113 χρόνια από τη Μάχη του Κιλκίς: Οδοιπορικό μνήμης στα αιματοβαμμένα υψώματα της Μακεδονίας
Με αφορμή τη συμπλήρωση 113 ετών από την ιστορική και φονικότερη Μάχη του Κιλκίς, ο Δήμος Κιλκίς διοργάνωσε μια συγκλονιστική περιήγηση πεδίου στα χαρακώματα και τα μνημεία που καθόρισαν τη γεωγραφική και ιστορική πραγματικότητα της Μακεδονίας. Στο πλαίσιο ειδικού συνεδρίου, το οδοιπορικό στον Λόφο των Ηρώων και τη Δοϊράνη ανέδειξε πτυχές ενός ηρωικού αλλά εν πολλοίς «υποφωτισμένου» τόπου, όπου η νεότερη ελληνική ιστορία παραμένει χαραγμένη στο ανάγλυφο του τοπίου.
Η περιήγηση ξεκίνησε από τον εμβληματικό Λόφο Ηρώων, ο οποίος δεσπόζει μόλις τρία χιλιόμετρα έξω από την πόλη. Όπως εξήγησε ο ιστορικός ερευνητής Αλέξης Αθάνατος, η Μάχη «Κιλκίς – Λαχανά» (19-21 Ιουνίου 1913) δεν ήταν διπλή, αλλά μία ενιαία, σαρωτική επιχείρηση του Ελληνικού Στρατού προς τον βορρά, η οποία ανέτρεψε τις βαριά οχυρωμένες θέσεις των Βουλγάρων. Η τριήμερη σύγκρουση κόστισε στον ελληνικό στρατό 8.828 απώλειες, εκ των οποίων οι 4.500 έπεσαν στο πεδίο του Κιλκίς.
Στην κορυφή του λόφου στέκει το επιβλητικό Μνημείο Ηρώων του γλύπτη Γεωργίου Δημητριάδη, ένα μαρμάρινο σύμπλεγμα ύψους άνω των τεσσάρων μέτρων, κάτω από το οποίο βρίσκεται τύμβος με οστά πεσόντων. Το μνημείο, που χρηματοδοτήθηκε από έρανο στρατιωτικών με πρωτοβουλία του μετέπειτα αρχιστρατήγου Λεωνίδα Παρασκευόπουλου, εγκαινιάστηκε με καθυστέρηση τον Ιούλιο του 1928 από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, παρουσία του Κωστή Παλαμά, ο οποίος απήγγειλε τον ύμνο «Η Πατρίδα στους νεκρούς της». Δίπλα στο μνημείο, το Στρατιωτικό Μουσείο Βαλκανικών Πολέμων προσφέρει πλέον μια ολοκληρωμένη οπτικοακουστική και κειμηλιακή ξενάγηση, ενώ ο Δήμαρχος Κιλκίς, Δημήτρης Κυριακίδης, σημείωσε ότι από το 2020 έχουν καθιερωθεί βιωματικοί ιστορικοί περίπατοι για τους μαθητές της περιοχής.
Το οδοιπορικό ολοκληρώθηκε στα σύνορα, στη Δοϊράνη, μνημονεύοντας τις σκληρές αναμετρήσεις του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου:
-
Ελληνικό Στρατιωτικό Κοιμητήριο: Φιλοξενεί τις ταφές 102 μαχητών των Μεραρχιών Κρητών και Σερρών που έπεσαν τον Σεπτέμβριο του 1918. Στον χώρο δεσπόζει το υπερφυσικό άγαλμα της πτερωτής Νίκης του Αντωνίου Σώχου και αναθηματική στήλη με στίχους του Διονυσίου Σολωμού.
-
Συμμαχικό Στρατιωτικό Κοιμητήριο Βρετανών: Ένας υποδειγματικά δενδροφυτεμένος χώρος που φιλοξενεί περισσότερους από 1.338 τάφους Βρετανών, Γάλλων, Ινδών και Ελλήνων στρατιωτών, αποτελώντας μέχρι σήμερα διεθνές σημείο αναφοράς και ιστορικού τουρισμού.
- Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Βαρβάρα Καζαντζίδου Επιμέλεια: RodopiPress
ΣΧΟΛΙΟ ΣΥΝΤΑΚΤΗ
Η πρωτοβουλία του Δήμου Κιλκίς να αναδείξει τα πεδία των μαχών του 1913 και του 1918 αγγίζει μια μεγάλη πληγή της εθνικής μας αυτογνωσίας. Είναι θλιβερή αλήθεια ότι η Μάχη του Κιλκίς —ίσως η πιο καθοριστική και ταυτόχρονα η πιο πολύνεκρη σύγκρουση που έκρινε την ελληνικότητα της Μακεδονίας— παραμένει προκλητικά υποφωτισμένη στα σχολικά εγχειρίδια και στη δημόσια σφαίρα, σε σύγκριση με άλλες, λιγότερο αιματηρές σελίδες του παρελθόντος.
Η γεωμορφολογία της περιοχής, διάσπαρτη από μνημεία όπως η συγκλονιστική «Νίκη» του Σώχου ή τα βρετανικά συμμαχικά κοιμητήρια, αποδεικνύει ότι η Μακεδονία υπήρξε το θέατρο όπου κρίθηκε η μοίρα ολόκληρης της Ευρώπης. Για εμάς στη Θράκη, που μοιραζόμαστε την ίδια ακριτική μοίρα και την ίδια ανάγκη για διατήρηση της ιστορικής μνήμης, τέτοιες βιωματικές δράσεις και ιστορικοί περίπατοι αποτελούν το μοναδικό ανάχωμα απέναντι στη λήθη. Η ιστορία δεν πρέπει να κλειδώνεται στα σκονισμένα ράφια των ακαδημιών· πρέπει να περπατιέται εκεί όπου χύθηκε το αίμα, για να κατανοούν οι νεότερες γενιές το βαρύ τίμημα της ελευθερίας που απολαμβάνουν σήμερα.
