Η πρόσφατη κύρωση της διακρατικής συμφωνίας Ελλάδας–Τουρκίας στον τομέα της Υγείας ανέδειξε δύο διαφορετικές πραγματικότητες. Από τη μία, ένα καθαρά τεχνικό και διοικητικό πλαίσιο συνεργασίας ανάμεσα στα δύο υπουργεία. Από την άλλη, μια έντονα πολιτικοποιημένη τοποθέτηση από τον βουλευτή Ροδόπης Οζγκιούρ Φερχάτ, ο οποίος αξιοποίησε τη συζήτηση στη Βουλή ως αφορμή για να ασκήσει συνολική κριτική στην κυβερνητική πολιτική για το ΕΣΥ.
Η ομιλία του, αν και μεστός πολιτικός λόγος, παρουσίασε εμφανείς αντιφάσεις και απομάκρυνση από το αντικείμενο του νομοσχεδίου, αποκαλύπτοντας μια ρητορική περισσότερο επικοινωνιακή παρά θεσμικά τεκμηριωμένη.
Το περιεχόμενο της συμφωνίας
Η επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής ενέκρινε κατά πλειοψηφία τη Συμφωνία Ελλάδας – Τουρκίας για συνεργασία στους τομείς της Υγείας και των Ιατρικών Επιστημών, με υπερψήφιση από τη Νέα Δημοκρατία και διαφωνία από ΚΚΕ, Ελληνική Λύση και Νίκη. Ο ΣΥΡΙΖΑ, το ΠΑΣΟΚ, η Νέα Αριστερά και η Πλεύση Ελευθερίας κράτησαν επιφύλαξη για την Ολομέλεια.
Η συμφωνία, η οποία θεσπίζει νομικό πλαίσιο για διμερή συνεργασία σε ζητήματα εκπαίδευσης, έρευνας, τεχνογνωσίας και διαχείρισης κρίσεων δημόσιας υγείας, περιλαμβάνει συγκεκριμένες προβλέψεις:
-
Άρθρα 1–2: Θέτουν το σκοπό και τους τομείς συνεργασίας — ανταλλαγή γνώσεων, κοινά προγράμματα, εκπαίδευση και ανάπτυξη πληροφοριακών συστημάτων.
-
Άρθρο 3: Ιδρύει Μεικτή Ομάδα Εργασίας για συντονισμό και αξιολόγηση των δράσεων.
-
Άρθρο 4: Καθορίζει ότι κάθε χώρα καλύπτει τα δικά της έξοδα συμμετοχής και μετακινήσεων, χωρίς πρόσθετες δαπάνες στον προϋπολογισμό.
-
Άρθρο 5: Διασφαλίζει την εμπιστευτικότητα και προστασία δεδομένων, ακόμη και μετά τη λήξη της συμφωνίας.
-
Άρθρα 6–9: Προβλέπουν πενταετή ισχύ με αυτόματη ανανέωση, διαδικασία τροποποιήσεων, κατάργηση προηγούμενων συμφωνιών (2005 και 2013), καθορισμό αρμόδιων υπουργείων και ρυθμίσεις για επίλυση διαφορών.
Η συμφωνία θεσπίζει πλαίσιο συνεργασίας σε ζητήματα εκπαίδευσης, έρευνας, ανταλλαγής τεχνογνωσίας και διαχείρισης κρίσεων δημόσιας υγείας, με δυνατότητα κοινών δράσεων και ανταλλαγών μεταξύ των δύο χωρών.
«Η Συμφωνία μπορεί να αποτελέσει τη βάση μιας συνεργασίας σε θέματα κοινών απειλών. Για παράδειγμα, έχουμε ζητήματα που σχετίζονται με τις απειλές δημόσιας υγείας λόγω της κλιματικής κρίσης και δεν το κάνουμε μόνο με την Τουρκία, αλλά με όλα τα κράτη – μέλη», δήλωσε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη.
Η ίδια υπογράμμισε ότι η συνεργασία δεν συνεπάγεται παραχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων:
«Είναι πολύ σημαντικό να μπορούμε να συνομιλούμε με τα γειτονικά κράτη γύρω από αυτά τα θέματα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η χώρα απεμπολεί οποιοδήποτε κυριαρχικό δικαίωμα. Αυτό είναι κάτι που το έχει αποδείξει ξεκάθαρα αυτή η κυβέρνηση».
Από τη συνεργασία στη σύγκρουση
Ο Οζγκιούρ Φερχάτ ξεκίνησε την τοποθέτησή του δηλώνοντας υπέρ της συμφωνίας και υπογραμμίζοντας ότι «η δημόσια υγεία δεν γνωρίζει σύνορα».
Ωστόσο, στη συνέχεια αφιέρωσε σχεδόν το σύνολο της ομιλίας του σε σφοδρή κριτική κατά της κυβέρνησης: μίλησε για το «καταρρέον ΕΣΥ», για «μισθούς του 2011», για «κλειστά χειρουργεία», και για «εμπορική εκμετάλλευση των δεδομένων υγείας».
Το αποτέλεσμα ήταν μια αντίφαση: δηλώνει «Ναι» στη συμφωνία, αλλά επιχειρηματολογεί σαν να λέει «Όχι».
Η στάση αυτή αποδυναμώνει πολιτικά τη θέση του, αφού φαίνεται περισσότερο ως τακτική αποστασιοποίησης παρά ως ουσιαστική υποστήριξη.
