Μια βαθιά αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες των Ελλήνων αποτυπώνουν τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ: οι καταναλωτές τρώνε όλο και περισσότερο στο σπίτι, αλλά όχι απαραίτητα μαγειρεύοντας. Αντίθετα, στρέφονται μαζικά σε έτοιμο ή ημιέτοιμο φαγητό, την ώρα που ο τζίρος της εστίασης εμφανίζει για πρώτη φορά μετά από τέσσερα χρόνια καθοδική πορεία.
Το εννεάμηνο Ιανουαρίου–Σεπτεμβρίου ο κλάδος της εστίασης υποχώρησε στα 8,55 δισ. ευρώ, έναντι 8,84 δισ. το 2024, σημειώνοντας πτώση 3,28%. Ακόμη και το τρίτο τρίμηνο, όπου η τουριστική περίοδος παραδοσιακά στηρίζει την αγορά, ο τζίρος ήταν χαμηλότερος από πέρυσι.
Παράλληλα, η αγορά των έτοιμων γευμάτων «τρέχει» με σημαντικά θετικούς ρυθμούς. Τα ready-to-eat προϊόντα φθάνουν πλέον τζίρο 144 εκατ. ευρώ, αυξημένο κατά 7% σε σχέση με πέρυσι, ενώ η τάση αυτή καταγράφεται και διεθνώς: η παγκόσμια αγορά υπολογίζεται στα 398 δισ. δολάρια, με προβλεπόμενη ετήσια ανάπτυξη 5,95% έως το 2030.
Οι καταναλωτές δεν γυρίζουν απαραίτητα στην κουζίνα· απλώς μεταφέρουν την κατανάλωση εκτός εστίασης σε κατανάλωση εντός σπιτιού μέσω delivery, συσκευασμένων γευμάτων ή τροφίμων που χρειάζονται ελάχιστη προετοιμασία. Η στροφή αυτή δεν αφορά μόνο το «κυρίως» γεύμα: αυξάνονται και οι πωλήσεις έτοιμων επιδορπίων, συσκευασμένων σάντουιτς και ethnic προϊόντων. Το σούσι στο σπίτι, οι τορτίγιες και τα noodles δεν αποτελούν πλέον εξαίρεση αλλά συνήθεια.
Η εικόνα είναι ιδιαίτερα έντονη στους τουριστικούς προορισμούς. Τα σούπερ μάρκετ στα νησιά και την Κρήτη ανέβασαν το μερίδιό τους στο 19,6% του συνολικού τζίρου του κλάδου το καλοκαίρι του 2025, από 18,9% το 2024. Οι τουρίστες φαίνεται πως ξοδεύουν λιγότερο εκτός καταλύματος· η αγορά αλκοολούχων μειώθηκε έως και 10%, με τις αγορές να μεταφέρονται από τα μπαρ και τα εστιατόρια στα ράφια των supermarkets. Σε έρευνα της NielsenIQ, το 94% των τουριστών αγόρασαν τρόφιμα από σούπερ μάρκετ, με την μπίρα να έχει εντυπωσιακή διείσδυση 41%.
Αντίθετα, τα καταστήματα cash & carry που προμηθεύουν κυρίως την εστίαση κατέγραψαν πτώση 1% στο εννεάμηνο, η οποία σε όγκο είναι μεγαλύτερη λόγω των ανατιμήσεων.
Η τάση αυτή οδηγεί ήδη σε σημαντικές επενδύσεις. Η εξαγορά της «Σπιτικής Κουζίνας» από τον όμιλο Σκλαβενίτη και το νέο μεγάλο εργοστάσιο στη Μαγούλα, που θα παράγει 250.000 μερίδες την ημέρα, δείχνουν πως το οργανωμένο λιανεμπόριο βλέπει το έτοιμο φαγητό ως τη νέα στρατηγική προτεραιότητα. Η ΑΒ Βασιλόπουλος ενισχύει τη σειρά έτοιμων γευμάτων σε συνεργασία με τον Άκη Πετρετζίκη, ενώ βιομηχανίες κατεψυγμένων και θαλασσινών επεκτείνουν συνεχώς τους κωδικούς τους.
Το κοινό μήνυμα των αριθμών είναι σαφές: η εστίαση πιέζεται, αλλά το φαγητό δεν μειώνεται – απλώς αλλάζει κανάλι. Οι Έλληνες τρώνε περισσότερο στο σπίτι, και σε μεγάλο βαθμό… έτοιμο.
Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη στην εστίαση η εικόνα αλλάζει. Η Δράμα, για παράδειγμα, βλέπει πτώση άνω του 13%, ενώ και η Καβάλα χάνει έδαφος στον συγκεκριμένο κλάδο. Η μείωση της κατανάλωσης εκτός σπιτιού επηρεάζει άμεσα την περιοχή, όπως και την υπόλοιπη χώρα, καθώς μεγάλο μέρος των επισκεπτών –αλλά και των κατοίκων– στρέφεται σε έτοιμο φαγητό ή αγορές από σούπερ μάρκετ, αντί για εστιατόρια και καφέ.
Συνολικά, στην Περιφέρεια ΑΜ-Θ η εστίαση δέχεται πίεση σχεδόν σε όλες τις περιφερειακές ενότητες. Το αποτέλεσμα είναι μια μικτή εικόνα: ο τουρισμός δεν χάνεται, αλλά αλλάζει μορφή, με τους επισκέπτες να ξοδεύουν περισσότερο στη διαμονή και λιγότερο στην καθημερινή κατανάλωση εντός πόλης.
