Γράφει ο Νίκος Αρβανίτης
Σε μια περίοδο όπου η δημόσια συζήτηση γύρω από την έμφυλη βία βρίσκεται στην κορυφή της κοινωνικής ατζέντας, η ομιλία του βουλευτή Ροδόπης του ΠΑΣΟΚ–ΚΙΝΑΛ, Ιλχάν Αχμέτ, στην εκδήλωση της ΧΕΝ Κομοτηνής αποτέλεσε μια από τις πιο ουσιαστικές παρεμβάσεις των τελευταίων μηνών. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, ο βουλευτής ανέπτυξε ένα ολοκληρωμένο επιχείρημα υπέρ της αναγνώρισης της γυναικοκτονίας ως ξεχωριστού εγκλήματος στον Ποινικό Κώδικα, συνδέοντας το θέμα τόσο με τις διεθνείς εξελίξεις όσο και με την ελληνική πραγματικότητα.
Από την αρχή της ομιλίας του, ο Ιλχάν Αχμέτ έθεσε το πλαίσιο: δεν ανέβηκε στο βήμα ως κομματικός εκπρόσωπος αλλά ως νομικός, ως μέλος της Επιτροπής Ισότητας της Βουλής και, κυρίως, ως ένας άνθρωπος που υπηρετεί επί δεκαετίες τον δημόσιο βίο της Θράκης. Η παρέμβασή του είχε διπλό συμβολισμό. Πρώτον, ότι το ζήτημα της έμφυλης βίας ξεπερνά ιδεολογικές, πολιτικές και κοινωνικές γραμμές. Και δεύτερον, ότι η πολυπολιτισμική Θράκη μπορεί να λειτουργήσει ως παράδειγμα συνύπαρξης και κοινού δημοκρατικού βηματισμού σε κρίσιμα κοινωνικά ζητήματα.
Το ιταλικό παράδειγμα και η ευρωπαϊκή διάσταση
Σημαντικό μέρος της ομιλίας αφιερώθηκε στη νομοθετική εξέλιξη της Ιταλίας, όπου πριν λίγες ημέρες το Κοινοβούλιο ψήφισε ομόφωνα τη θεσμοθέτηση της γυναικοκτονίας ως αυτοτελούς εγκλήματος, με ποινή την ισόβια κάθειρξη. Η ψήφιση συνέπεσε συμβολικά με τη Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, ενώ η δημόσια πίεση είχε ενταθεί ύστερα από τη συγκλονιστική υπόθεση της 22χρονης Τζούλια Τσεκετί το 2023.
Ο βουλευτής υπογράμμισε ότι η Ιταλία εντάσσεται πλέον σε μια μικρή αλλά αυξανόμενη ομάδα κρατών της ΕΕ – Κύπρος, Μάλτα και Κροατία – που έχουν ήδη εισαγάγει νομικό ορισμό για τη γυναικοκτονία. «Η ονομασία δεν είναι απλή ρητορική· είναι νομική και κοινωνική ορατότητα», τόνισε, επισημαίνοντας ότι ο χαρακτηρισμός «έγκλημα πάθους» ή «οικογενειακή τραγωδία» συχνά λειτουργεί ως καμουφλάζ που αποσιωπά τον έμφυλο χαρακτήρα των εγκλημάτων αυτών.
Η ελληνική συζήτηση: τι λείπει και γιατί έχει σημασία
Ο Ιλχάν Αχμέτ θύμισε ότι η Ελλάδα συζήτησε το θέμα στη Βουλή στις 23 Ιανουαρίου 2025, κατά την ψήφιση νομοσχεδίου για την ενδοοικογενειακή βία. Παρότι η κυβέρνηση δεν υιοθέτησε τον όρο «γυναικοκτονία» ως ξεχωριστό νομικό τύπο, ο βουλευτής εξέφρασε την άποψη πως η ανάγκη ποινικής αναγνώρισης είναι πλέον ώριμη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας που παρουσίασε, την περίοδο 2010–2023 έχουν δολοφονηθεί 174 γυναίκες στην Ελλάδα από πρόσωπα του οικείου περιβάλλοντος, αριθμός που αποτυπώνει την έκταση και τη σοβαρότητα του φαινομένου. Μόνο το 2021 και το 2022 καταγράφηκαν συνολικά 47 γυναικοκτονίες, αριθμός που επανέφερε το θέμα με δραματικό τρόπο στη δημόσια συζήτηση.
