Γράφει ο Νίκος Αρβανίτης
Η εξάπλωση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, η οποία από το καλοκαίρι έχει πλήξει δεκάδες περιοχές της χώρας, λαμβάνει πλέον και θεσμικές διαστάσεις, καθώς η Δικαιοσύνη ανοίγει ένα ευρύ κύκλο ερευνών για πιθανές παραβιάσεις των μέτρων πρόληψης και για ενέργειες που ενδέχεται να συνέβαλαν στη διάδοση της νόσου. Η παράλληλη συζήτηση για την αποτελεσματικότητα των περιφερειακών αρχών, ειδικά στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη (ΑΜΘ), επαναφέρει στο προσκήνιο πρόσωπα, πρακτικές και καθυστερήσεις που σημάδεψαν την περσινή διαχείριση.
Κατεπείγουσα εισαγγελική εντολή σε εννέα περιφέρειες
Με παραγγελία του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Κωνσταντίνου Τζαβέλλα, διατάχθηκε κατεπείγουσα προκαταρκτική εξέταση για ενδεχόμενη παραβίαση του άρθρου 285 Π.Κ., που αφορά μη τήρηση των μέτρων πρόληψης κατά μεταδοτικών ασθενειών. Η εντολή καλύπτει εννέα περιφέρειες – από τη Λάρισα και τη Θράκη μέχρι τις Κυκλάδες και το Βόρειο Αιγαίο – οι οποίες καλούνται να αποστείλουν τις υποθέσεις στους κατά τόπους εισαγγελείς Πρωτοδικών.
Η παρέμβαση βασίστηκε σε επιστολή του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστα Τσιάρα, συνοδευόμενη από υλικό των αρμόδιων υπηρεσιών. Τα στοιχεία που διαβιβάστηκαν αναφέρονται σε πρακτικές που, σύμφωνα με τις υπηρεσιακές αναφορές, ενδέχεται να έχουν συμβάλει στην εξάπλωση της νόσου: μη δήλωση νεκρών ζώων, παράνομες μετακινήσεις κοπαδιών, χρήση μη εγκεκριμένων εμβολίων και δημόσιες δηλώσεις που φέρονται να ενθάρρυναν τη μη τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας.
Παράλληλα, ζητείται να διερευνηθεί εάν τελέστηκαν και άλλα αυτεπάγγελτα αδικήματα, πέραν όσων περιγράφονται.
Η ΑΜΘ στο επίκεντρο – Από τις 220 εστίες ευλογιάς στα ερωτήματα για τις καθυστερήσεις
Η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης καταγράφει, για δεύτερη συνεχή χρονιά, την πιο επιβαρυμένη εικόνα από οποιαδήποτε άλλη περιοχή. Τις τελευταίες δύο περιόδους, η νόσος εξαπλώθηκε με ταχύτητα, οι εστίες ξεπέρασαν τις 200 και δεκάδες χιλιάδες ζώα οδηγήθηκαν σε θανάτωση, προκαλώντας σοβαρές οικονομικές απώλειες σε παραγωγούς και επιχειρήσεις της αλυσίδας.
Ένα μέρος των υπηρεσιακών εκθέσεων που έχουν δει το φως της δημοσιότητας καταγράφει χαμηλά επίπεδα συμμόρφωσης σε κρίσιμα μέτρα βιοασφάλειας: από τη λειτουργία των τάφρων απολύμανσης έως τις απαγορεύσεις μετακίνησης και σφαγής. Την ίδια στιγμή, παράγοντες της αγοράς αναφέρουν ότι οι καθυστερήσεις στην εφαρμογή των μέτρων συνέβαλαν στη διόγκωση της κρίσης.
Ανενεργή η απολυμαντική τάφρος και στη Νυμφαία- Ποιός ευθύνεται;
Υπάρχει έλλειμμα βιοασφάλειας στην ΑΜΘ; – Προβληματική η απολυμαντική τάφρος στο ύψος της Αύρας
Η περίπτωση του Ριτβάν Χατζή Μεχμέτ – πολιτική δραστηριότητα και επιχειρησιακά ερωτήματα
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, στο κέντρο της δημόσιας συζήτησης βρίσκεται ξανά ο Αντιπεριφερειάρχης Πρωτογενούς Τομέα και Κτηνοτροφίας της ΑΜΘ, Ριτβάν Χατζή Μεχμέτ. Πρόσφατες εμφανίσεις του σε εκδηλώσεις θεσμικών αλλά και άτυπων φορέων της μειονότητας στη Θράκη έχουν προκαλέσει αντιδράσεις και πολιτική αντιπαράθεση, με επικριτές να κάνουν λόγο για επαφές με δίκτυα που θεωρούνται αμφιλεγόμενα στην τοπική πολιτική σκηνή.
