Γράφει ο Νίκος Αρβανίτης
Τα «Ελευθέρια Ιάσμου» πέρυσι είχαν “άρωμα νυχτερινής λαϊκοπόπ πίστας” ενώ φέτος μετατράπηκαν σε φεστιβάλ… γλυκών και street food, αφήνοντας στην άκρη την ιστορία, τη θρησκεία και την πολιτιστική μνήμη της περιοχής. Ο Δήμος Ιάσμου, υπό τον Τζανέρ Ιμάμ, και ο παρουσιαστής Θύμιος Γκογκίδης έβαλαν πρώτο πλάνο τον καφέ και τα παραδοσιακά γλυκά, ενώ η πραγματική απελευθέρωση της Θράκης το 1920 παρέμεινε απλώς μια σημείωση στα ψιλά.
“Φεστιβάλ Γαστρονομίας Ιάσμου”
Με μεγάλη συμμετοχή κόσμου πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 5 Οκτωβρίου στο Νέο Δημαρχιακό Μέγαρο Ιάσμου το ” Φεστιβάλ Γαστρονομίας -1ος Διαγωνισμός Παραδοσιακού Γλυκού Α.Μ.Θ.”, που διοργάνωσε ο Δήμος Ιάσμου στο πλαίσιο των εορτασμών για τα Ελευθέρια του Ιάσμου από το 1919. Η είσοδος ήταν ελεύθερη για το κοινό, ενώ την παρουσίαση του προγράμματος έκανε ο Θύμιος Γκογκίδης.
Την αυλαία άνοιξε ο δήμαρχος Ιάσμου, Τζανέρ Ιμάμ, κηρύσσοντας την έναρξη της εκδήλωσης, η οποία συνδύασε μουσική, γεύσεις και παράδοση. Ακολούθησε συναυλία από το Μουσικό Σχολείο Κομοτηνής, ενώ το ενδιαφέρον κορυφώθηκε με τον 1ο Διαγωνισμό Παραδοσιακού Γλυκού Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.
Συνολικά 72 δημιουργίες κρίθηκαν από τα μέλη της Ένωσης Επαγγελματιών Μαγειρικής Ελλάδας, παρουσία κοινού, ενώ όλοι οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να δοκιμάσουν τις γλυκές δημιουργίες. Στους νικητές απονεμήθηκαν χρηματικά έπαθλα.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η παρουσία και η ενεργός συμμετοχή πολιτιστικών συλλόγων, που με τις παραδοσιακές τους δημιουργίες έδωσαν ξεχωριστό χρώμα στη διοργάνωση. Ανάμεσά τους, οι σύλλογοι Σάλπης, Φίλων Παπικίου Σώστη, Αγίου Νικολάου, Ιάσμου, Παλλαδίου, Ασωμάτων, Αναστασιούπολης, Κασσιτερών, Ευξείνου Πόντου, Κερασούντας-Γαρς, Σαρακατσάνων Θράκης, Θρακών Κομοτηνής, Γυναικών Ιεράς Μητροπόλεως Κομοτηνής – Μαρωνείας και Γρατινής.
Σημαντική ήταν επίσης η συμμετοχή τεσσάρων ζαχαροπλαστείων της περιοχής, που πρόσφεραν γλυκιές λιχουδιές, ενώ στον χώρο πραγματοποιήθηκαν ζωντανές παρασκευές παραδοσιακών εδεσμάτων με δέκα τοπικά προϊόντα ΠΟΠ. Παράλληλα, το προσωπικό της υπηρεσίας σίτισης του Δήμου κερνούσε φρεσκοψημένο ελληνικό καφέ, σήμα κατατεθέν της περιοχής.
Η εκδήλωση πλαισιώθηκε από περίπτερα των Εθελοντών Αιμοδοτών και του Ερυθρού Σταυρού, υπογραμμίζοντας τον κοινωνικό χαρακτήρα της γιορτής.
Η εκδήλωση ολοκληρώνεται με τις απονομές και την ολοκλήρωση του διαγωνισμού.
Ο δήμαρχος Ιάσμου, Τζανέρ Ιμάμ, τόνισε: «Φέτος είναι η δεύτερη χρονιά που γιορτάζουμε τα Ελευθέρια του Ιάσμου με το Φεστιβάλ Γαστρονομίας. Για πρώτη φορά εντάξαμε και τον διαγωνισμό παραδοσιακού γλυκού της περιοχής μας, με τη στήριξη της Περιφέρειας ΑΜΘ. Θέλω να ευχαριστήσω όλους όσοι συνέβαλαν – επαγγελματίες, συλλόγους, φορείς – ώστε ο κόσμος να απολαμβάνει δωρεάν εδέσματα και γλυκά. Ως δημοτική αρχή έχουμε στόχο να αναδείξουμε την περιοχή μας και να τιμήσουμε την ιστορική μνήμη του 1919».
