Παρά τη συνεχιζόμενη θεσμική εκκρεμότητα γύρω από το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού για τις Υδατοκαλλιέργειες (ΕΠΧΣΑΑΥ), ο κλάδος της ελληνικής ιχθυοκαλλιέργειας παραμένει ένας από τους πιο εξωστρεφείς και ανθεκτικούς της ελληνικής οικονομίας.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΕΛΟΠΥ, Απόστολο Τουραλιά, από το 2011 μέχρι σήμερα έχουν εγκριθεί μόλις 7 από τις 23 αιτήσεις για θεσμοθέτηση Περιοχών Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ), γεγονός που δημιουργεί θεσμική ασάφεια και ανασφάλεια για τους επενδυτές. Όπως τόνισε, η καθυστέρηση υπονομεύει την εφαρμογή του Πολυετούς Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου για τις Υδατοκαλλιέργειες και δυσχεραίνει τον έλεγχο, τη λειτουργία και τη βιώσιμη ανάπτυξη του κλάδου.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, από το βήμα της 89ης ΔΕΘ, δεσμεύτηκε για την ολοκλήρωση των ειδικών χωροταξικών σχεδίων, χαρακτηρίζοντας τις ιχθυοκαλλιέργειες «κρίσιμο τομέα για τον πρωτογενή τομέα». Ο πρόεδρος της ΕΛΟΠΥ χαιρέτισε την εξαγγελία, επισημαίνοντας ότι η ολοκλήρωση του πλαισίου θα αποτελέσει καταλύτη για διαφάνεια, σταθερότητα και νέες επενδύσεις.
Ανθεκτικότητα και εξωστρέφεια
Παρά τα θεσμικά εμπόδια, η ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια διατήρησε το 2024 την ηγετική της θέση στην ΕΕ. Η παραγωγή τσιπούρας και λαβρακιού διαμορφώθηκε στους 114.500 τόνους, μειωμένη κατά 5,5%, ενώ η αξία πωλήσεων αυξήθηκε κατά 3,5% στα 721,5 εκατ. ευρώ, δείγμα ευελιξίας και αντοχής στις διεθνείς πιέσεις.
Οι εξαγωγές ανήλθαν σε 94.132 τόνους, σημειώνοντας πτώση 6%, αλλά με σαφή άνοδο στις τιμές: 6,14 €/κιλό για την τσιπούρα (+17%) και 6,47 €/κιλό για το λαβράκι (+2%). Το θετικό εμπορικό ισοζύγιο επιβεβαιώνει τον εξαγωγικό χαρακτήρα του κλάδου, ο οποίος συμβάλλει σημαντικά στην ενίσχυση των εσόδων της χώρας.
Τα πρώτα στοιχεία του 2025 δείχνουν ανοδική πορεία εξαγωγών και ιστορικά υψηλές τιμές, καθώς η ζήτηση στις αγορές της ΕΕ και των ΗΠΑ παραμένει ισχυρή, ενώ το κόστος παραγωγής αποκλιμακώνεται λόγω μείωσης των τιμών ιχθυοτροφών.
Επενδύσεις και προοπτικές
Το 2024 ολοκληρώθηκαν οι πληρωμές του Επιχειρησιακού Προγράμματος Αλιείας 2014–2020 (ΕΠΑΛΘ) ύψους 85,4 εκατ. ευρώ, με απορροφητικότητα 105,3%. Παράλληλα, ξεκίνησε το νέο πρόγραμμα ΠΑΛΥΘ 2021–2027, συνολικής Δημόσιας Δαπάνης 519,6 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 92,4 εκατ. αφορούν άμεσα τον κλάδο των υδατοκαλλιεργειών.
Οι επενδύσεις επικεντρώνονται στον εκσυγχρονισμό των μονάδων, την ενίσχυση της αειφορίας και την προώθηση βιώσιμων πρακτικών παραγωγής, με στόχο τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα και τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος.
Σήμερα λειτουργούν 73 εταιρείες και όμιλοι με 285 μονάδες εκτροφής, εκ των οποίων το 60% είναι μικρομεσαίες οικογενειακές επιχειρήσεις. Το 82% της παραγωγής συγκεντρώνεται σε τρεις αποκεντρωμένες διοικήσεις: Πελοποννήσου–Δυτικής Ελλάδας & Ιονίου, Θεσσαλίας–Στερεάς Ελλάδας και Αιγαίου.
Ανταγωνισμός και προκλήσεις
Η Τουρκία παραμένει ο ισχυρότερος ανταγωνιστής, έχοντας πλέον ξεπεράσει την παραγωγή ολόκληρης της ΕΕ σε τσιπούρα και λαβράκι, ενώ τουρκικές εταιρείες διεισδύουν στην ελληνική αγορά επιδιώκοντας πρόσβαση στα ευρωπαϊκά δίκτυα διανομής.
Παρά τις πιέσεις, ο κλάδος της ελληνικής ιχθυοκαλλιέργειας αποδεικνύει πως διαθέτει ανθεκτικότητα, εξωστρέφεια και επενδυτική δυναμική. Η ολοκλήρωση του θεσμικού πλαισίου και η εφαρμογή των νέων χρηματοδοτικών εργαλείων θα καθορίσουν αν το 2025 θα αποτελέσει αφετηρία ουσιαστικής αναδιάρθρωσης και βιώσιμης ανάπτυξης.
