Κομοτηνή σε τέλμα: Μια πόλη χωρίς σχέδιο, χωρίς εξωστρέφεια και με λάθος πολιτικά μηνύματα
Γράφει ο Νίκος Αρβανίτης
Πολιτιστική ξηρασία, προβλήματα καθαριότητας και στάθμευσης, ανύπαρκτη τουριστική στρατηγική και μια τοπική πολιτική τάξη που μοιάζει να παρακολουθεί τις εξελίξεις αντί να τις διαμορφώνει. Την ίδια ώρα, η παραχώρηση της κεντρικής πλατείας για το 14ο Φεστιβάλ Νεολαίας της GAT επαναφέρει ένα ουσιαστικό ερώτημα: ποια ακριβώς είναι η στρατηγική του Δήμου Κομοτηνής για τον δημόσιο χώρο και την ταυτότητα της πόλης;
Η Κομοτηνή εκπέμπει πλέον σήμα κινδύνου.
Όχι εξαιτίας ενός μεμονωμένου προβλήματος ούτε λόγω μιας συγκυριακής δυσλειτουργίας. Εκείνο που γίνεται ολοένα και περισσότερο ορατό είναι η συσσώρευση προβλημάτων και, κυρίως, η απουσία ενός συνεκτικού σχεδίου για το πού θέλει να βρίσκεται η πόλη τα επόμενα χρόνια.
Η δημοτική αρχή εμφανίζεται να διαχειρίζεται περισσότερο την καθημερινότητα παρά να σχεδιάζει το μέλλον, ενώ μεγάλο μέρος του τοπικού πολιτικού δυναμικού περιορίζεται στον ρόλο του θεατή.
Και το αποτέλεσμα αποτυπώνεται πλέον στην ίδια την εικόνα της Κομοτηνής.
Μια πόλη που τον Αύγουστο αδειάζει
Την περίοδο κατά την οποία άλλες πόλεις επιχειρούν να μετατρέψουν το καλοκαίρι σε οικονομική, πολιτιστική και τουριστική ευκαιρία, η Κομοτηνή μοιάζει να κατεβάζει ρολά.
Η πολιτιστική δραστηριότητα περιορίζεται δραματικά, μουσειακοί και πολιτιστικοί χώροι δεν αξιοποιούνται στον βαθμό που θα μπορούσαν, η καθαριότητα εξακολουθεί να αποτελεί σημείο καθημερινής κριτικής και το χρόνιο πρόβλημα της στάθμευσης επιβαρύνει κατοίκους, επαγγελματίες και επισκέπτες.
Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι όλα αυτά δεν αντιμετωπίζονται ως τμήματα του ίδιου προβλήματος.
Γιατί καθαριότητα, προσβασιμότητα, στάθμευση, πολιτισμός, εμπορική δραστηριότητα και τουρισμός δεν είναι διαφορετικοί κόσμοι. Αποτελούν τους κρίκους της ίδιας αλυσίδας που καθορίζει εάν μια πόλη είναι ελκυστική ή όχι.
Και αυτή η αλυσίδα στην Κομοτηνή παρουσιάζει εμφανείς αδυναμίες.
Οι επισκέπτες περνούν – αλλά πόσοι σταματούν;
Από τη Θράκη διέρχονται κάθε χρόνο σημαντικές τουριστικές ροές. Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι πόσοι περνούν από την περιοχή.
Είναι πόσους καταφέρνει να κρατήσει η Κομοτηνή.
Πού είναι το οργανωμένο τουριστικό προϊόν της πόλης;
Ποια είναι η πολιτιστική διαδρομή που προσφέρεται στον επισκέπτη;
Ποιο είναι το πρόγραμμα που θα τον κάνει να μείνει ένα βράδυ περισσότερο;
Πώς συνδέεται η αγορά με τη γαστρονομία, τα μνημεία, τη μοναδική πολυπολιτισμική φυσιογνωμία της Κομοτηνής και την ευρύτερη Ροδόπη;
Η απάντηση δύσκολα μπορεί να εντοπιστεί σε έναν ολοκληρωμένο και ορατό σχεδιασμό.