Ο ίδιος δεν έχει σχολιάσει δημόσια αυτές τις κριτικές, ενώ οι δραστηριότητές του εμπίπτουν σε ένα ευρύτερο, διαχρονικό και βαθιά πολιτικό πλαίσιο που χαρακτηρίζει τη Θράκη.
Πέραν των πολιτικών εντυπώσεων, πιο ουσιαστικά ερωτήματα ανακύπτουν από την περσινή απουσία του από το επιχειρησιακό σχέδιο αντιμετώπισης της ζωονόσου, όπως υποστηρίζουν στελέχη της αγοράς και παράγοντες της τοπικής αυτοδιοίκησης:
Γιατί τα μέτρα βιοασφάλειας δεν ενεργοποιήθηκαν εγκαίρως; Ποιος είχε την ευθύνη για την καθυστέρηση λειτουργίας των τάφρων απολύμανσης; Ποιος επέβλεπε τις απαγορεύσεις σφαγής και μετακινήσεων;
Η έντονη συμμετοχή του κ. Χατζή Μεχμέτ στο φετινό σχέδιο δράσης έχει αναζωπυρώσει αυτές τις συζητήσεις, με αρκετούς να συγκρίνουν τη σημερινή του στάση με την περσινή αδράνεια που περιγράφεται σε υπηρεσιακές εκθέσεις.
Κενό ελέγχου και αλυσίδα ευθυνών σε Δήμο και Περιφέρεια
Η αποκάλυψη του παράνομου νεκροταφείου ζώων στον Ιάσμο φωτίζει ένα σοβαρό θεσμικό κενό που εκτείνεται από τον Δήμο έως την Περιφέρεια.
Ο δήμαρχος Ιμάμ Τζανέρ και ο αρμόδιος αντιδήμαρχος, που έχουν την ευθύνη εφαρμογής του Ν. 4830/2021 και της εποπτείας των ζώων συντροφιάς, εμφανίζονται να μην έχουν εφαρμόσει εγκαίρως ούτε βασικά μέτρα πρόληψης, επιτήρησης και καταγραφής.
Η ύπαρξη μαζικού χώρου ανεξέλεγκτης ταφής ζώων εντός των ορίων του δήμου, δίπλα σε ποιμνιοστάσια, καταδεικνύει ότι οι δημοτικοί μηχανισμοί δεν ανίχνευσαν ούτε αντιμετώπισαν μια εστία υψηλού υγειονομικού κινδύνου, παρά μόνο μετά από καταγγελίες πολιτών.
Την ίδια στιγμή, η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης, μέσω της διοίκησης Τοψίδη και του αρμόδιου αντιπεριφερειάρχη Ριτβάν Χατζημεχμέτ, δεν έχει μέχρι στιγμής τοποθετηθεί, παρότι είναι υπεύθυνη για την κτηνιατρική εποπτεία, τους ελέγχους σε ποιμνιοστάσια και τη διαχείριση κινδύνων ζωονόσων όπως η ευλογιά των προβάτων.
Η σιωπή των αρμοδίων, σε συνδυασμό με την αδυναμία των θεσμών να εντοπίσουν ένα τόσο εκτεταμένο πρόβλημα, δημιουργεί ένα επικίνδυνο μείγμα διαχειριστικής ανεπάρκειας και απουσίας λογοδοσίας.
Παράνομο νεκροταφείο ζώων στον Ιάσμο – Ο Δήμαρχος Τζανέρ στο επίκεντρο των ευθυνών
Το διακύβευμα
Με τις εισαγγελικές έρευνες να ξεκινούν σε εννέα διαφορετικές περιοχές, το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο:
-
Θα προκύψουν ποινικές ευθύνες;
-
Ποιες πρακτικές παραγωγών, υπηρεσιών και πολιτικών στελεχών θα ελεγχθούν σε βάθος;
-
Και τι σημαίνει αυτό για την τρέχουσα διαχείριση της νόσου;
Η υπόθεση αποκαλύπτει ότι η ευλογιά αιγοπροβάτων δεν αποτελεί μόνο υγειονομικό και οικονομικό ζήτημα — αλλά και πεδίο θεσμικού ελέγχου, πολιτικών ισορροπιών και διοικητικής επάρκειας.
Σε μια περιοχή όπου οι κοινωνικές και πολιτικές συνθέσεις είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες, η ανάγκη για διαφάνεια, αποτελεσματική διοίκηση και πλήρη εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας είναι περισσότερο επιτακτική από ποτέ.
