Σοκαριστική μελέτη του Lancet: Διπλασιάστηκαν οι ψυχικές διαταραχές παγκοσμίως – Δραματική αύξηση και στην Ελλάδα
Σε παγκόσμια υγειονομική κρίση μεγατόνων εξελίσσεται η ραγδαία επιδείνωση της ψυχικής υγείας. Σύμφωνα με την πιο ολοκληρωμένη μελέτη που έχει γίνει ποτέ παγκοσμίως, η οποία δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό The Lancet, οι ψυχικές διαταραχές έχουν σχεδόν διπλασιαστεί από το 1990 έως σήμερα, επηρεάζοντας πλέον 1,2 δισεκατομμύρια ανθρώπους στον πλανήτη. Την έρευνα συντόνισε το ινστιτούτο «Institute for Health Metrics and Evaluation» (IHME) του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Κουίνσλαντ.
Τα στοιχεία για την Ελλάδα, τα οποία παρουσιάστηκαν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, προκαλούν έντονο προβληματισμό. Όπως επισημαίνει η καθηγήτρια Αλίζε Φεράρι (Alize Ferrari), οι ψυχικές διαταραχές αποτέλεσαν μία από τις κυριότερες αιτίες επιβάρυνσης της υγείας στη χώρα μας. Συγκεκριμένα, ο αριθμός των πασχόντων στην Ελλάδα εκτοξεύθηκε από 14.156 περιστατικά ανά 100.000 κατοίκους το 1990, σε 19.551 ανά 100.000 κατοίκους.
Παράλληλα, ο δείκτης DALYs (χρόνια υγιούς ζωής που χάνονται λόγω αναπηρίας ή πρόωρου θανάτου) σημείωσε τρομακτική αύξηση 135,5% στην Ελλάδα σε σχέση με το 1990, αγγίζοντας τα 325.000 χαμένα χρόνια ζωής. Το 2023, η επιβάρυνση στην Ελλάδα (3.005 DALYs ανά 100.000 κατοίκους) ήταν σαφώς υψηλότερη από τον μέσο όρο της Δυτικής Ευρώπης (2.744) και κατά πολύ μεγαλύτερη από τον παγκόσμιο μέσο όρο (2.070).
Άγχος, κατάθλιψη και το «αποτύπωμα» της πανδημίας
Η μελέτη, η οποία ανέλυσε δεδομένα από 204 χώρες για την περίοδο 1990-2023, δείχνει ότι οι αγχώδεις διαταραχές και η μείζων καταθλιπτική διαταραχή αποτελούν τους απόλυτους «κυρίαρχους» της κρίσης αυτής. Οι δύο παθήσεις παρουσίασαν κατακόρυφη άνοδο αμέσως μετά την πανδημία της COVID-19: από το 2019, η μείζων κατάθλιψη αυξήθηκε κατά 24%, ενώ οι αγχώδεις διαταραχές έκαναν άλμα άνω του 47%.
Η επιβάρυνση διαφοροποιείται ανάλογα με την ηλικιακή φάση:
-
Πρώιμη παιδική ηλικία: Κυριαρχούν οι διαταραχές του φάσματος του αυτισμού, η ΔΕΠΥ και οι αναπτυξιακές νοητικές υστερήσεις.
-
Εφηβεία και μετέπειτα: Το άγχος και η κατάθλιψη παίρνουν τα ηνία, με τη μεγαλύτερη συνολική επιβάρυνση παγκοσμίως να καταγράφεται στους εφήβους 15-19 ετών και στις γυναίκες όλων των ηλικιών.
Χάσμα στη θεραπεία: Μόλις 1 στους 10 λαμβάνει φροντίδα
Το πιο απογοητευτικό εύρημα της έρευνας αφορά το τεράστιο θεραπευτικό κενό. Παγκοσμίως, μόλις το 9% των ανθρώπων με μείζονα κατάθλιψη λαμβάνει στοιχειωδώς επαρκή θεραπεία, ενώ σε 90 χώρες το ποσοστό αυτό πέφτει κάτω από το 5%. Ακόμη και σε αναπτυγμένες χώρες υψηλού εισοδήματος (Καναδάς, Αυστραλία, Ολλανδία), η κάλυψη μόλις που ξεπερνά το 30%, αναδεικνύοντας την ανάγκη για άμεσες, συντονισμένες διεθνείς επενδύσεις στα δημόσια συστήματα ψυχικής υγείας.
Σχόλιο Συντάκτη
Τα ευρήματα της μελέτης του Lancet δεν αποτελούν απλώς ξερούς στατιστικούς δείκτες, αλλά το επίσημο πιστοποιητικό μιας κοινωνικής και ανθρωπιστικής χρεοκοπίας. Η ψυχική υγεία έχει πάψει προ πολλού να είναι ένα «δευτερεύον» ζήτημα, καθώς πλέον ξεπερνά σε ημέρες αναπηρίας τον καρκίνο και τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Το γεγονός ότι η Ελλάδα καταγράφει επιδόσεις χειρότερες από τον μέσο όρο της Δυτικής Ευρώπης δεν εκπλήσσει κανέναν που έζησε τη βαθιά δεκαετή οικονομική κρίση, η οποία «κούμπωσε» με τον εγκλεισμό της πανδημίας και τη σημερινή ακρίβεια και εργασιακή ανασφάλεια. Όταν το 91% των ανθρώπων με κατάθλιψη παγκοσμίως μένει χωρίς ουσιαστική θεραπεία, καταλαβαίνουμε ότι οι δομές υγείας έχουν αποτύχει παταγωδώς να ακολουθήσουν τις ανάγκες της εποχής. Αν δεν υπάρξει γενναία χρηματοδότηση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Ψυχικής Υγείας και αν δεν βγει η ψυχοθεραπεία από τη σφαίρα της «πολυτέλειας» για τους λίγους, η κοινωνία μας θα συνεχίσει να παράγει στρατιές απομονωμένων, αγχωμένων και λειτουργικά ανάπηρων πολιτών.
-
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ (Ρεπορτάζ: Μαρία Κουζινοπούλου) / Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME) / Περιοδικό The Lancet
-
Επιμέλεια: RodopiPress
