Σήμερα, 1 Ιανουαρίου, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά την Περιτομή του Ιησού Χριστού και τη μνήμη του Άγιος Βασίλειος ο Μέγας, καθώς και της Αγίας Εμμελείας και του Αγίου Τηλεμάχου.
Ποιοι γιορτάζουν
Βασίλειος, Βασίλης, Βάσος, Βασίλας, Λάκης, Βασιλεία, Βασιλική, Βάσω, Βάσια, Βιβή, Βίκυ, Βίβιαν, Βασιλίνα
Εμμέλεια, Εμμελεία
Τηλέμαχος, Τηλεμάχη
Σημ.: Ορισμένα ονόματα τιμώνται και σε άλλες ημερομηνίες.
Ανατολή ήλιου: 07:41 – Δύση: 17:16
Σελήνη: 12,5 ημερών
Ο Άγιος Βασίλειος ο Μέγας
Ο Μέγας Βασίλειος γεννήθηκε το 329 ή 330 μ.Χ. στη Νεοκαισάρεια του Πόντου (κατ’ άλλους στην Καισάρεια Καππαδοκίας) και μεγάλωσε σε οικογένεια με βαθύ χριστιανικό ήθος. Γονείς του ήταν ο Βασίλειος και η Εμμέλεια, ενώ τα αδέλφια του –μεταξύ αυτών ο Γρηγόριος Νύσσης και ο Πέτρος Σεβάστειας– διακρίθηκαν επίσης για την εκκλησιαστική τους προσφορά.
Σπούδασε στην Καισάρεια, στο Βυζάντιο και στην Αθήνα, όπου συνδέθηκε με τον Γρηγόριο τον Ναζιανζηνό. Αφού διέπρεψε στη ρητορική, ακολούθησε τον ασκητικό βίο, περιηγήθηκε τα μεγάλα κέντρα μοναχισμού (Αίγυπτο, Παλαιστίνη, Συρία, Μεσοποταμία) και τελικά χειροτονήθηκε επίσκοπος Καισαρείας το 370 μ.Χ.
Υπήρξε ακλόνητος υπερασπιστής της Ορθοδοξίας απέναντι στον Αρειανισμό, αψηφώντας πιέσεις ακόμη και του αυτοκράτορα Ουάλεντα. Παράλληλα, άφησε ανεξίτηλο κοινωνικό αποτύπωμα με τη Βασιλειάδα, ένα πρωτοποριακό για την εποχή σύμπλεγμα φιλανθρωπικών ιδρυμάτων (νοσοκομείο, πτωχοκομείο, ορφανοτροφείο, γηροκομείο).
Το συγγραφικό του έργο είναι τεράστιο: δογματικά, ασκητικά, ομιλίες και επιστολές. Η Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου τελείται δέκα φορές τον χρόνο, μεταξύ των οποίων και σήμερα, 1 Ιανουαρίου.
Ο Άγιος εκοιμήθη την 1η Ιανουαρίου 378 (ή 379), σε ηλικία περίπου 50 ετών, αφήνοντας παρακαταθήκη θεολογική, κοινωνική και πνευματική που ξεπερνά τα όρια της εποχής του.
Το έθιμο της βασιλόπιτας
Η παράδοση της βασιλόπιτας συνδέεται άμεσα με τον Μέγα Βασίλειο. Στα χρόνια του Ιουλιανού του Παραβάτη, όταν επιβλήθηκε βαριά φορολογία στην Καισάρεια, ο Άγιος συγκέντρωσε τα πολύτιμα αντικείμενα των κατοίκων. Μετά τον αιφνίδιο θάνατο του Ιουλιανού, τα μοίρασε πίσω με έναν ευρηματικό τρόπο: έβαλε νομίσματα μέσα σε ψωμιά και τα διένειμε στα σπίτια, ώστε ο καθένας να πάρει ό,τι του αναλογούσε. Από αυτή την πράξη δικαιοσύνης και φιλανθρωπίας γεννήθηκε το έθιμο της βασιλόπιτας.
Η σημερινή ημέρα, λοιπόν, δεν σηματοδοτεί απλώς την αλλαγή του χρόνου, αλλά υπενθυμίζει ένα πρότυπο πίστης, κοινωνικής ευθύνης και έμπρακτης αγάπης προς τον άνθρωπο — αξίες που παραμένουν διαχρονικές.