Σύγχυση εγχώριας πολιτικής και διεθνούς συμφωνίας
Η ομιλία του Φερχάτ εστιάζει σχεδόν αποκλειστικά στα προβλήματα του ελληνικού συστήματος υγείας.
Όμως, η συμφωνία δεν αφορά το ΕΣΥ, ούτε έχει δημοσιονομικές ή οργανωτικές επιπτώσεις.
Πρόκειται για διεθνή νομική πράξη, η οποία δεν αλλάζει τη λειτουργία των νοσοκομείων, ούτε τον τρόπο πρόσβασης των πολιτών σε υπηρεσίες υγείας.
Η κριτική του, επομένως, ενώ μπορεί να έχει αξία στο πεδίο της κοινωνικής πολιτικής, δεν σχετίζεται με το αντικείμενο της συμφωνίας και λειτουργεί περισσότερο ως πολιτική ρητορική.
Κριτική σε ήδη καλυπτόμενα ζητήματα
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά αδύνατα σημεία της ομιλίας του αφορά το ζήτημα της προστασίας των προσωπικών δεδομένων.
Ο Φερχάτ προειδοποίησε για τον «κίνδυνο εμπορίας δεδομένων υγείας» από ιδιωτικές εταιρείες, όμως η ίδια η συμφωνία προβλέπει ρητά εμπιστευτικότητα και ασφάλεια πληροφοριών.
Η κριτική του, επομένως, δεν βασίζεται σε πραγματική αδυναμία του κειμένου, αλλά σε μια προκατασκευασμένη καχυποψία απέναντι στην κυβερνητική διαχείριση.
Άσχετες αναφορές και πολιτικός αποπροσανατολισμός
Προς το τέλος της ομιλίας του, ο Φερχάτ αναφέρθηκε στην προκαταρκτική εξέταση ψυχιάτρων της Αττικής και σε ένα περιστατικό στον Ερυθρό Σταυρό, κατηγορώντας την κυβέρνηση για αυταρχικές πρακτικές.
Τα ζητήματα αυτά, όμως, δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με τη συμφωνία Ελλάδας–Τουρκίας για την Υγεία.
Η εισαγωγή τους στη συζήτηση αποδυναμώνει το κύρος της παρέμβασης, καθώς δείχνει ότι ο στόχος ήταν να μεταφερθεί η πολιτική αντιπαράθεση σε κάθε διαθέσιμο βήμα, ανεξαρτήτως θέματος.
Η παρερμηνεία για τις παραμεθόριες περιοχές
Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η πρότασή του για “διακρατικό μηχανισμό κάλυψης υγείας” στις παραμεθόριες περιοχές.
Η πρόταση αυτή δεν έχει νομική βάση: στη Θράκη και στον Έβρο δεν κατοικούν Τούρκοι πολίτες, αλλά Έλληνες πολίτες μουσουλμανικού θρησκεύματος, που ήδη απολαμβάνουν πλήρη ιατρική κάλυψη από το ελληνικό ΕΣΥ.
Η συμφωνία, εξάλλου, δεν περιλαμβάνει διασυνοριακή ασφάλιση ή νοσηλεία, αλλά μόνο θεσμική και επιστημονική συνεργασία.
Η αναφορά του Φερχάτ, επομένως, παρερμηνεύει τον χαρακτήρα και διευρύνει τεχνητά το αντικείμενο της συμφωνίας παραπέμποντας στην “θεωρία των Μαλακών Συνόρων” και τις “παράλληλες δομές υγείας” που τεχνηέντως προπαγανδίζει το Τουρκικό Προξενείο της Κομοτηνής στην Θράκη.
Ένα θεσμικό εργαλείο, όχι “διπλωματία των ασθενών”
Η συμφωνία Ελλάδας–Τουρκίας δεν ανοίγει τον δρόμο για ανταλλαγή ασθενών ή ιδιωτικοποίηση υπηρεσιών υγείας.
Αντιθέτως, στοχεύει στη συνεργασία επιστημόνων, την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και τη διαχείριση κρίσεων δημόσιας υγείας.
Ο δημόσιος χαρακτήρας του ΕΣΥ δεν επηρεάζεται, ενώ τα δεδομένα προστατεύονται πλήρως.
Συμπέρασμα
Η ομιλία του Οζγκιούρ Φερχάτ υπήρξε περισσότερο πολιτική παρά νομοθετική παρέμβαση.
Αν και ξεκίνησε με θετική διάθεση, κατέληξε να μετατρέψει μια τεχνική διακρατική συμφωνία σε βήμα γενικής αντιπολίτευσης.
Η επιχειρηματολογία του, γεμάτη εσωτερικές αντιφάσεις και άσχετες αναφορές, υπονόμευσε την ουσία του ίδιου του θεσμικού πλαισίου που συζητούσε.
Η συμφωνία Ελλάδας–Τουρκίας για την Υγεία παραμένει ένα διοικητικό και επιστημονικό εργαλείο συνεργασίας, χωρίς επιπτώσεις σε κυριαρχικά ή κοινωνικά ζητήματα.
Η κοινοβουλευτική συζήτηση, ωστόσο, ανέδειξε για ακόμη μία φορά πώς τεχνικά νομοθετήματα μετατρέπονται σε πολιτικά πεδία αντιπαράθεσης, με αποτέλεσμα η ουσία να χάνεται πίσω από τη ρητορική.
Παρακολουθείστε με προσοχή την ομιλία Οζγκιούρ Φερχάτ στην Ελληνική Βουλή. Το βίντεο το έδωσε ο ίδιος στη δημοσιότητα με τουρκικούς υποτίτλους!
