«Ο τελευταίος μεγάλος τσέλιγκας»: Η σαρακατσάνικη ρωμαλεότητα της Θράκης ενάντια στη λήθη της Ιστορίας – Πραγματοποιήθηκε η παρουσίαση στην Κομοτηνή
Υπάρχουν βιβλία που έρχονται για να καλύψουν βιβλιογραφικά κενά και υπάρχουν βιβλία που λειτουργούν ως αναχώματα απέναντι στην οριστική λήθη. Σε αυτή τη δεύτερη, την πιο σπάνια και συγκινησιακά φορτισμένη κατηγορία, ανήκει το νέο πόνημα της αρχαιολόγου-μουσειολόγου Νάγιας Δαλακούρα με τίτλο «Ο τελευταίος μεγάλος τσέλιγκας», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παρατηρητής της Θράκης (υπό την επιμέλεια των Ξάνθης-Τζένης Κατσαρή-Βαφειάδη και Ελπίδας Περδίκη).
«Κουβαλάμε μέσα μας την αγάπη των προγόνων μας… Οι διαδρομές της ζωής τους συνδέονται με ανθρώπους που συνάντησαν, οικογενειακά γεγονότα, αποσιωπημένες ιστορίες και τραύματα…» — Νάγια Δαλακούρα
Το βιβλίο, το οποίο παρουσιάστηκε ήδη στην Κομοτηνή με τη συνδρομή του Μορφωτικού Συλλόγου των εν Θράκη Διαβιούντων Σαρακατσαναίων, ξεκίνησε ως η εκπλήρωση μιας ύστατης επιθυμίας του Απόστολου Κουτσογιάννη και εξελίχθηκε σε μια πολύτιμη ψηφίδα της θρακικής μικροϊστορίας. Σημειώνεται ότι, αν και αρχικά είχε προγραμματιστεί να λάβει χώρα στον υπαίθριο χώρο του Συλλόγου «Περπατώ», οι άστατες καιρικές συνθήκες ανάγκασαν τους διοργανωτές να μεταφέρουν την εκδήλωση στην εσωτερική αίθουσα εκδηλώσεων του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Ροδόπης, η οποία γέμισε ασφυκτικά από το κοινό της περιοχής. Για το έργο μίλησαν η Ιωάννα Κουτσογιάννη (νομικός) και ο Αλέξανδρος Κουτσογιάννης (μουσικός-εκπαιδευτικός), παρουσία της ίδιας της συγγραφέως.
Ο κόσμος των Σαρακατσάνων πέρα από τα στερεότυπα
Μέσα από τη βιογραφική καταγραφή δύο προγόνων της συγγραφέως –του Αποστόλη Ι. Κουτσογιάννη (Φλέτρα) και του γιου του Κώστα, με καταγωγή από το Σαμάκοβο της Ανατολικής Θράκης– το έργο ανασυνθέτει τη χαμένη, ρωμαλέα εποχή των μεγάλων Σαρακατσάνων τσελιγκάδων της Ροδόπης, η οποία έκλεισε τον κύκλο της στις αρχές της δεκαετίας του 1950.
Η έρευνα της Νάγιας Δαλακούρα ξεπερνά τα όρια της απλής οικογενειακής αφήγησης. Φωτίζει άγνωστες, εξωστρεφείς πτυχές της κοινότητας:
-
Κοινωνική και Οικονομική Δικτύωση: Τις επιχειρηματικές δραστηριότητες, τη διαχείριση της γης και τις σχέσεις με τις αρχές.
-
Ιστορικά Παράδοξα και Τραύματα: Την άγνωστη μετακίνηση κοπαδιών προς τη Σαμοθράκη κατά τη δίνη του Εμφυλίου Πολέμου.
-
Πολιτισμικές Αλληλεπιδράσεις: Τη διάδραση με αστικά κέντρα, καλλιτέχνες και φωτογράφους της Ανατολικής Ρωμυλίας.
Το πλούσιο φωτογραφικό αρχείο της οικογένειας, που διασώθηκε και περιλαμβάνεται στην έκδοση, λειτουργεί ως αυτόνομο ιστορικό τεκμήριο, ξυπνώντας μνήμες από μεγάλα καραβάνια και θρύλους που σφράγισαν την ταυτότητα του τόπου.
-
Πηγή: Ράδιο Παρατηρητής / paratiritis-news.gr , MaronNews Επιμέλεια: Νίκος Αρβανίτης (RodopiPress)
-
Σχόλιο Συντάκτη: Η μεταφορά της εκδήλωσης στο Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Ροδόπης λόγω του καιρού, κάθε άλλο παρά μείωσε την προσέλευση. Αντίθετα, απέδειξε ότι το κοινό της Κομοτηνής διψά για σοβαρές καταγραφές της τοπικής μας ταυτότητας. Η εργασία της Νάγιας Δαλακούρα έρχεται την ύστατη στιγμή, ως μια δραματική αλλά επιτυχημένη μάχη με τον χρόνο, καθώς η προφορική ιστορία της Θράκης χάνεται μαζί με τους τελευταίους φορείς της. Η σαρακατσάνικη κοινωνική και οικονομική οργάνωση δεν αφορά μόνο το παρελθόν· αποτελεί βασικό κλειδί για να κατανοήσουμε πώς συγκροτήθηκε η ανθρωπογεωγραφία της περιοχής μας και πώς επιβίωσε ο ελληνισμός της Θράκης μέσα από διαδοχικούς ξεριζωμούς και κρίσεις.
