ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΝΘΕΤΟ
Το αίμα 40.000 έως 70.000 Αλεβιτών και η δήλωση περί «στέρεου στηρίγματος του κράτους»
Πηγή: Rasthaber
- Σημείωση: Μετάφραση του πρωτοτύπου, με διατήρηση των διατυπώσεων και των ισχυρισμών του.
«Η πρώτη δουλειά του Ιντρίς ήταν να πείσει τους Κούρδους μπέηδες που δυσκολεύονταν να επιλέξουν ανάμεσα στους Σαφαβίδες και τους Οθωμανούς. Αφού υψώθηκε το τείχος, άρχισε το κυνήγι των Κιζιλμπάσηδων στο εσωτερικό της Ανατολίας…»
Εισαγωγικό Σημείωμα
Σε πρόσφατο δημοσίευμα του ιστότοπου Rasthaber (29 Αυγούστου 2026) σχολιάζεται έντονα η τάση της τουρκικής πολιτικής ηγεσίας να αξιοποιεί ιστορικά σύμβολα και αναφορές από την εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Το άρθρο φέρνει στο φως τις σκοτεινές και αιματηρές πτυχές αυτής της κληρονομιάς —όπως η σφαγή δεκάδων χιλιάδων Αλεβιτών-Κιζιλμπάσηδων— ασκώντας κριτική στον τρόπο με τον οποίο η τουρκική πολιτική σκηνή (AKP, MHP αλλά και δηλώσεις που αποδίδονται στον Αμπντουλάχ Οτζαλάν) επιχειρεί να νομιμοποιήσει νέες πολιτικές διεργασίες μέσα από αμφιλεγόμενα ιστορικά πρότυπα.
Παρατίθεται παρακάτω το μεταφρασμένο κείμενο του δημοσιεύματος, με διατήρηση των διατυπώσεων και των ισχυρισμών του πρωτοτύπου:
«Παρά αυτή την αιματηρή και βαριά ιστορική εικόνα, στην Τουρκία του 2026 η νεοοθωμανική διαδικασία, στην οποία συγκλίνουν οι εργοδότες, το AKP, ο Μπαχτσελί και ο Οτζαλάν, άρχισε ήδη από τα πρώτα της βήματα να χρησιμοποιεί αυτές τις ιστορικές αναφορές. Είναι πράγματι σύμπτωση;»
Οι πολιτικές αναφορές και οι ιστορικές συμπτώσεις
«Μια άλλη συμμαχία είναι η μεγάλη συμμαχία που συνήψαν ο Γιαβούζ Σουλτάν Σελίμ και ο Ιντρίς-ι Μπιτλισί εναντίον του Σάχη Ισμαήλ, ο οποίος έκανε ολόκληρη την Ανατολία να στενάζει υπό την καταπίεση. Εκείνη η συμμαχία μας στο Τσαλντιράν, το 1514, επέτρεψε στις μουσουλμανικές κοινότητες της Ανατολίας να κυκλοφορούν με το κεφάλι ψηλότερα και να συνυπάρχουν με γαλήνη και ενότητα».
— Νουμάν Κουρτουλμούς (Πρόεδρος της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης)
«Το Τσαλντιράν είναι κοινή νίκη Κούρδων, Τούρκων και Αράβων. Όταν συνάψαμε συμμαχίες σε αυτή τη γεωγραφική περιοχή, δυναμώσαμε και κυριαρχήσαμε στον κόσμο».
— Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν (Πρόεδρος της Δημοκρατίας)
«Ακόμη κι αν σήμερα το κράτος μάς βλέπει ως τρομοκράτες, αύριο θα αποτελούμε ένα στέρεο στήριγμα αυτού του κράτους, τουλάχιστον όσο και το MHP. Ας το συζητήσουμε για τρεις μήνες και θα δεις ότι οι πόρτες του κράτους θα ανοίξουν διάπλατα. Διότι μετατρέπουμε έναν λαό ύψιστης στρατηγικής σημασίας σε σύμμαχο του κράτους. Ο Γιαβούζ δίνει στον Ιντρίς-ι Μπιτλισί ένα λευκό χαρτί και του λέει: “Γράψε ό,τι θέλεις”. Το αποτέλεσμα ανοίγει την πόρτα προς τη Μέση Ανατολή».
— Αμπντουλάχ Οτζαλάν (όπως προκύπτει από τα τελευταία πρακτικά στο Ιμραλί)
Είναι εξαιρετικά δύσκολο να βρεθούν λόγια που να αποκαλύπτουν καλύτερα πώς η διαδικασία επίλυσης μεταξύ του AKP και του Ιμραλί θα επαναφέρει στο προσκήνιο τον νεοοθωμανισμό.
Ποιος είναι, λοιπόν, ο Ιντρίς-ι Μπιτλισί, που βρίσκεται στο επίκεντρο και των τριών αυτών τοποθετήσεων και έχει προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη όξυνση της συζήτησης; Ποιες πόρτες άνοιξε στην πραγματικότητα η συμμαχία του με τον Γιαβούζ;
Το παρασκήνιο της συμμαχίας και η σφαγή των Κιζιλμπάσηδων
Tόσο το AKP όσο και το Ιμραλί παρουσιάζουν το Τσαλντιράν ως την αυγή της «κουρδοτουρκικής» συμμαχίας. Και τα τρία πρόσωπα που προαναφέρθηκαν μνημονεύουν με εγκωμιαστικό τρόπο τον Γιαβούζ Σουλτάν Σελίμ και τον Ιντρίς-ι Μπιτλισί.