Για τον Ιλχάν Αχμέτ, το ζήτημα δεν είναι μόνο ποινικό αλλά βαθιά κοινωνικό: «Η γυναικοκτονία αποτελεί την κορύφωση ενός συνεχούς βίας – από τον σεξιστικό εκφοβισμό και την παρενόχληση έως την ενδοοικογενειακή βία. Αν δεν ονομάσουμε το πρόβλημα, δεν μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε».
Διεθνή στοιχεία που σοκάρουν
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Η πρόσφατη έρευνα της Eurostat, της FRA και του EIGE (2024) αποκαλύπτει ότι:
-
1 στις 3 γυναίκες έχει βιώσει σωματική ή σεξουαλική βία από την ηλικία των 15 ετών.
-
32% έχουν υποστεί ψυχολογική κακοποίηση από σύντροφο.
-
30,8% έχουν δεχθεί σεξουαλική παρενόχληση στον χώρο εργασίας, με το ποσοστό να αγγίζει το 41,6% στις ηλικίες 18–29.
Ο βουλευτής σημείωσε ότι αυτά τα ευρήματα «εξαφανίζουν κάθε υποψία ότι το ζήτημα περιορίζεται σε μεμονωμένα περιστατικά». Αντίθετα, δείχνουν ένα διαρθρωτικό πρόβλημα που απαιτεί πολιτική βούληση και στοχευμένες παρεμβάσεις.
Γιατί η θεσμοθέτηση είναι αναγκαία
Ο Ιλχάν Αχμέτ υποστήριξε ότι η ποινική τυποποίηση της γυναικοκτονίας θα λειτουργήσει σε τρία επίπεδα:
-
Συμβολικά, αναγνωρίζοντας τον έμφυλο χαρακτήρα των εγκλημάτων.
-
Κοινωνικά, ενισχύοντας την ορατότητα, την πρόληψη και την ευαισθητοποίηση.
-
Πρακτικά, επιτρέποντας καλύτερη καταγραφή, στατιστική μελέτη και στοχευμένες πολιτικές.
«Δεν είναι θέμα αυστηρότερης ποινής· η ισόβια κάθειρξη ήδη υπάρχει. Είναι θέμα ονομασίας, αναγνώρισης και συνειδητοποίησης του φαινομένου», υπογράμμισε.
Το μήνυμα από την Κομοτηνή
Κλείνοντας την ομιλία του, ο βουλευτής έστειλε σαφές μήνυμα:
«Ως εδώ. Καμία γυναίκα δεν πρέπει να αισθάνεται μόνη. Η σιωπή είναι συνενοχή· η Πολιτεία οφείλει να δράσει άμεσα και αποτελεσματικά».
Σε μια αίθουσα όπου παρευρίσκονταν γυναίκες όλων των ηλικιών, φορείς, εκπαιδευτικοί και πολίτες, η παρέμβασή του λειτούργησε ως κάλεσμα για ευθύνη, δράση και ενότητα. Η Θράκη, με τον πολυπολιτισμικό της χαρακτήρα, ανέδειξε για ακόμη μια φορά ότι μπορεί να σταθεί στην πρώτη γραμμή των διεκδικήσεων για δικαιώματα και ισότητα.
Το ερώτημα του τίτλου παραμένει επίκαιρο: Έχει θέση η γυναικοκτονία στον Ποινικό μας Κώδικα;
Με βάση τα δεδομένα, τις διεθνείς εξελίξεις και τις κοινωνικές ανάγκες, η συζήτηση δεν αφορά πια το «αν» αλλά το «πότε».