Κι όμως, λίγα χιλιόμετρα μακρύτερα, άλλες πόλεις οργανώνουν «Λευκές Νύχτες», πολιτιστικά γεγονότα και εμπορικές δράσεις, επιχειρώντας να κινητοποιήσουν καταστήματα, κατοίκους και επισκέπτες.
Η Κομοτηνή, αντίθετα, τον Αύγουστο δίνει συχνά την εικόνα μιας πόλης σε αναμονή.
Πολιτική παρουσία χωρίς πολιτική παραγωγή
Υπάρχει όμως και ένα βαθύτερο πρόβλημα.
Το τοπικό πολιτικό δυναμικό εμφανίζεται συχνά εξαιρετικά δραστήριο στις δημόσιες παρουσίες του, αλλά πολύ λιγότερο δραστήριο όταν έρχεται η ώρα της παραγωγής μιας συγκεκριμένης στρατηγικής για την πόλη και τη Ροδόπη.
Παρουσίες σε πανηγύρια, ανταμώματα, λαογραφικές και θρησκευτικές εκδηλώσεις, φωτογραφίες, χαιρετισμοί και δημόσιες σχέσεις.
Όλα αυτά αποτελούν ασφαλώς μέρος της κοινωνικής και πολιτικής ζωής.
Δεν αποτελούν όμως αναπτυξιακή πολιτική.
Δεν απαντούν στο ερώτημα πώς η Κομοτηνή θα αποκτήσει περισσότερους επισκέπτες, πώς θα στηριχθεί η τοπική αγορά, πώς θα αναδειχθούν τα πολιτιστικά της πλεονεκτήματα και πώς θα μετατραπεί από πόλη διέλευσης σε προορισμό.
Το πραγματικό πολιτικό έλλειμμα της Κομοτηνής δεν είναι επομένως η απουσία των αιρετών από τις εκδηλώσεις.
Είναι η απουσία τους από μια σοβαρή συζήτηση για την επόμενη ημέρα.
Κομοτηνή: Χρηματοδότηση και παραχώρηση της Πλατείας στον φιλοπροξενικό ΣΕΜ
Και μέσα σε αυτή την αδράνεια, η πλατεία παραχωρείται στην GAT
Μέσα σε αυτό ακριβώς το περιβάλλον αποκτά ιδιαίτερη πολιτική και συμβολική βαρύτητα η επιλογή παραχώρησης της κεντρικής πλατείας της Κομοτηνής για το 14ο Φεστιβάλ Νεολαίας της GAT (Genç Akademisyenler Topluluğu), που διοργανώνεται από τον Σύλλογο Επιστημόνων Μειονότητας Δυτικής Θράκης (BTAYTD), με τη συμμετοχή του τουρκικού συγκροτήματος Kolpa και του τοπικού Orijinal Ton.
Το ζήτημα δεν είναι αν ένας νόμιμος σύλλογος δικαιούται να πραγματοποιεί πολιτιστικές εκδηλώσεις.
Προφανώς και δικαιούται, με τους ίδιους κανόνες που ισχύουν για όλους.
Το πολιτικό ερώτημα είναι διαφορετικό:
Γιατί η συγκεκριμένη διοργάνωση έπρεπε να πραγματοποιηθεί στην κεντρική πλατεία της Κομοτηνής;
Η πλατεία δεν είναι απλώς ένας διαθέσιμος χώρος εκδηλώσεων. Είναι το κεντρικότερο δημόσιο σημείο της πόλης και, ως τέτοιο, κάθε παραχώρησή της αποκτά αναπόφευκτα αυξημένο συμβολισμό.
Ο Δήμος Κομοτηνής θα μπορούσε, εφόσον επέλεγε να φιλοξενήσει τη διοργάνωση, να διαθέσει την αίθουσα του ΔΗΠΕΘΕ ή άλλον κατάλληλο χώρο.
