυτίζεται με τη δυσκολία του”, καταλήγουν οι δύο γυναίκες, δίνοντας ένα μήνυμα ελπίδας: Η έγκαιρη συνεργασία οικογένειας, σχολείου και θεραπευτών μπορεί να αλλάξει την πορεία ενός παιδιού πριν το πρόβλημα γίνει μη αναστρέψιμο.
Η παραδοχή της Δόμνας Μιχαηλίδου ότι «δεν γεννιόμαστε γονείς» είναι η αρχή της λύσης. Στην εποχή της ταχύτητας και της ψηφιακής υπερδιέγερσης, η οικογένεια στη Ροδόπη και σε όλη την Ελλάδα νιώθει συχνά αβοήθητη. Το να ζητάς βοήθεια από έναν ειδικό δεν είναι πλήγμα στην εικόνα του «καλού γονέα», αλλά πράξη ευθύνης. Η ανήλικη βία δεν αντιμετωπίζεται με καταστολή, αλλά με την επαναφορά της «άγκυρας» που λέγεται όριο. Και αυτή την άγκυρα, οφείλουμε να τη χτίσουμε ξανά, σπίτι-σπίτι, σχολείο-σχολείο.
