Νεοφώτιστοι: Τούρκοι ή Ρωμηοί;

11 Μαΐου 2025.

Σε αυτό το άρθρο θα ανοίξουμε ένα ευαίσθητο θέμα με ‘δύσκολες’ πλευρές.

Αν και έχουμε στην διάθεση μας, εδώ και καιρό, σημαντικά έγγραφα σχετικά με αυτό, μάς προβλημάτισε η παρουσίαση του επειδή έχει πολυδιάστατο χαρακτήρα.

Το θέμα αφορά τους νεοφώτιστους, δηλαδή πολίτες της Τουρκίας που βαπτίστηκαν Χριστιανοί Ορθόδοξοι τα τελευταία χρόνια.

Εδώ και καιρό πληροφορούμασταν για Τούρκους που βαπτίζονται. Το θέμα αυτό στη Τουρκία παραμένει ‘ταμπού’, γιατί είναι γνωστό ότι ο Προφήτης Μωάμεθ έχει ορίσει οι εξωμότες (mürted) να τιμωρούνται με θανάτωση. Παρ’ ό,τι η χώρα συνταγματικά είναι ανεξίθρησκη (laik), η ταυτότητα του «Σουνίτη Μουσουλμάνου Τούρκου» είναι κυρίαρχη στο κράτος και στη κοινωνία. Σε αυτές τις συνθήκες δεν είναι ούτε απλό, ούτε εύκολο, ένας Μουσουλμάνος πολίτης να βαπτιστεί Χριστιανός.

Επίσης, οι υπηρεσίες του κράτους με τα παρακλάδια τους, έχουν αναδείξει την ‘μισιοναρική δράση των Χριστιανών’ ως ‘υπόθεση εθνικής ασφάλειας’. Στο σημείο αυτό να αναφέρουμε ότι σύμφωνα με κάποια δημοσιευμένα στοιχεία, οι περισσότεροι Τούρκοι που ασπάζονται τον Χριστιανισμό, προσχωρούν στην Προτεσταντική Εκκλησία.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία, ενδεχομένως για να μην κατηγορηθεί για προσυλητισμό και στοχοποιηθεί, μέχρι πρότινος απέφευγε να βαπτίζει Χριστιανούς Ορθόδοξους στην Τουρκία. Φαίνεται ότι αυτό έχει αλλάξει τον τελευταίο καιρό. Κάποιες πληροφορίες από εκκλησιαστικούς κύκλους, αναφέρουν πως ο αριθμός των βαπτισμένων Ορθόδοξων πλέον ξεπερνά τις μερικές εκατοντάδες. Όμως αυτό είναι δύσκολο να επιβεβαιωθεί. Διότι οι περισσότεροι εξ αυτών, δεν δηλώνουν στις δημόσιες αρχές την αλλαγή θρησκεύματος. Με άλλα λόγια, στα χαρτιά εμφανίζονται ως μουσουλμάνοι.

Αυτοί οι νεοφώτιστοι, εθνικά παραμένουν Τούρκοι. Μέχρι τώρα δεν έχει παρατηρηθεί να εντάσσονται στην Παπαεφτιμική «Τουρκορθόδοξη» ψευδοεκκλησία.

Υπάρχει και μια κατηγορία, οι οποίοι όχι μόνο δηλώνουν ότι βαπτίστηκαν Χριστιανοί Ορθόδοξοι, αλλά υποβάλλουν και αίτηση στο δικαστήριο για να αναγνωριστούν ως Ρωμηοί Ορθόδοξοι (Rum Ortodoks)!

Σε αρκετές περιπτώσεις αυτοί που προσφεύγουν στην δικαιοσύνη, είναι γονείς που επιθυμούν να εγγράψουν τα παιδιά τους σε ομογενειακά μειονοτικά σχολεία.

Αν και δεν έχουμε αριθμητικά στοιχεία για τις οικογένειες αυτές, πλέον δεν είναι ‘μεμονωμένη περίπτωση’. Το κυριότερο, η διαδικασία που ακολούθησαν για να εγγράψουν τα παιδιά τους, δημιούργησε δικαστικό και νομικό προηγούμενο.

Στα Ρωμαίικα μειονοτικά σχολεία εγγράφονται μόνο τα παιδιά που οι γονείς τους ανήκουν στην Ελληνορθόδοξη μειονότητα, της οποίας τα δικαιώματα έχουν αναγνωριστεί με την Συνθήκη της Λωζάνης.

Και σε αυτό το σημείο ανοίγει μια μεγάλη συζήτηση: Οι νεοφώτιστοι Ορθόδοξοι Χριστιανοί, είναι Ρωμηοί ή Τούρκοι;

Θα ήταν χρήσιμο να καταγράψουμε τους βασικούς προβληματισμούς και τα ερωτήματα που προκαλούνται, από αυτό το νέο δεδομένο:

• Η ένταξη στην Ελληνορθόδοξη μειονότητα με δικαστικές αποφάσεις, μήπως είναι ένα σχέδιο για την αλλοίωση των εθνικών χαρακτηριστικών της μειονότητας; Μήπως είναι ένας ύπουλος «Δούρειος ίππος» για να αλωθεί ολοκληρωτικά η κοινοτική περιουσία της μειονότητας;
• Ακόμη και αν δεν υπάρχει κάποιο σχέδιο από σκοτεινούς μηχανισμούς, η Ελληνορθόδοξη μειονότητα, είναι σε θέση να ενσωματώσει τους νεοφώτιστους στην κοινοτική οργάνωση της;
• Ποια στάση να κρατήσει η Εκκλησία, που χορηγεί τα έγγραφα με τα οποία οι νεοφώτιστοι προσφεύγουν στα δικαστήρια; Έχοντας μεγάλο μερίδιο ευθύνης στην διαδικασία της «Ρωμηοποίησης» των νεοφώτιστων, μπορεί να αγνοεί τους όποιους κινδύνους στο όνομα της αύξησης του εκκλησιαστικού σώματος;
• Όταν η Τουρκική δικαιοσύνη αναγνωρίζει και σέβεται με τις αποφάσεις της, το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού των πολιτών της χώρας, αυτό θα αποτελέσει πίεση για τη στάση της Ελλάδας; Να υπενθυμίσουμε ότι η Ελλάδα αγνοεί αποφάσεις και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, στο θέμα των μειονοτικών συλλόγων με τον προσδιορισμό «Τουρκικό/η».
• Από την οπτική του διεθνούς δικαίου που αφορά τις μειονότητες πώς αξιολογούμε τις δικαστικές αποφάσεις «Ρωμηοποίησης»; Και ιδιαίτερα από αυτή της Συνθήκης της Λωζάνης, που προσδιορίζει τις μειονότητες στην Τουρκία και περιγράφει το πλαίσιο των δικαιωμάτων τους.

Σε κάποια από αυτά τα ερωτήματα θα επανέλθουμε σύντομα με νέο άρθρο. Αν και δεν πρόκειται να δώσουμε απαντήσεις σε όλα, θέτουμε όμως τον προβληματισμό. Περισσότερες απαντήσεις θα δοθούν από αυτούς που τους αφορούν άμεσα, όπως οι παράγοντες της ομογένειας, οι αρμόδιοι της Εκκλησίας, οι νομικοί με ειδίκευση σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Σε αυτό το άρθρο θα παρουσιάσουμε και τα στοιχεία για τον μηχανισμό «Ρωμηοποίησης». Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον το σκεπτικό των δικαστικών αποφάσεων, το οποίο μπορεί να διαφωτίσει και κάποια από τα ερωτήματα.

Πρόκειται για πρωτόγνωρες προκλήσεις που ξεπερνούν τα όρια της Ελληνορθόδοξης κοινότητας στην Τουρκία. Στο επόμενο άρθρο μας.

ΣΗΜ.: Η παραπάνω φωτογραφία είναι μια ανακοίνωση με την υπογραφή «Ομάδα Τούρκων Ορθοδόξων» που εύχεται για την γέννηση του Χριστού. Κάτω από το εκκλησιαστικό σύμβολο με τον δικέφαλο αετό υπάρχει η φράση: «Ευτυχισμένα Χριστούγεννα. Χρόνια πολλά για την Εορτή Γέννησης του Χριστού. Αυτή η ιερή γιορτή να φέρει ευημερία στο αγαπημένο μας έθνος και όλο τον κόσμο». 

Αυτή τη φωτογραφία επιλέξαμε να βάλουμε στην κεφαλή του άρθρου μας, όταν το δημοσιεύσαμε. Στη συνέχεια, μετά και από παρατηρήσεις αναγνώστου μας, αναζητήσαμε περισσότερα στοιχεία για την ομάδα αυτή. Το συμπέρασμα είναι, ότι πρόκειται για ‘προπαγανδιστικό παρακλάδι’ της Παπαεφτιμικής ψευδοεκκλησίας, με αρκετή δραστηριότητα σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης τον τελευταίο καιρό. Στο θέμα αυτό θα αναφερθούμε με χωριστό άρθρο, διότι κατά την εκτίμηση μας ο Παπαεφτιμικός παρακρατικός εσμός δεν σχετίζεται με τους νεοφώτιστους που αναφερόμαστε στο παραπάνω άρθρο.

Γρηγόρης Κεσίσογλου

• Πηγή: AnatoliNet (Γρηγόρης Κεσίσογλου) Επιμέλεια: RodopiPress Newsroom

Σχόλιο Συντάκτη

Το φαινόμενο των νεοφώτιστων στην Τουρκία αποτελεί μια «δίκοπη μάχαιρα». Από τη μία πλευρά, η αύξηση του εκκλησιαστικού σώματος είναι ένα θετικό θρησκευτικό γεγονός. Από την άλλη, η εργαλειοποίηση της πίστης για την απόκτηση μειονοτικής ιδιότητας εγκυμονεί κινδύνους για τη συμπαγή ιστορική ταυτότητα της ομογένειας. Είναι αξιοσημείωτο πως η Τουρκία επιτρέπει τον αυτοπροσδιορισμό όταν αυτός εξυπηρετεί την αλλοίωση της ελληνικής μειονότητας εκ των έσω, την ίδια στιγμή που καταγγέλλει την Ελλάδα για το αντίθετο θέμα στη Θράκη. Πρόκειται για μια λεπτή ισορροπία που απαιτεί εγρήγορση από το Πατριαρχείο και τους κοινοτικούς φορείς.