Δεν το έκανε.
Και αυτή η επιλογή χρειάζεται πολιτική εξήγηση.
Το ευρύτερο πλαίσιο δεν μπορεί να αγνοηθεί
Η διοργάνωση δεν εξετάζεται σε πολιτικό κενό.
Διοργανώνονται μέσα στο ίδιο καλοκαιρινό διάστημα εκδηλώσεις στον Κέχρο και στο Αλάν Τεπέ, γύρω από τις οποίες έχει αναπτυχθεί έντονη δημόσια συζήτηση σχετικά με την παρουσία και την επιρροή φορέων που συνδέονται πολιτικά ή επικοινωνιακά με το τουρκικό προξενικό περιβάλλον στη Θράκη.
Εδώ χρειάζεται σαφής διάκριση.
Άλλο πράγμα είναι η πολιτιστική έκφραση των πολιτών της μουσουλμανικής μειονότητας, η οποία αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της κοινωνικής πραγματικότητας της Θράκης, και άλλο η πολιτική εργαλειοποίηση πολιτιστικών διοργανώσεων ή η προβολή μιας μονοδιάστατης εθνικής ταυτότητας μέσω αυτών.
Ακριβώς γι’ αυτό η δημοτική αρχή οφείλει να λειτουργεί με μεγαλύτερη θεσμική προσοχή.
Δεν αρκεί η επίκληση μιας τυπικής παραχώρησης χώρου.
Οφείλει να σταθμίζει και τον συμβολισμό της.
Άραγε και ο Δήμαρχος Κομοτηναίων Γιάννης Γκαράνης συντάσσεται με τους τουρκόφρονες δημάρχους της Ροδόπης;;
Η Κομοτηνή χρειάζεται δικό της αφήγημα
Το μεγαλύτερο πρόβλημα, τελικά, δεν είναι μία συναυλία.
Ούτε μία παραχώρηση πλατείας.
Είναι ότι η Κομοτηνή δείχνει να μην έχει δικό της ισχυρό αφήγημα.
Μια πόλη χωρίς ολοκληρωμένο τουριστικό σχεδιασμό, χωρίς συνεχή πολιτιστική παραγωγή και χωρίς στρατηγική αξιοποίηση του δημόσιου χώρου αφήνει αναπόφευκτα το πεδίο ελεύθερο σε όσους διαθέτουν καλύτερη οργάνωση, περισσότερη κινητοποίηση και σαφέστερη ατζέντα.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ευθύνη της δημοτικής αρχής αλλά και συνολικά του πολιτικού προσωπικού της Ροδόπης.
Η Κομοτηνή δεν χρειάζεται άλλες φωτογραφίες αιρετών από πανηγύρια.
Χρειάζεται σχέδιο.
Χρειάζεται ανοικτά μουσεία και πολιτιστικούς χώρους.
Χρειάζεται καθαριότητα.
Χρειάζεται λύσεις στη στάθμευση.
Χρειάζεται μια αγορά που θα έχει λόγο να παραμένει ζωντανή και τον Αύγουστο.
Χρειάζεται εκδηλώσεις που θα μπορούν να προσελκύσουν επισκέπτες από ολόκληρη τη Βόρεια Ελλάδα και τα Βαλκάνια.
Χρειάζεται, πάνω απ’ όλα, να αποφασίσει τι πόλη θέλει να είναι.
Γιατί το πραγματικό δίλημμα δεν είναι εάν θα πραγματοποιηθεί μία ακόμη εκδήλωση στην κεντρική πλατεία.
Το πραγματικό ερώτημα είναι πολύ πιο δύσκολο:
Ποιος σχεδιάζει σήμερα την Κομοτηνή της επόμενης δεκαετίας;
Και εάν κανείς δεν μπορεί να δώσει συγκεκριμένη απάντηση, τότε το πρόβλημα είναι πολύ μεγαλύτερο από μια άδεια πλατεία τον Αύγουστο.
