Απάντηση στις αιτιάσεις του Ιλχάν Ταχσίν: Δεν κρίθηκε ένα καπέλο, αλλά το μήνυμα που επέλεξε να εκπέμψει
Γράφει ο Νίκος Αρβανίτης
Ο κ. Ιλχάν Ταχσίν επιχειρεί συστηματικά να μετατοπίσει την ουσία της δημόσιας συζήτησης, παρουσιάζοντας την αυστηρή κριτική που δέχθηκε για τη δημόσια εμφάνισή του ως δήθεν επίθεση εναντίον ενός ιστορικού αλφαβήτου και της πολιτιστικής ταυτότητας της μουσουλμανικής μειονότητας.
Η τακτική αυτή συνιστά μια συνειδητή απόπειρα αποπροσανατολισμού. Κανείς δεν αμφισβήτησε ότι η αρχαία γραφή των Γκιοκτούρκων, όπως αποτυπώνεται στις επιγραφές του ποταμού Ορχόν από τον 8ο αιώνα, αποτελεί ένα γλωσσολογικό και ιστορικό κειμήλιο της τουρκικής γλώσσας. Εκείνο όμως που προκάλεσε τις δικαιολογημένες αντιδράσεις δεν είναι η ιστορική της αξία, αλλά η σημερινή πολιτική και ιδεολογική σημειολογία του συγκεκριμένου συμβόλου, το οποίο έχει ενταχθεί πλήρως στην οπτική ταυτότητα του τουρκικού υπερεθνικισμού.
Στη σύγχρονη δημόσια σφαίρα παρατηρείται μια δομική σημειολογική ολίσθηση, καθώς η γραφή Göktürk έχει μετατραπεί από γλωσσολογικό κειμήλιο σε κεντρικό πυλώνα της ακροδεξιάς εικονογραφίας στην Τουρκία (Uraz Aydin, 2019), λειτουργώντας ως επιθετικό οπτικό αναγνωριστικό για τους Γκρίζους Λύκους, το Τουρανικό Κίνημα και τους εκφραστές της εθνοφυλετικής ιδεολογίας του Nihal Atsız (Tanıl Bora, 2015). Αυτός ο εθνοφυλετικός «pop-εθνικισμός» (Güven Gürkan Öztan, 2010-2024) εκδηλώνεται πολυεπίπεδα: ψηφιακά στα social media με αμφιλεγόμενους ιδεολογικούς συνδυασμούς, εμπορικά ως lifestyle brand ενδυμάτων —όπως το καπέλο που επέλεξε ο εκδότης Ιλχάν Ταχσίν στους αγώνες SEÇEK στον Κέχρο (31 Ιουλίου – 2 Αυγούστου 2026)—, σωματικά μέσω τατουάζ, αλλά και αμιγώς μιλιταριστικά.
Η μιλιταριστική αυτή χρήση των συμβόλων Göktürk και της κεφαλής του λύκου (Bozkurt) από τις Ειδικές Δυνάμεις της τουρκικής Αστυνομίας (PÖH) και της Χωροφυλακής (JÖH) έλαβε εκρηκτικές διαστάσεις μετά τον χειμώνα του 2015-2016, κατά τις σφοδρές συγκρούσεις στις κουρδικές περιοχές της νοτιοανατολικής Τουρκίας και τις επιχειρήσεις στη Βόρεια Συρία (Αφρίν).
Τα σύμβολα ενσωματώθηκαν απευθείας στον εξοπλισμό μέσω περιλαιμίων (mufflers), ασπίδων, κρανών και διακριτικών σημάτων (patches), ενώ συνδυάστηκαν με τη συστηματική αναγραφή επιθετικών, ρατσιστικών συνθημάτων στους τοίχους κατεστραμμένων γειτονιών («Αν είσαι Τούρκος να είσαι περήφανος, αν δεν είσαι, υπάκουσε», «Πρέπει να υποταχθείς στον Τούρκο», «Τα δόντια του λύκου είναι ματωμένα, να φοβάσαι», «Θα δείτε τη δύναμη του Τούρκου»).
Η έκταση του φαινομένου οδήγησε σε κοινοβουλευτικές αντιδράσεις από το HDP και στην επίσημη απαγόρευση από τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις κάθε μη προβλεπόμενου σήματος στις στολές —απαγόρευση που, στην πράξη, παραβιάζεται συστηματικά από στρατιώτες της πρώτης γραμμής και κληρωτούς.
Παράλληλα, ακόμη και το τουρκικό Υπουργείο Παιδείας απαγορεύει τη χρήση αυτών των συμβόλων στα σχολεία, όπως επιβεβαίωσε η δικαστική δίωξη εκπαιδευτικού στη Μανίσα τον Ιανουάριο του 2024 για πολιτική προπαγάνδα.
