Η Θράκη δεν σώζεται με επιδόματα αλλά με λόγο ύπαρξης
Γράφει ο Νίκος Αρβανίτης
Η Θράκη αδειάζει. Και αδειάζει επικίνδυνα.
Δεν πρόκειται πλέον για μια θεωρητική συζήτηση γύρω από το δημογραφικό· πρόκειται για μια καθημερινή πραγματικότητα που αποτυπώνεται στα κλειστά σπίτια, στα άδεια χωριά, στις σχολικές αίθουσες με ολοένα λιγότερα παιδιά και στις τοπικές κοινωνίες που γερνούν χωρίς διάδοχη γενιά.
Ο Έβρος είναι ίσως το πιο σκληρό παράδειγμα αυτής της κατάστασης. Τα στοιχεία μιλούν μόνα τους: περισσότεροι θάνατοι, λιγότερες γεννήσεις, συνεχής φυγή νέων ανθρώπων. Και όταν ακόμη και ο ίδιος ο πρωθυπουργός παραδέχεται δημόσια ότι τα προγράμματα μετεγκατάστασης στον βόρειο Έβρο «δεν έχουν ενθαρρυντικά αποτελέσματα», γίνεται πλέον φανερό πως το πρόβλημα είναι βαθύτερο, δομικό και εθνικό.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Έκτακτο βοήθημα 150 ευρώ ανά παιδί και η παραδοχή για τα κίνητρα στον Έβρο
Η πραγματικότητα είναι απλή: κανείς δεν εγκαθίσταται κάπου μόνο και μόνο επειδή του δίνεται ένα επίδομα. Οι άνθρωποι ριζώνουν όταν υπάρχει προοπτική ζωής. Όταν υπάρχει εργασία, αξιοπρεπές εισόδημα, πρόσβαση στην υγεία, στην εκπαίδευση, στη στέγαση και –κυρίως– όταν υπάρχει η αίσθηση ότι το κράτος δεν τους θυμάται μόνο σε περιόδους κρίσης ή προεκλογικών εξαγγελιών.
Για χρόνια στην Αθήνα καλλιεργήθηκε η ψευδαίσθηση ότι η Θράκη «κρατιέται» δημογραφικά χάρη στους φοιτητές, στους στρατιωτικούς, στους δημόσιους υπαλλήλους και σε κάποιες διάσπαρτες κρατικές δομές. Όμως αυτή είναι μια στατική και επιφανειακή ανάγνωση της πραγματικότητας. Ο φοιτητής τελειώνει τις σπουδές του και φεύγει. Ο δημόσιος υπάλληλος συχνά περιμένει τη μετάθεση. Ο στρατιωτικός δεν δημιουργεί απαραίτητα μόνιμο κοινωνικό αποτύπωμα. Η οικονομία της περιοχής δεν μετασχηματίζεται, ούτε δημιουργείται μια νέα παραγωγική βάση που να κρατά νέους ανθρώπους στον τόπο τους.
Μπορεί κάποιοι στην Αθήνα να αντιμετωπίζουν τη Θράκη μέσα από πίνακες, στατιστικές και υπηρεσιακές αναφορές, όμως για όσους επιλέξαμε να ζήσουμε, να εργαστούμε και να μεγαλώσουμε τα παιδιά μας εδώ, η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική. Στη Θράκη δίνουμε καθημερινό αγώνα επιβίωσης. Όχι μόνο απέναντι στη δημογραφική κατάρρευση, την οικονομική ασφυξία και την εγκατάλειψη της περιφέρειας, αλλά και απέναντι σε εκείνους που θεωρούν ότι γνωρίζουν καλύτερα τι είναι η Θράκη χωρίς ποτέ να την έχουν πραγματικά ζήσει.
