Γράφει ο Νίκος Αρβανίτης
Οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων αντιμετωπίζουν από τη δεκαετία του 1990 μια συνεχή περίοδο αστάθειας, η οποία ονομάζεται από αναλυτές ως «Τέταρτο Κύμα». Το φαινόμενο συνδέεται με τις συνέπειες των ΝΑΤΟϊκών βομβαρδισμών κατά της πρώην ΟΔ Γιουγκοσλαβίας, τις εμφύλιες συρράξεις, τις τρομοκρατικές επιθέσεις, και την παρουσία εθνικιστικών και παραθρησκευτικών ρευμάτων.
Η περιοχή χαρακτηρίζεται από ενεργά εθνικιστικά ρεύματα (Αλβανικό, Σκοπιανό, Τουρκικό), αδρανή (Μαυροβουνιακό, Κροατικό, Σερβικό, Ελληνικό) και εξελισσόμενα (Βουλγαρικό, Ρουμανικό), ενώ ο ρόλος του ισλαμικού παράγοντα παραμένει αστάθμητος, με κύριο πεδίο ανάπτυξης τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη.
Τα Βαλκάνια παραμένουν κρίσιμη ζώνη στρατολόγησης ριζοσπαστών και εξτρεμιστών, με περισσότερα από 800 τζαμιά, συχνά χρηματοδοτούμενα από χώρες του Κόλπου, να λειτουργούν ως κέντρα διάδοσης ιδεών. Την περίοδο 1992–1995, περίπου 10.000–15.000 άτομα εκπαιδεύτηκαν σε μορφές «ιερού πολέμου» και πολέμησαν σε Βοσνία, Κόσοβο, Νότια Σερβία, ΠΓΔΜ, Αφγανιστάν, Ιράκ και Τσετσενία. Η ανεργία των νέων φτάνει το 63% στη Βοσνία και περίπου 30% στο Κόσοβο, ενώ η διάλυση κοινωνικών δομών και η αίσθηση αδικίας δημιουργούν πρόσφορο έδαφος για ριζοσπαστικοποίηση.
Το 2024, αποτυχημένες επιθέσεις στη Βιέννη και στο Μόναχο από νέους με καταγωγή από τα Βαλκάνια επιβεβαιώνουν ότι η περιοχή παραμένει κρίσιμη για την εξάπλωση της ιδεολογίας του «ιερού πολέμου». Η στρατολόγηση επεκτείνεται σε παιδιά και εφήβους: βίντεο των «Mujatweets» εμφανίζουν μικρά παιδιά στη Βοσνία να χαιρετούν τον ηγέτη του ISIS Abu Bakar Al-Baghdadi, στέλνοντας σκληρά μηνύματα κατά των «Σταυροφόρων». Η ψηφιακή προπαγάνδα σε συνδυασμό με ιμάμηδες όπως ο Husein Bosnic, που δίδασκε ότι η δολοφονία μη μουσουλμάνων εξαλείφει προηγούμενες αμαρτίες, έχει οδηγήσει τουλάχιστον έξι Βόσνιους πολίτες στον θάνατο στη Συρία, ενώ άλλοι παραμένουν στις ζώνες μάχης.
Η Ελλάδα, λόγω γεωγραφικής θέσης και μεταναστευτικών ροών, λειτουργεί ως διάδρομος και προσωρινό καταφύγιο για άτομα με διασυνδέσεις στο ISIS. Περιστατικά όπως η σύλληψη 27χρονου Σύριου στην Αθήνα καταδεικνύουν τις ευάλωτες διαδρομές. Η Αντιτρομοκρατική Υπηρεσία και η ΕΥΠ, σε συνεργασία με ευρωπαϊκές υπηρεσίες, εφαρμόζουν αυστηρούς ελέγχους σε hotspots και διασταυρώσεις στοιχείων. Η έλλειψη γκετοποιημένων ισλαμικών κοινοτήτων περιορίζει την εκτεταμένη ριζοσπαστικοποίηση. Παράλληλα, προγράμματα αντι-ριζοσπαστικής εκπαίδευσης μαθητών στο Κόσοβο και η δράση ιμάμηδων όπως ο Enis Mama δείχνουν ότι η συντονισμένη παρέμβαση κρατικών, θρησκευτικών και κοινωνικών φορέων μπορεί να περιορίσει την απειλή.
Η πρόκληση παραμένει:
-
η πρόληψη δημιουργίας κλειστών θυλάκων κοινωνικού αποκλεισμού,
-
η διαχείριση επιστρέφοντων μαχητών με στρατιωτική εκπαίδευση,
-
η διαρκής επαγρύπνηση για διελεύσεις μέσω Ελλάδας και Τουρκίας,
-
και η ενεργή αντιμετώπιση ψηφιακής προπαγάνδας.
Η σταθερότητα της περιοχής και της Ευρώπης εξαρτάται από ενίσχυση μηχανισμών πρόληψης, συνεργασία περιφερειακών κρατών και ενεργή κοινωνική παρέμβαση, ώστε η απειλή του ριζοσπαστικού Ισλάμ να περιοριστεί στο ελάχιστο.
Αντί Επιλόγου: Η Ευθύνη όσων Προωθούν Ισλαμιστική Προπαγάνδα στη Θράκη
Η προώθηση ισλαμιστικής προπαγάνδας από αιρετούς και τοπικές δομές στη Θράκη δημιουργεί σοβαρές ευθύνες για την πολιτική και κοινωνική σταθερότητα της περιοχής. Όσοι συμμετέχουν σε εκδηλώσεις που εξιδανικεύουν τη δράση της Χαμάς ή άλλων οργανώσεων βίας, ενώ εμφανίζονται ως υποστηρικτές της «αλληλεγγύης», στην πραγματικότητα ενισχύουν αφηγήματα που διχάζουν, χειραγωγούν συνειδήσεις και υπονομεύουν τη συνταγματική τάξη. Η ευθύνη τους δεν περιορίζεται στην πολιτική ή θρησκευτική έκφραση· αφορά την ενεργή συμβολή στη διάδοση ιδεολογιών που μπορούν να οδηγήσουν σε ακραία φαινόμενα και να υπονομεύσουν την ειρήνη και τη συνοχή στην ευαίσθητη μειονοτική κοινωνία της Θράκης.
Έλληνες Αιρετοί υιοθετούν την ισλαμιστική προπαγάνδα της Χαμάς στην Θράκη