Υπό αυτό το πρίσμα, η επιλογή ενός δημοσιογράφου και εκδότη να εμφανιστεί σε μαζική δημόσια εκδήλωση, όπως οι αγώνες SEÇEK στον Κέχρο, φορώντας καπέλο με τη γραφή Göktürk, δεν μπορεί να βαφτίζεται εκ των υστέρων αθώα παρεξήγηση. Οι λειτουργοί της ενημέρωσης γνωρίζουν καλύτερα από τον καθένα ότι τα σύμβολα εκπέμπουν μηνύματα. Όποιος επιλέγει να τα προβάλλει δημόσια οφείλει να αναλαμβάνει ακέραια την ευθύνη των συνειρμών που προκαλεί στη Θράκη.
Ακόμη πιο προβληματική είναι η απόπειρα του κ. Ταχσίν να ταυτίσει την κριτική προς τον ίδιο με επίθεση κατά ολόκληρης της μειονότητας. Η σύγχυση της πολιτιστικής κληρονομιάς των πολιτών της μουσουλμανικής μειονότητας με σύμβολα που στη σύγχρονη εποχή εκφράζουν υπερεθνικιστικές ιδεολογίες συνιστά άδικη γενίκευση.
Παράλληλα, η επίκληση της εγκληματικής επίθεσης που είχε υποστεί στο παρελθόν από τη Χρυσή Αυγή, ενώ είναι απολύτως καταδικαστέα όπως κάθε μορφή βίας, δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως επικοινωνιακή ασπίδα για την αποφυγή απαντήσεων επί της ουσίας.
Η δημοσιογραφική δεοντολογία απαιτεί συνέπεια και αυτοσυγκράτηση. Όταν η δημοσιογραφική πρακτική τροφοδοτεί συστηματικά την πόλωση γύρω από ευαίσθητα ζητήματα της Θράκης, η επίκληση της ελευθερίας έκφρασης δεν μπορεί να λειτουργεί μονομερώς. Η κριτική στις δημόσιες επιλογές ενός εκδότη είναι αναπόσπαστο στοιχείο της δημοκρατίας.
Η Ελληνική Θράκη έχει ανάγκη από υπεύθυνη ενημέρωση που υπηρετεί τη συνύπαρξη και την κοινωνική συνοχή, και όχι από επίδειξη συμβόλων που διχάζουν και δημιουργούν εύλογα ερωτήματα για τις σκοπιμότητες των φορέων τους.
Σχόλιο Σύνταξης
Το διακύβευμα στη Θράκη δεν ήταν και δεν θα είναι ποτέ ένα αντικείμενο ένδυσης, αλλά η συνειδητή επιλογή προβολής συμβόλων που φέρουν βαρύ υπερεθνικιστικό φορτίο. Η προσπάθεια εκ των υστέρων παρουσίασης μιας εύλογης πολιτικής και σημειολογικής κριτικής ως δήθεν δίωξης της ιστορικής κληρονομιάς αποτελεί φθηνό ελιγμό. Στη δημόσια σφαίρα, τα σύμβολα παράγουν πολιτικά αποτελέσματα. Όσοι επιλέγουν να τα χρησιμοποιούν οφείλουν να αποδέχονται την κρίση της κοινωνίας και να αντιλαμβάνονται ότι η ειρηνική συνύπαρξη στη Θράκη απαιτεί σεβασμό, αποκλιμάκωση και βαθιά γνώση της ευθύνης του δημόσιου λόγου.
Βιβλιογραφία & Πηγές
-
Αρβανίτης, Νίκος, Δημοσιογραφία ή Πολιτική Προπαγάνδα; Η Σημειολογία των Συμβόλων στη Θράκη, 2022-2026.
-
Aydin, Uraz, Turkey: Reading the Runes, International Viewpoint, 2019.
-
Bora, Tanıl, Türk Sağının Üç Hali: Milliyetçilik, Muhafazakarlık, İslamcılık, İletişim Yayınları, 2015.
-
Ilhan Tahsin, Şapka Üzerinden Fırtına Koparanlara Cevap: Derinliksiz Algı Operasyonları ve Batı Trakya Realitesi.
-
Öztan, Güven Gürkan, Militarizm ve Milliyetçilik İncelemeleri, 2010-2024.
-
Υπόθεση Μανίσα, Αναφορές στη δίωξη εκπαιδευτικού για πολιτική προπαγάνδα, Ιανουάριος 2024.
ΦΩΤΟΡΕΠΟΡΤΑΖ
