Παγκόσμια Ημέρα Νερού 2026: Η κρίση της λειψυδρίας «χτυπά» γυναίκες και παιδιά

Παγκόσμια Ημέρα Νερού 2026: Το στοίχημα της ισότητας, η «διψασμένη» ανθρωπότητα και η επιστημονική θωράκιση

Γράφει ο Νίκος Αρβανίτης

 Με το βλέμμα στραμμένο στη ζωτική και συχνά παραγνωρισμένη σχέση μεταξύ της πρόσβασης σε καθαρό νερό και της κοινωνικής ισότητας, εορτάζεται φέτος, στις 22 Μαρτίου, η Παγκόσμια Ημέρα Νερού. Για το 2026, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών επέλεξε τη θεματική «Νερό και Φύλο» (Water and Gender), με το ηχηρό σύνθημα: «Όπου ρέει το νερό, η ισότητα αναπτύσσεται».

Η φετινή διοργάνωση αναδεικνύει πώς η έλλειψη υποδομών και η κλιματική κρίση επηρεάζουν δυσανάλογα τις γυναίκες και τα κορίτσια παγκοσμίως, καθιστώντας τη διαθεσιμότητα του γλυκού νερού όχι μόνο περιβαλλοντικό, αλλά και βαθιά κοινωνικό ζήτημα. Πίσω από τους εορτασμούς, τα στοιχεία του ΟΗΕ και της UNESCO αποτυπώνουν μια ανθρωπιστική κρίση που σοκάρει.

Η ανισότητα των φύλων σε αριθμούς

Η έλλειψη πρόσβασης σε νερό στερεί από τις γυναίκες τη δυνατότητα για εκπαίδευση, εργασία και αξιοπρέπεια:

• 250.000.000 ώρες ημερησίως δαπανούν γυναίκες και κορίτσια παγκοσμίως για τη συλλογή νερού.

• Ο χρόνος αυτός είναι τριπλάσιος από αυτόν που δαπανούν οι άνδρες για τον ίδιο σκοπό.

Μια ανθρωπότητα σε δίψα: Τα «σκληρά» δεδομένα

Η γενικότερη εικόνα της διαχείρισης του νερού στον πλανήτη παραμένει δραματική:

• 2,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι ζουν χωρίς πρόσβαση σε ασφαλές πόσιμο νερό.

• 4 δισεκατομμύρια άνθρωποι (σχεδόν τα 2/3 του πληθυσμού) βιώνουν σοβαρή λειψυδρία για τουλάχιστον έναν μήνα το χρόνο.

• 1.000 παιδιά κάτω των πέντε ετών πεθαίνουν κάθε μέρα από ασθένειες που σχετίζονται με την έλλειψη καθαρού νερού και υγιεινής.

Οικονομικό και περιβαλλοντικό κόστος

Η κακή διαχείριση και οι φυσικές καταστροφές που σχετίζονται με το νερό είχαν ως αποτέλεσμα παγκόσμιες οικονομικές απώλειες ύψους 550 δισ. δολαρίων μόνο για το 2024.

Την ίδια στιγμή, το 70% του γλυκού νερού της Γης παραμένει «φυλακισμένο» στους παγετώνες, οι οποίοι λιώνουν με ρυθμούς ρεκόρ λόγω της κλιματικής αλλαγής. Όσον αφορά την κατανάλωση, η γεωργία παραμένει ο μεγαλύτερος «χρήστης» με ποσοστό 70%, ακολουθούμενη από τη βιομηχανία (20%) και τα νοικοκυριά (10%).

Η συμβολή του ΕΚΠΑ στην προστασία του «γαλάζιου χρυσού»

Στην πρώτη γραμμή της προσπάθειας για την ορθολογική διαχείριση των υδάτων στην Ελλάδα βρίσκεται το Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ).

Το επιστημονικό προσωπικό του Τμήματος εργάζεται εντατικά πάνω σε:

• Υδροφόρους ορίζοντες: Μελέτη και χαρτογράφηση των αποθεμάτων της χώρας.

• Αντιμετώπιση ρύπανσης: Ανάπτυξη μοντέλων για τον περιορισμό της υφαλμύρινσης στα παράκτια ύδατα.

• Κλιματική προσαρμογή: Συμμετοχή σε διεθνή προγράμματα για τη διαχείριση λεκανών απορροής υπό το πρίσμα της κλιματικής κρίσης.

Παράλληλα, το ΕΚΠΑ επενδύει στη νέα γενιά επιστημόνων μέσα από εξειδικευμένα Μεταπτυχιακά Προγράμματα, όπως το «Νερό, Βιοποικιλότητα και Κλιματική Αλλαγή», προσφέροντας εργαλεία που θωρακίζουν τα υδάτινα οικοσυστήματα.

Ιστορική αναδρομή

Η Παγκόσμια Ημέρα Νερού καθιερώθηκε το 1992 στο Ρίο ντε Τζανέιρο και γιορτάστηκε για πρώτη φορά το 1993. Παραμένει μια διαρκής υπενθύμιση ότι το γλυκό νερό είναι ένας πεπερασμένος πόρος, την ώρα που δισεκατομμύρια συνάνθρωποί μας εξακολουθούν να στερούνται την πρόσβαση σε ασφαλές πόσιμο νερό.