Η «γκιλοτίνα» της γραφειοκρατίας, ο ποινικός λαϊκισμός και η δοκιμασία της πρόληψης: Γιατί η 44χρονη στη Διαλαμπή δολοφονήθηκε με το νομοθετικό «σωσίβιο» στα χέρια – Οι προσπάθειες της ΕΛ.ΑΣ., οι δομές και η κοινωνική πραγματικότητα της Θράκης
Γράφει ο Νίκος Αρβανίτης
Το αποτρόπαιο έγκλημα στη Διαλαμπή Ροδόπης, με θύμα μια 44χρονη μητέρα τριών παιδιών που δολοφονήθηκε από τον σύζυγό της, επανέφερε με τον πιο δραματικό τρόπο στο προσκήνιο τα σύνθετα ζητήματα γύρω από την πρόληψη, την αποτελεσματικότητα των θεσμικών παρεμβάσεων και την ποινική κατοχύρωση του όρου «γυναικοκτονία».
Η συγκεκριμένη υπόθεση αναδεικνύει την απόσταση ανάμεσα στις θεωρητικές νομικές αντιπαραθέσεις και στην ωμή πραγματικότητα της καθημερινότητας, όπου οι κακοποιητικές συμπεριφορές και οι πατριαρχικοί κώδικες ελέγχου συγκρούονται με τη σύγχρονη ανάγκη για γυναικεία χειραφέτηση.
Η στατιστική απεικόνιση των εγκλημάτων στη χώρα καταγράφει ένα υπαρκτό και επίμονο φαινόμενο. Σύμφωνα με τα συγκεντρωτικά δεδομένα του Ελληνικού Τμήματος του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για τη Γυναικοκτονία (EOF), το 2021 καταγράφηκε κορύφωση με 31 γυναικοκτονίες επί συνόλου 93 ανθρωποκτονιών (33,3%), το 2022 σημειώθηκαν 27 σε σύνολο 79 (34,2%), το 2024 καταγράφηκαν 20, το 2025 έφτασαν τις 21, ενώ εντός του 2026 αριθμούνται ήδη τουλάχιστον 10 θύματα.
Tην ίδια ώρα, η Πολιτεία και η Ελληνική Αστυνομία έχουν εντείνει αισθητά τις επιχειρησιακές τους δράσεις. Όπως έχει αναδείξει ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, οι αρχές διαχειρίζονται πλέον περίπου 20.000 περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας ετησίως με 13.000 παραπομπές στη Δικαιοσύνη και δεκάδες καθημερινές συλλήψεις. Η λειτουργία των εξειδικευμένων αστυνομικών γραφείων σε όλη τη χώρα οδήγησε σε κατακόρυφη αύξηση των καταγγελιών, καθώς τα θύματα βρίσκουν πλέον το θάρρος να σπάσουν τη σιωπή, ενώ στοχευμένες παρεμβάσεις σε ευαίσθητες περιοχές της Θράκης, όπως στο Δροσερό Ξάνθης, αποδεικνύουν ότι η διαρκής παρουσία της ΕΛ.ΑΣ. εμπεδώνει την ασφάλεια και προστατεύει έμπρακτα τις ευάλωτες ομάδες.
Αύξηση 88% το 2024 παρουσίασαν τα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας και 90% οι συλλήψεις
Ωστόσο, στην τραγωδία της Διαλαμπής αποκαλύφθηκαν τα όρια και οι δυσκαμψίες που μπορεί να αντιμετωπίσει μια γυναίκα όταν βρίσκεται σε καθεστώς διπλού εγκλωβισμού. Όπως ανέδειξε η συνήγορος του θύματος, η 44χρονη ως αλλοδαπή αντιμετώπιζε δυσκολίες στην έκδοση αυτοτελούς άδειας παραμονής λόγω των απαιτούμενων ατομικών οικονομικών κριτηρίων, εξαρτώμενη από το κοινό οικογενειακό εισόδημα με τον κακοποιητή της. Όταν επιχείρησε να αποκτήσει οικονομική αυτονομία μέσω της εργασίας της στη Θάσο, πυροδότησε την παθολογική ζήλια και τον έλεγχο του δράστη. Παρά το γεγονός ότι ο τελευταίος είχε συλληφθεί το 2022 στο Ηράκλειο για ενδοοικογενειακή απειλή, υπήρχαν καταγγελίες και παρακολουθούνταν ψυχιατρικά λαμβάνοντας αγωγή, κρίθηκε ότι δεν έχρηζε εγκλεισμού, με αποτέλεσμα να εκδηλώσει τη φονική επίθεση λίγες ώρες πριν από το καθορισμένο ραντεβού του θύματος με δικηγόρο για την κίνηση του διαζυγίου.