Κόσμιο Κομοτηνής: Έντονες διαμαρτυρίες για αθέριστα χόρτα στην παιδική χαρά
Απέναντι σε κέντρα και μηχανισμούς που συνομιλούν υπογείως με όσους αντιμετωπίζουν τη Θράκη είτε ως «πίσω αυλή» προξενικών επιρροών είτε ως πεδίο γεωπολιτικής εργαλειοποίησης. Απέναντι σε εκείνους που αποκρύπτουν από την Αθήνα την αληθινή εικόνα της περιοχής, που φιλτράρουν την πραγματικότητα μέσα από ιδεοληψίες, εξαρτήσεις ή μικροπολιτικές σκοπιμότητες. Και τελικά απέναντι σε όσους, συνειδητά ή ασυνείδητα, κρύβουν ακόμη και από τον ίδιο τον πρωθυπουργό την πραγματική κατάσταση που βιώνει η Θράκη.
Γιατί η αλήθεια είναι πιο σκληρή από τις δημόσιες δηλώσεις και τα κυβερνητικά προγράμματα. Η Θράκη δεν ζητά ελεημοσύνη ούτε επικοινωνιακές ασκήσεις. Ζητά στρατηγική επιβίωσης και ανάπτυξης. Ζητά ανθρώπους που να μπορούν να μείνουν στον τόπο τους χωρίς να αισθάνονται πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Ζητά κράτος παρόν, όχι μόνο στα λόγια αλλά στην πράξη.
Και εδώ βρίσκεται το μεγάλο αδιέξοδο της χώρας: επιχειρούμε να αντιμετωπίσουμε το δημογραφικό με λογιστική αντίληψη. Σαν να πρόκειται για έναν πίνακα επιδομάτων και φορολογικών κινήτρων. Όμως η αγορά δεν γεννά παιδιά. Οι κοινωνίες γεννούν παιδιά όταν αισθάνονται ασφαλείς και όταν πιστεύουν στο μέλλον τους.
Ορεστιάδα: Οικιστικό συγκρότημα για γιατρούς-εκπαιδευτικούς και νέος παιδικός σταθμός στα Δίκαια
Η Θράκη δεν χρειάζεται αποσπασματικές πολιτικές. Χρειάζεται εθνικό σχέδιο παραμονής και επιστροφής πληθυσμού. Ένα σχέδιο που θα συνδέει τη δημογραφία με την παραγωγή, την τεχνολογία, την εκπαίδευση, την άμυνα και την περιφερειακή ανάπτυξη. Η περιοχή χρειάζεται νέες βιομηχανικές και τεχνολογικές επενδύσεις, ισχυρό πρωτογενή τομέα, ενεργειακή στρατηγική, στήριξη της νεανικής επιχειρηματικότητας και ουσιαστική αξιοποίηση του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης ως πυλώνα καινοτομίας και παραμονής νέων επιστημόνων.
Χρειάζεται επίσης κάτι ακόμη πιο σημαντικό: μια νέα πολιτισμική αυτοπεποίθηση. Γιατί η Θράκη δεν είναι «πρόβλημα προς διαχείριση». Είναι γεωπολιτικός χώρος πρώτης γραμμής, γέφυρα πολιτισμών, ενεργειακός και εμπορικός κόμβος, περιοχή στρατηγικής σημασίας για το μέλλον της Ελλάδας.
Αν η πολιτεία συνεχίσει να αντιμετωπίζει τη Θράκη μόνο μέσα από τη λογική των επιδοτήσεων και της διαχειριστικής επιβίωσης, τότε η ερήμωση θα συνεχιστεί. Και τότε δεν θα μιλάμε απλώς για δημογραφική κρίση, αλλά για σταδιακή αποδυνάμωση της ίδιας της εθνικής παρουσίας στην περιοχή.
Η ιστορία διδάσκει ότι τα σύνορα δεν διατηρούνται μόνο με στρατόπεδα και φράχτες. Διατηρούνται με ζωντανές κοινωνίες, νέες οικογένειες, παραγωγή, παιδεία και ανθρώπους που αισθάνονται ότι αξίζει να μείνουν.
Και σήμερα, περισσότερο από ποτέ, η Θράκη ζητά ακριβώς αυτό: έναν λόγο για να μείνει ζωντανή.