Από την πλευρά του, ο Αντιπεριφερειάρχης Ροδόπης, Μανώλης Ταπατζάς, επεσήμανε: «Η Περιφέρεια στηρίζει κάθε πρωτοβουλία που αναδεικνύει τον πολιτισμό και την παράδοση, γιατί είναι αυτά που δίνουν ταυτότητα και προοπτική στον τόπο μας. Οι πολιτιστικοί σύλλογοι είναι ζωντανά κύτταρα των οικισμών μας και σε κάθε τους προσπάθεια είμαστε αρωγοί. Παράλληλα, με εργαλεία όπως οι ΟΧΕ, στοχεύουμε στην ανάδειξη του Παπικίου Όρους και γενικότερα της περιοχής του Ιάσμου».
Από την Ιστορία στο Street Food
Η μετατροπή της ιστορικής επετείου των «Ελευθερίων» σε γαστρονομικό φεστιβάλ απομάκρυνε την ουσία της εκδήλωσης: τη μνήμη της απελευθέρωσης της Θράκης και την πολιτιστική παράδοση του Ιάσμου.
Ο Θύμιος Γκογκίδης, κατάλληλος για την παρουσίαση γαστρονομικών φεστιβάλ – όπως φεστιβάλ αμπελόφυλλων στην Καβάλα – ήταν εντελώς ακατάλληλος για την ιστορική διάσταση του θέματος.
Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Ιάσμου απουσίασε πλήρως από την αποστολή του, περιοριζόμενος σε περίπτερο με γλυκά, χωρίς καμία παρουσίαση ή ενημερωτικό υλικό για τα Ελευθέρια. Αντίστοιχα, οι δηλώσεις του Δημάρχου Ιμάμ Τζανέρ και του Αντιπεριφερειάρχη Ταπατζά δεν αναφέρθηκαν στην επέτειο, αντιμετωπίζοντάς την ως «street food» γεγονός.
Η ιστορική συνέχεια της Ροδόπης και η πολυπλοκότητα της «Διασυμμαχικής Θράκης» (Thrace Interalliée) αγνοήθηκαν πλήρως. Η περίοδος από τον Οκτώβριο 1919 έως τη Συνθήκη των Σεβρών το 1920 αποτέλεσε καθοριστικό σταθμό για την ενσωμάτωση της περιοχής στην Ελλάδα.
Απόντες και οι εκπρόσωποι του τοπικού πολιτικού δυναμικού αλλά και η αντιπολίτευση του Ιμάμ Τζανέρ (εσωτερική και αξιωματική) όπου ο καθένας για τους δικούς του λόγους ακολουθεί μία προσωποπαγή τακτική, αδιαφορώντας για το μέλλον της περιοχής.
Παράλληλα, η φιλοπροξενική διοίκηση Ιμάμ Τζανέρ (με τους Χριστιανούς συνεργούς ) υποτάσσεται στους σχεδιασμούς εξωχωρίων κέντρων κι επιδεικνύει επανειλημμένα αδιαφορία για την τοπική ιστορία και παράδοση.
Παράλληλα, η θρησκευτική κληρονομιά του Ιάσμου υποβαθμίζεται δραματικά: η εορτή του Αγίου Νικολάου, πολιούχου της κωμόπολης, πέρυσι αγνοήθηκε χωρίς κλειστά καταστήματα και χωρίς την παρουσία του Σεβασμιωτάτου Παντελεήμονα, αλλά και χωρίς αντιδράσεις.
Αντί Επιλόγου
Τα «Ελευθέρια Ιάσμου» μετατρέπονται είτε σε ένα “λαϊκό δρώμενο” είτε σε μια «βιτρίνα γεύσεων», αποκομμένη από την ιστορική συνέχεια της Ροδόπης και την πραγματική σημασία της απελευθέρωσης της Θράκης.
Η δημοτική αρχή κινδυνεύει να οδηγήσει τη γιορτή σε πλήρη αποϊστορικοποίηση, μετατρέποντας παραδοσιακές και θρησκευτικές εκδηλώσεις σε απλές κοινωνικές ή εμπορικές συγκεντρώσεις, στερώντας από την περιοχή τον πολιτιστικό της πλούτο.
ΦΩΤΟΡΕΠΟΡΤΑΖ
Φεστιβάλ Γαστρονομίας και 1ος Διαγωνισμός Παραδοσιακού Γλυκού στον Ίασμο
Ίασμος Ροδόπης: 1ος Διαγωνισμός Παραδοσιακού Γλυκού με 72 συμμετέχοντες