Το περιστατικό αυτό φωτίζει παράλληλα το ευρύτερο, εξαιρετικά ευαίσθητο κοινωνικό πεδίο της Θράκης, όπου η θέση της γυναίκας συχνά δοκιμάζεται ανάμεσα στις σύγχρονες διεκδικήσεις και στους βαθιά ριζωμένους παραδοσιακούς και συντηρητικούς ρόλους.
Στην πολυπολιτισμική κοινωνία της περιοχής, τόσο στον πλειονοτικό όσο και στον μειονοτικό πληθυσμό, οι άτυπες κοινωνικές πιέσεις, ο φόβος του στιγματισμού και η αντίληψη της οικογενειακής σύγκρουσης ως «αυστηρά εσωτερικής υπόθεσης» υψώνουν συχνά αόρατα τείχη σιωπής. Σε αυτό το πλαίσιο, καθοριστικό ανάχωμα προστασίας αποτελούν οι τοπικές δομές, όπως ο Ξενώνας Φιλοξενίας Γυναικών του Δήμου Κομοτηνής, ο οποίος στα 12 χρόνια αδιάλειπτης λειτουργίας του έχει προσφέρει ασφαλές καταφύγιο και στήριξη σε 330 άτομα (185 γυναίκες θύματα βίας ή διακρίσεων και 145 παιδιά).
Κομοτηνή: 12 χρόνια προσφοράς από τον Ξενώνα Φιλοξενίας Γυναικών
Από νομική σκοπιά, καθίσταται σαφές ότι η απλή εισαγωγή της λέξης «γυναικοκτονία» στον Ποινικό Κώδικα δεν μπορεί να προσφέρει βαρύτερη ποινή, καθώς το άρθρο 299 προβλέπει ήδη τη μέγιστη ποινή της ισόβιας κάθειρξης για την ανθρωποκτονία με δόλο, ενώ διατάξεις όπως τα άρθρα 82Α και 79 καλύπτουν τα έμφυλα χαρακτηριστικά και τα κίνητρα του δράστη. Την ίδια στιγμή, είναι αναγκαίο να αποφεύγεται η επιδερμική μεταπολιτική εκμετάλλευση των ανθρωποκτονιών από lifestyle οργανώσεις, η οποία υποκαθιστά τον ουσιαστικό θεσμικό σχεδιασμό με επικοινωνιακά συνθήματα.
Έχει θέση η γυναικοκτονία στον Ποινικό μας Κώδικα; – Η παρέμβαση του Ιλχάν Αχμέτ στην Κομοτηνή
Πηγή: RodopiPress / Νομική, Κοινωνική και Πολιτική Ανάλυση (Τεκμηρίωση: Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, Δήμος Κομοτηνής, ΕΡΤ, ΑΠΕ-ΜΠΕ, EOF, Άρειος Πάγος, EIGE)
Σχόλιο Σύνταξης:
Η τραγωδία της Διαλαμπής αποδεικνύει ότι, παρά τα σημαντικά βήματα που έχουν γίνει από την Ελληνική Αστυνομία, τη Δικαιοσύνη και τις κοινωνικές δομές των Δήμων με τη λειτουργία ειδικών γραφείων και ξενώνων, το σύστημα πρόληψης και προστασίας χρειάζεται διαρκή βελτίωση και στενότερο συντονισμό. Το πραγματικό στοίχημα δεν κρίνεται σε συμβολικές ποινικές διακηρύξεις, αλλά στην έγκαιρη αναγνώριση των κινδύνων, στην άρση των γραφειοκρατικών εμποδίων στις άδειες διαμονής των ευάλωτων γυναικών και στη διασφάλιση ότι σε ευαίσθητες περιοχές όπως η Ροδόπη και ολόκληρη η Θράκη, καμία γυναίκα που ζητά βοήθεια δεν θα μένει μόνη απέναντι στον φόβο και την κακοποίηση.