Σε τι χρησίμευσε, όμως, αυτή η συμμαχία; Βασικός της σκοπός ήταν να συνεχιστεί η οθωμανική επέκταση στην περιοχή και να εξουδετερωθούν ο Σάχης Ισμαήλ και το κράτος του, που θεωρούνταν εμπόδιο σε αυτή την επέκταση. Στην οθωμανική συμμαχία που συγκροτήθηκε για τον σκοπό αυτό πάνω στη βάση του σουνιτισμού, οι Αλεβίτες αντιμετωπίζονταν ως απειλή που έπρεπε να εξαλειφθεί. Αποφασίστηκε η καταστολή αυτής της προσδιορισμένης «απειλής» μέσω σφαγής. Και αυτό ακριβώς έγινε.
Ας θυμηθούμε τι είδους προσωπικότητα ήταν ο Ιντρίς-ι Μπιτλισί, μία από τις σημαντικότερες μορφές της σφαγής, τον οποίο και ο Οτζαλάν παρουσιάζει ως ιστορικό αντίστοιχο του σημερινού καλέσματος για συμμαχία. Παραθέτουμε ένα απόσπασμα από άρθρο του συνεργάτη, Ορχάν Γκιοκντεμίρ, που δημοσιεύθηκε πέρυσι:
«Ο Ιντρίς-ι Μπιτλισί, ή Ιντρίς από το Μπιτλίς, είναι ένας κουρδικής καταγωγής Οθωμανός καπίκουλου, δηλαδή υπηρέτης της σουλτανικής αυλής. Αναφέρεται επίσης ως Μεβλανά Ιντρίς — επομένως, στην αφετηρία του ήταν μουλάς.
Η άνοδός του στον κρατικό μηχανισμό σημειώνεται επί του “ευσεβούς” Βαγιαζήτ. Ο Βαγιαζήτ ανακάλυψε και αντάμειψε αυτόν τον μουλά, ο οποίος είχε εγκαταλείψει το Ιράν διαφεύγοντας από τον Σάχη Ισμαήλ και ήταν, ως εκ τούτου, εχθρικός προς τον σιιτισμό. Τον ενθάρρυνε να συγγράψει μια ιστορία των σουλτάνων, το “Χεστ Μπιχίστ”.
Αργότερα, εξαιτίας των εσωτερικών ανταγωνισμών στην αυλή, παραγκωνίστηκε και εγκαταστάθηκε στη Μέκκα. Όταν πέθανε ο Βαγιαζήτ και ανέβηκε στον θρόνο ο Σελίμ, ο τελευταίος αποφάσισε να υψώσει ένα τείχος στα σύνορα, ώστε να ανακόψει την επιρροή του σιιτικού κράτους των Σαφαβιδών στους Κιζιλμπάσηδες της Ανατολίας. Το τείχος αυτό ήταν ο σουνιτισμός.
Δεν χρειάζεται να πούμε ότι ο Ιντρίς από το Μπιτλίς ήταν ο καταλληλότερος άνθρωπος για την υλοποίηση αυτού του σχεδίου. Το κοινό του στοιχείο με τον Σελίμ ήταν η εχθρότητα προς τους Κιζιλμπάσηδες.
Η πρώτη δουλειά του Ιντρίς ήταν να πείσει τους Κούρδους μπέηδες που δυσκολεύονταν να επιλέξουν ανάμεσα στους Σαφαβίδες και τους Οθωμανούς. Αφού υψώθηκε το τείχος, άρχισε το κυνήγι των Κιζιλμπάσηδων στο εσωτερικό της Ανατολίας. Υποστηρίζεται ότι σε αυτό το κυνήγι εξοντώθηκαν από 40.000 έως 70.000 Κιζιλμπάσηδες.
Για να ενισχύσει το τείχος που είχε οικοδομήσει, ο Ιντρίς είχε πείσει τον Σελίμ να ανακηρυχθεί και χαλίφης. Εκστράτευσαν στην Αίγυπτο, έφεραν στην Κωνσταντινούπολη έναν δυστυχή που θεωρούσε τον εαυτό του χαλίφη και τον έπεισαν να μεταβιβάσει το χαλιφάτο στον Σελίμ. Αυτό ήταν το τελευταίο τούβλο στο τείχος εναντίον του σιιτισμού.
Ο Ιντρίς πέθανε το 1520, την ίδια χρονιά με τον Γιαβούζ Σελίμ. Τάφηκε στα υψώματα του Εγιούπ, δίπλα στην οδό Ιντρίς Κιοσκί. Παρότι λέγεται ότι δεν ανήκε σε κάποιο θρησκευτικό τάγμα, μπορούμε να τον κατατάξουμε, μαζί με τον Νουμάν από την Ούνιε, στο τάγμα των Νακσιμπεντί.
Αυτή είναι μια σύντομη ιστορία της σημερινής κατάστασης της χώρας».
Παρά αυτή την αιματηρή και βαριά ιστορική εικόνα, στην Τουρκία του 2026 η νεοοθωμανική διαδικασία, στην οποία συγκλίνουν οι εργοδότες, το AKP, ο Μπαχτσελί και ο Οτζαλάν, χρησιμοποιεί αυτές τις ιστορικές αναφορές ήδη από τα πρώτα της βήματα.
Είναι πράγματι σύμπτωση;
