103 Χρόνια Μνήμης και Παράδοσης: Η καρδιά του Πόντου χτυπά στα Σούρμενα (15-19/04)
Εκεί που η ιστορική μνήμη συναντά την αδιαπραγμάτευτη προσήλωση στις ρίζες, η Ένωση Ποντίων Σουρμένων προετοιμάζεται να υποδεχθεί για 103η φορά το Παμποντιακόν Πανοΰρ «Τη Θωμά ‘ς σα Σούρμενα». Από τις 15 έως τις 19 Απριλίου 2026, ο ποντιακός ελληνισμός δίνει το ετήσιο ραντεβού του στην Αττική, σε ένα πενθήμερο όπου η παράδοση δεν αναβιώνει απλώς, αλλά αναπνέει μέσα από το «Ταφικό Έθιμο», έναν χρόνο μετά την επίσημη εγγραφή του στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Ένα Πρόγραμμα Γεμάτο Συμβολισμούς
Η αυλαία ανοίγει την Τετάρτη 15 Απριλίου με μια βαθιά συγκινησιακή εκδήλωση μνήμης για τον Μιχάλη Χαραλαμπίδη, τον άνθρωπο που πρωτοστάτησε στην ανάδειξη της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου. Στο Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Σουρμένων, εξέχουσες προσωπικότητες όπως ο Δημήτρης Διακομιχάλης και ο Θεοφάνης Μαλκίδης θα καταθέσουν την πνευματική τους μαρτυρία για τη ζωή και το έργο του «Ιταλού».
Την Πέμπτη 16 Απριλίου, η σκυτάλη περνά στον πολιτισμό και τη διάλεκτο, με την ποντιακή θεατρική παράσταση «Το ζαρωτόν ξύλο» (διασκευή από «Το στραβόξυλο» του Δημήτρη Ψαθά), η οποία υπόσχεται να φέρει το χαμόγελο αλλά και την ηχώ της ποντιακής λαλιάς στο Πολιτιστικό Κέντρο Ελληνικού.
Η Μουσική και η Κατάνυξη της Λαμπρής
Η Παρασκευή 17 Απριλίου είναι αφιερωμένη στην ενότητα του ελληνισμού, με χορούς και τραγούδια από κάθε γωνιά της χώρας. Συγκροτήματα από την Κρήτη, τη Θράκη και την Πελοπόννησο θα σμίξουν με τους Πόντιους στην Κεντρική Πλατεία Σουρμένων, σε μια μουσικοχορευτική πανδαισία.
Το Σάββατο 18 Απριλίου, το κλίμα γίνεται κατανυκτικό με τον Μέγα Πανηγυρικό Εσπερινό και το προσκύνημα των ιερών λειψάνων του Αγίου Ευγενίου και του Αγίου Γεωργίου του Καρσλίδη. Η βραδιά θα κλείσει με ένα αυθεντικό ποντιακό γλέντι, όπου ο κεμεντζές, το ταούλ’ και το τουλούμ’ θα δώσουν τον ρυθμό για την Κυριακή του Θωμά.
Η Κορύφωση: Το Ταφικό Έθιμο
Την Κυριακή 19 Απριλίου, η λιτανευτική πομπή προς το Κοιμητήριο Σουρμένων σηματοδοτεί την κορυφαία στιγμή του Πανοΰρ. Το «Ταφικό Έθιμο», μια τελετουργία που υπερβαίνει τον θάνατο και υμνεί τη συνέχεια της ζωής, θα τελεστεί με την επιμνημόσυνη δέηση, φέρνοντας κοντά ζωντανούς και κεκοιμημένους κάτω από τον ήχο της λύρας.
Οι εκδηλώσεις θα ολοκληρωθούν το βράδυ της Κυριακής με μια μεγάλη γιορτή, όπου χορευτικά από τη Θεσσαλονίκη, τη Δράμα και τη Γερμανία θα «βάλουν άψιμον» στη νύχτα, αποδεικνύοντας πως ο Πόντος παραμένει ζωντανός και ακατάβλητος.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ, Ένωση Ποντίων Σουρμένων Επιμέλεια: Νίκος Αρβανίτης
Σχόλιο Συντάκτη
Για εμάς στο RodopiPress, το Παμποντιακόν Πανοΰρ στα Σούρμενα δεν είναι απλώς μια τοπική εορτή, αλλά ένα οικουμενικό σύμβολο του ποντιακού ελληνισμού. Σε μια εποχή που η πολιτιστική ομοιομορφία απειλεί τις ιδιαιτερότητές μας, η επιμονή της Ένωσης Ποντίων Σουρμένων να διατηρεί το «Ταφικό Έθιμο» για πάνω από έναν αιώνα, αποτελεί πράξη αντίστασης στη λήθη. Η φετινή σύνδεση με τη μνήμη του Μιχάλη Χαραλαμπίδη προσδίδει έναν επιπλέον ηθικό βάρος, υπενθυμίζοντας ότι ο αγώνας για την ιστορική αλήθεια είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τη βιωμένη παράδοση. Τα Σούρμενα ηχούν και πάλι, και μαζί τους ηχεί ολόκληρη η ιστορία του Πόντου.
