Αγνατζής, γιαχανατζής, σαμαρτζής, ρακιντζής. Λέξεις που σήμερα ηχούν ως αίνιγμα, κάποτε όμως αποτελούσαν τον παλμό της οικονομικής ζωής στο Σουφλί, ένα από τα δυναμικότερα αστικά κέντρα της Θράκης. Αυτή την ξεχασμένη καθημερινότητα ανασύρει στο φως ο συνταξιούχος γεωπόνος Κώστας Δούλιας μέσα από το βιβλίο του «Επαγγέλματα του περασμένου αιώνα στο Σουφλί», που κυκλοφόρησε πρόσφατα σε συνεργασία με το Λαογραφικό Μουσείο «Γνάφαλα».
Από τις αναμνήσεις στο χαρτί
Ο συγγραφέας, έχοντας μεγαλώσει στο Σουφλί της δεκαετίας του ’50, πρόλαβε τα τελευταία ψήγματα της μεγάλης ακμής. Η ανάγκη του να καταγράψει πώς χάθηκαν αυτά τα επαγγέλματα ξεκίνησε ως προσωπικό ενδιαφέρον και πήρε σάρκα και οστά κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Το αποτέλεσμα είναι μια αλφαβητική καταγραφή 122 επαγγελμάτων, εμπλουτισμένη με 200 σπάνιες φωτογραφίες, ορισμένες από τις οποίες χρονολογούνται από το 1893.
Οι δύο πυλώνες: Μετάξι και Αμπέλι
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκονται οι δραστηριότητες που καθόρισαν την ταυτότητα της πόλης:
-
Σηροτροφία: Το Σουφλί δεν παρήγαγε απλώς μετάξι, αλλά πρωτοπορούσε επιστημονικά. Οι «σποράδες» (παραγωγοί αυγών μεταξοσκώληκα) εφάρμοζαν τη μέθοδο Παστέρ, έχοντας σπουδάσει σε ινστιτούτα της Προύσας. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 1920 οι γυναίκες του Σουφλίου φορούσαν ευρωπαϊκά ρούχα, αντανακλώντας την οικονομική άνθηση και τις επαφές με τη Γαλλία και την Ιταλία.
-
Αμπελουργία: Μια ολόκληρη «βιομηχανία» τσίπουρου με 32 καζάνια που λειτουργούσαν σε 24ωρη βάση, αποτελώντας σημείο αναφοράς για όλη την περιοχή.
Μια πόλη-εργοτάξιο
Το βιβλίο αποκαλύπτει μια εντυπωσιακή παραγωγική βάση:
-
Καροποιία: Πάνω από 30 εργαστήρια κατασκεύαζαν κάρα για όλη τη Θράκη. Μάλιστα, ο Ελευθέριος Βενιζέλος είχε παραγγείλει στο Σουφλί 1.000 κάρα για την αποκατάσταση των προσφύγων της Μικράς Ασίας.
-
Μηχανουργοί & Τεχνολογία: Ήδη από τη δεκαετία του ’50, στο Σουφλί συναρμολογούνταν αυτοκινούμενα αγροτικά μηχανήματα, ενώ στον Έβρο λειτουργούσαν επτά πλεούμενοι μύλοι, τεχνολογικό επίτευγμα της εποχής.
-
Αρχιτεκτονική: Κτίστες και ξυλουργοί συνεργάζονταν για τη δημιουργία των περίφημων διώροφων σπιτιών, σχεδιασμένων ειδικά για να φιλοξενούν την εκτροφή των μεταξοσκωλήκων.
Το έργο του Κώστα Δούλια, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις iWrite, δεν είναι απλώς ένα λαογραφικό εγχειρίδιο, αλλά μια υπενθύμιση της εποχής που το Σουφλί ήταν ο οικονομικός «φάρος» της Θράκης, την ώρα που η Αλεξανδρούπολη ήταν ακόμη ένα μικρό ψαροχώρι.
