Την εικόνα του ελληνικού φορολογικού συστήματος, αναδεικνύοντας τόσο τις χρόνιες παθογένειες όσο και την πρόοδο στην ψηφιοποίηση, παρουσιάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη νέα της έκθεση «Mind the gap».
Αρνητικά Σημεία και Προκλήσεις
-
Φοροαπαλλαγές: Το 2023 καταγράφηκαν 1.116 περιπτώσεις φοροαπαλλαγών, με το κόστος τους να φτάνει τα 18,82 δισ. ευρώ (περίπου 31% των συνολικών φορολογικών εσόδων). Οι περισσότερες αφορούν Φόρο Εισοδήματος Φυσικών/Νομικών Προσώπων και ΦΠΑ.
-
«Κενό» ΦΠΑ: Παρά τη σημαντική μείωση, το κενό συμμόρφωσης ΦΠΑ (διαφορά δυνητικών-εισπραχθέντων εσόδων) ανήλθε στο 11% της θεωρητικής φορολογητέας ύλης το 2023, παραμένοντας υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ (9,5%).
-
Χάσμα Πολιτικής ΦΠΑ: Το «χάσμα πολιτικής ΦΠΑ» (απώλειες λόγω μειωμένων συντελεστών και απαλλαγών) στην Ελλάδα ήταν το δεύτερο υψηλότερο στην ΕΕ, φτάνοντας το 57% των ιδανικών εσόδων.
-
Παραοικονομία: Η παραοικονομία εκτιμάται στο 21% του ΑΕΠ (2022), ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ (17,6%).
-
Ληξιπρόθεσμες Οφειλές: Οι εκκρεμείς φορολογικές οφειλές παραμένουν ανησυχητικά υψηλές (159% των συνολικών καθαρών εσόδων), έναντι 30,7% του μέσου όρου της ΕΕ.
-
Φορολογική Εξάρτηση: Η Ελλάδα εξαρτάται δυσανάλογα από τη φορολογία της κατανάλωσης (38,9% του συνόλου των εσόδων, έναντι 26,9% στην ΕΕ).
-
Ανισότητα: Το φορολογικό και κοινωνικό σύστημα μειώνει την εισοδηματική ανισότητα σε πολύ μικρότερο βαθμό από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Θετικά Σημεία και Ψηφιοποίηση
Η έκθεση χαρακτηρίζει την Ελλάδα ως πρωτοπόρο στη χρήση καινοτόμων ψηφιακών λύσεων για την καταπολέμηση της φορολογικής απάτης και τη βελτίωση της συμμόρφωσης:
-
Ψηφιακά Εργαλεία: Αναδεικνύονται η πλατφόρμα myDATA (υποχρεωτική ψηφιακή διαβίβαση παραστατικών), η εφαρμογή e-Απόδειξη, τα μοντέλα AI (εντοπισμός αδήλωτων πισινών) και το Web scraping (εντοπισμός αδήλωτων Airbnb).
-
Ηλεκτρονική Υποβολή: Η χώρα υπερέχει σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου στην ηλεκτρονική υποβολή δηλώσεων (π.χ. 99% για νομικά πρόσωπα, 100% για ΦΠΑ).
